Γνώρισε τα νέα επιστημονικά ευρήματα στη μάχη κατά των περιττών κιλών. Μάθε με ποιους τρόπους θα μεγιστοποιήσεις τις καύσεις σου αλλά και με ποιες διατροφικές αλλαγές θα χάσεις περισσότερο λίπος.

«Εύρηκα!». Αυτή ίσως τη λέξη φανταζόμαστε ότι αναφωνούν οι ερευνητές κάθε φορά που ανακαλύπτουν κάτι καινούργιο. Κι όταν οι ανακαλύψεις τους αυτές αφορούν τους φυσιολογικούς μηχανισμούς καύσης λίπους, απώλειας θερμίδων, πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, τότε σίγουρα αξίζει να τις προσέξουμε ιδιαίτερα και να ενημερωθούμε σχετικά με το πώς θα τις αξιοποιήσουμε στην καθημερινότητά μας. Γιατί μέσα από την πρακτική τους εφαρμογή μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Ενδεχομένως και τη δική σου…

Ο ένας αποθηκεύει, ο άλλος καίει…

Στο ανθρώπινο σώμα υπάρχουν δύο βασικές, διακριτές μορφές λιπώδους ιστού, ο λεγόμενος «λευκός» ή υποκίτρινος και ο «φαιός» ή καφέ ή καστανός, ονοματολογίες που οφείλονται στην ιδιαίτερη χρωματική τους χροιά. Οι συγκεκριμένοι ιστοί παρουσιάζουν μεταξύ τους αρκετές μορφολογικές αλλά και λειτουργικές διαφορές, μία εκ των οποίων είναι θεμελιώδης: ο λευκός λιπώδης ιστός, που βρίσκεται κάτω από το δέρμα (υποδόριος) αλλά και στα σπλάχνα (σπλαχνικός), χρησιμεύει πρωτίστως για την αποθήκευση ενέργειας και αυξάνεται όταν προσλαμβάνουμε πιο πολλές θερμίδες από όσες χρειαζόμαστε, ενώ, αντίθετα, ο φαιός λιπώδης ιστός καίει ενέργεια για να παράγει θερμότητα και να διατηρήσει τη σωματική θερμοκρασία σε βιώσιμα επίπεδα, διαδικασία γνωστή ως «θερμογένεση». Με απλά λόγια, η ενεργοποίηση του φαιού λιπώδους ιστού μέσω της θερμογένεσης μπορεί να μας βοηθήσει να κάψουμε πολλές επιπλέον θερμίδες λίπους! Ενδεικτική πηγή: Cannon B, Nedegaard J. Brown adipose tissue and physiological significance. Physiol Rev 2004;84:277-359.

Το λίπος που καίει λίπος

Φαιός λιπώδης ιστός υπάρχει σε αφθονία στα ζώα που πέφτουν σε χειμερία νάρκη και στα νεογνά των θηλαστικών, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου, στα οποία χρησιμεύει ως μέσο άντλησης ενέργειας για να διατηρούν σταθερή τη θερμοκρασία τους και να επιβιώνουν χωρίς τροφή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Εν αντιθέσει με τα ζώα και τα νεογνά, ο ενήλικας άνθρωπος διαθέτει πολύ μικρές ποσότητες του ιστού αυτού, οι οποίες εντοπίζονται κυρίως σε αυχένα, ώμους, στήθος και ράχη. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η ενεργοποίηση ακόμα και αυτής της μικρής ποσότητας φαιού λιπώδους ιστού, χωρίς την πρόκληση υπερθερμίας, θα μπορούσε να συνεισφέρει στην καύση μέχρι 500 θερμίδων ημερησίως και θεωρητικά στην απώλεια έως και 22,7 κιλών λίπους μέσα σε 1 χρόνο! Βεβαίως, η πραγματική απώλεια σπανίως υπερβαίνει τα 4-5 κιλά λίπους ετησίως, ποσότητα όμως διόλου ευκαταφρόνητη και σε κάθε περίπτωση σημαντική για την πρόληψη της παχυσαρκίας και των επιπλοκών της. Ενδεικτική πηγή: Hansen JC, Gilman AP, et al. Is thermogenesis a significant causal factor in preventing the “globesity” epidemic? Med Hypotheses 2010;75:250-6.

Πότε ενεργοποιείται;

Ο φαιός λιπώδης ιστός αποτελείται από λιποκύτταρα που μοιάζουν πολύ με τα μυϊκά κύτταρα, διαθέτουν πολλά και μεγάλα μιτοχόνδρια, τα οποία καίνε κυρίως λίπος και έχουν πλούσια αγγείωση, πολλαπλά τριχοειδή και άριστη σύνδεση με το νευρικό σύστημα. Κάθε φορά που το σώμα μας χρειάζεται να παράγει θερμότητα, π.χ. κατά την έκθεσή μας στο κρύο, όταν τρώμε, σε εμπύρετες καταστάσεις, σε καταστάσεις στρες, κατά τη διάρκεια γυμναστικής κ.ά., το νευρικό σύστημα «διατάζει» αυτόματα τα φαιά λιποκύτταρα να ενεργοποιηθούν και να κάψουν θερμίδες, αυξάνοντας έτσι το μεταβολικό ρυθμό. Ωστόσο, για διάφορους λόγους, τα φαιά λιποκύτταρα κάποιων ατόμων έχουν χαμηλή διεγερσιμότητα και δεν ενεργοποιούνται επαρκώς, με συνέπεια τα κύτταρα αυτά να γίνονται δυσλειτουργικά και με τον καιρό να ατροφούν. Στις πλείστες των περιπτώσεων τα άτομα με ατροφικό φαιό λιπώδη ιστό κάνουν λιγότερες καύσεις, αποθηκεύουν περισσότερο λίπος στο λευκό λιπώδη ιστό και τείνουν να είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Ενδεικτική πηγή: Yan J, Burman A, et al. Detection of differential gene expression in brown adipose tissue of hibernating arctic ground squirrels with mouse microarrays. Physiol Genomics 2006;25:346-53.

Οι τυχεροί και οι άτυχοι…

Όπως δείχνουν οι σχετικές μελέτες, η ενεργοποίηση του φαιού λιπώδους ιστού μπορεί να επιτευχθεί ευκολότερα και σε μεγαλύτερο βαθμό στις γυναίκες (ναι!) παρά στους άντρες, στα νεαρά άτομα παρά στα πιο μεγάλα σε ηλικία, στα αδύνατα παρά στα παχύσαρκα άτομα, σε άτομα που τρώνε περισσότερα πολυακόρεστα λιπαρά παρά κορεσμένα, σε άτομα που κάνουν τακτικά δραστηριότητες σε εξωτερικό περιβάλλον και κατά τις οποίες εκτίθενται σε αρκετά χαμηλές ή υψηλές θερμοκρασίες παρά σε εκείνα που περνούν πολλές ώρες σε κλειστούς χώρους θερμικά ουδέτερους και σε όσα άτομα γυμνάζονται σε σύγκριση με αυτά που κάνουν καθιστική ζωή. Ενδεικτική πηγή: Stephens M, Ludgate M, et al. Brown fat and obesity: the next big thing? Clin Endocrinol 2011;74:661-70.

Βγαίνουν και σε… μπεζ

Πολύ πρόσφατα, χρησιμοποιώντας προηγμένες απεικονιστικές τεχνικές, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι στο ανθρώπινο σώμα είναι δυνατόν να δημιουργηθεί ένας ακόμα τύπος λιποκυττάρων, χρώματος μπεζ. Παρότι όμως τα μπεζ λιποκύτταρα προέρχονται από το λευκό λιπώδη ιστό, συμπεριφέρονται μεταβολικά παρόμοια με τα φαιά λιποκύτταρα, δηλαδή δεν αποθηκεύουν θερμίδες λίπους, αλλά τις καίνε! Σύμφωνα με την επικρατούσα θεωρία, τα μπεζ λιποκύτταρα δημιουργούνται απευθείας από τα βλαστοκύτταρα του λευκού λιπώδους ιστού, όταν επικρατούν οι κατάλληλες συνθήκες, με ευνοϊκότερη την αυξημένη παραγωγή ιριζίνης, μιας ορμόνης που απελευθερώνεται από τους σκελετικούς μυς. Η συγκέντρωση ιριζίνης στον οργανισμό είναι υψηλότερη σε νεαρά άτομα που γυμνάζονται και χαμηλότερη σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας με καθιστική ζωή, αντίσταση στην ινσουλίνη και ανεβασμένα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα. Εντούτοις, σε όλα τα άτομα, χωρίς καμία εξαίρεση, τα επίπεδα ιριζίνης αυξάνονται ύστερα από σωματική άσκηση, που σημαίνει ότι η άσκηση είναι παράγοντας-κλειδί για τη δημιουργία των μπεζ λιποκυττάρων και την αύξηση των καύσεων ακόμα και όταν απλώς καθόμαστε ή κοιμόμαστε! Ενδεικτική πηγή: Mu J, Bostrom P. et al. Beige adiposities are a distinct type of thermogenic fat cell in mouse and human. Cell 2012;150:366-376.

womenonly.gr

loading...
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ