Τι εννοούμε με τον όρο μεταβολισμό;

Το σωματικό βάρος καθορίζεται από το ισοζύγιο ανάμεσα στην ενέργεια που προσλαμβάνεται και στην ενέργεια που καταναλώνεται. Σε γενικές γραμμές κάποιος παίρνει βάρος εάν καταναλώνει λιγότερη ενέργεια από αυτή που παίρνει. Τότε το περίσσευμα της προσλαμβανόμενης ενέργειας συσσωρεύεται και αποθηκεύεται υπό την μορφή λίπους.

Η θερμίδα (kcal) είναι ένα μέτρο της ενέργειας που αποδίδουν οι τροφές κατά τη διάσπαση και την επεξεργασία τους από τον οργανισμό. Δείτε την συνέχεια παρακάτω:

Ο βασικός μεταβολισμός είναι η ποσότητα των θερμίδων που καταναλώνει, δηλαδή που «καίει», ο οργανισμός όταν βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας και σε συνθήκες που η θερμοκρασία του περιβάλλοντος συμφωνεί με τη θερμοκρασία του σώματος.

Για παράδειγμα ένας ενήλικος με φυσιολογικό βάρος έχει ανάγκη κατά μέσο όρο την ώρα περίπου 0,7-1 θερμίδες ανά κιλό του σωματικού βάρους. Aρα ο βασικός μεταβολισμός κυμαίνεται περίπου στις 1200 θερμίδες την ημέρα.

 Οι ημερήσιες ενεργειακές ανάγκες επηρεάζονται από διάφορους παράγοντες, όπως:

Το φύλο: Οι άνδρες χρειάζεται να καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες από τις γυναίκες.
Η ηλικία: Όσο αυξάνεται η ηλικία τόσο μειώνονται οι ενεργειακές απαιτήσεις. Επομένως εάν κάποιος σε ηλικία σαράντα χρονών διατρέφεται όπως στα είκοσι του χρόνια, θα επιτύχει την αύξηση του βάρους του.
Η εργασία και οι φυσικές δραστηριότητες: Αυτά αυξάνουν την κατανάλωση ενέργειας. Το είδος της εργασίας παίζει σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, όταν κάποιος κάνει καθιστική εργασία, έχει λιγότερες ανάγκες από κάποιον άλλο που κάνει χειρωνακτική εργασία.
Η θερμοκρασία του περιβάλλοντος: Στο κρύο η κατανάλωση ενέργειας αυξάνει, ενώ αντίθετα στη ζέστη αυτή μειώνεται.
Η σωματική διάπλαση: Αν κάποιος είναι μικρόσωμος ή μεγαλόσωμος πρέπει να παίρνει αντίστοιχα λιγότερες ή περισσότερες θερμίδες.
Οι περίοδοι σωματικής αύξησης: Η εφηβεία και η κύηση, για παράδειγμα, έχουν αυξημένες ενεργειακές ανάγκες.
Το βάρος που έχει ένα άτομο κατά την έναρξη μιας δίαιτας αδυνατίσματος: Δηλαδή, όσο μεγαλύτερο βάρος έχει κάποιος τόσο μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες απαιτούνται.
Η ψυχολογική κατάσταση του ατόμου που θέλει να χάσει βάρος.
Είναι δυνατό κάποιος που ακολουθεί δίαιτα αδυνατίσματος για αρκετό διάστημα, τελικά να παίρνει βάρος;

Ναι, αυτό είναι δυνατό να συμβεί σε άτομα που στην προσπάθειά τους να μην πάρουν βάρος καταναλώνουν όλο και μικρότερες ποσότητες φαγητού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας (των καύσεων) στην προσπάθεια του οργανισμού να διατηρήσει την ισορροπία του (ομοιοστασία). Το τελικό αποτέλεσμα είναι τα άτομα αυτά όταν τρώνε λίγο περισσότερο (κανονικά) να αυξάνεται το βάρος τους. 
Είναι δυνατόν να αλλάξει ο μεταβολισμός ενός ατόμου;
Όχι, ο μεταβολισμός δεν αλλάζει. Μόνο σε περιπτώσεις που υπάρχουν ενδοκρινικές διαταραχές (όπως ο υπερθυρεοειδισμός) μπορεί αυτό να συμβεί . Βελτίωση του επιτυγχάνουμε με τη σωστή διατροφή (ισορροπημένα και σταθερά γεύματα) και τη φυσική άσκηση.
Τι είναι η χημική δίαιτα;

Οι δίαιτες αυτές αποκλείουν κάποιες ομάδες τροφίμων και έχουν πολύ γρήγορη απώλεια βάρους. Για το λόγο αυτό θεωρούνται οι «θαυματουργές δίαιτες». Μερικές από αυτές θα παρουσιασθούν παρακάτω.
Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι η απώλεια υγρών και μυϊκού ιστού, όχι η απώλεια λίπους. Έχει βρεθεί ότι στα δέκα κιλά που χάνει ένα άτομο με χημική δίαιτα μόνο το ένα κιλό είναι από το συσσωρευμένο λίπος στο σώμα του. Επιπλέον με αυτές οι μύες συρρικνώνονται, ο οργανισμός εξασθενεί και η ψυχική ισορροπία του ατόμου κλονίζεται.
Το τελευταίο συμβαίνει με δύο τρόπους. Πρώτον, η πολύ μεγάλη στέρηση τροφής ή ποικιλίας τροφών έχει ως αποτέλεσμα η λήψη αυτών να συνοδεύεται από κρίσεις βουλιμίας. Και δεύτερον επειδή με τη διακοπή τους τα κιλά επιστρέφουν, προκαλούν μεγάλη απογοήτευση. Κατόπιν θα παρουσιασθούν μερικές από τις πιο γνωστές δίαιτες και θα αξιολογηθούν κριτικά:
Δίαιτα Ατκινς

Η δίαιτα αυτή είναι πολύ διαδεδομένη γιατί επιτρέπει την κατανάλωση τροφών που στις συνηθισμένες δίαιτες απαγορεύονται, όπως είναι: τα λιπαρά, όλα τα είδη κρέατος (όπως αρνί), αλλαντικά και όλα τα είδη τυριών. Αντίθετα απαγορεύονται: τα φρούτα, οι χυμοί, το γάλα και το γιαούρτι και όλοι οι υδατάνθρακες (όπως το ψωμί, τα μακαρόνια, οι πατάτες το ρύζι). Τα λαχανικά και τα οινοπνευματώδη ποτά επιτρέπονται σε ελάχιστες ποσότητες.
Με τη δίαιτα αυτή δεν υπάρχουν περιορισμοί στην ποσότητα ή τις θερμίδες, ούτε στον τρόπο μαγειρέματος. Δηλαδή, μπορεί κάποιος να φάει απεριόριστες ποσότητες ακόμα και τηγανιτών (όπως τηγανιτά αυγά). Η απώλεια βάρους φτάνει τα τέσσερα κιλά την εβδομάδα. Και δεν έχει καθόλου αίσθημα πείνας.
Πρόκειται όμως για επικίνδυνη δίαιτα. Οι τιμές της χοληστερίνης να ανεβαίνουν λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε ζωικά λίπη. Επίσης λόγω της μεγάλης κατανάλωσης κρέατος ευνοείται η αύξηση του ουρικού οξέος και επιβαρύνονται οι νεφροί και το ήπαρ.
Πέρα όλων αυτών, η στέρηση του ψωμιού και των άλλων υδατανθράκων οδηγεί σε έντονη βουλιμία μετά το τέλος της δίαιτας και έτσι τα κιλά επιστρέφουν πολύ γρήγορα. Η απώλεια βάρους που επιτυγχάνεται αφορά κυρίως την απώλεια μυϊκού ιστού και υγρών, όχι λίπους.
Μόνο υγρά για αποτοξίνωση
Το μοντέλο αυτό έχει βρει μεγάλη απήχηση τα τελευταία χρόνια. Μερικοί προτείνουν, προτού αρχίσει κάποιος τη δίαιτα να πίνει μόνο υγρά, προκειμένου να αποτοξινωθεί ο οργανισμός του. Αυτό βεβαίως είναι λάθος γιατί η έλλειψη τροφής αυξάνει την παραγωγή τοξινών από τον οργανισμό. Το αποτέλεσμα της απώλειας βάρους είναι προσωρινό και μόλις αρχίσει η κανονική διατροφή τα κιλά επανέρχονται αμέσως.
Μονοδίαιτες
Οι δίαιτες αυτές χαρακτηρίζονται από την κατανάλωση μιας και μόνο τροφής σε απεριόριστη ποσότητα. Για παράδειγμα: τρεις μέρες φρούτα ή γιαούρτια ή κοτόπουλο ή πατάτες βραστές. Τα αποτελέσματα αυτού του τύπου διατροφής είναι μόνο προσωρινά, δεν υπάρχει απώλεια λίπους παρά μόνο υγρών και μυϊκού ιστού και φυσικά λόγω της μονοτονίας δημιουργεί αποστροφή προς το φαγητό.
Η δίαιτα των «αστέρων του Χόλιγουντ» ή δίαιτα του ανανά
Η δίαιτα αυτή περιλαμβάνει μια ανάμεικτη διατροφή λίγων θερμίδων ένα μεγάλο μέρος της οποίας αποτελείται από εξωτικά φρούτα, όπως είναι ο ανανάς. Σε αυτά περιέχονται πολλά ένζυμα που διεγείρουν την παραγωγή ενζύμων από τον ίδιο τον οργανισμό με αποτέλεσμα να διευκολύνεται η πέψη.
Τα φρούτα αυτά σε καμία περίπτωση δεν μειώνουν τις θερμίδες του γεύματος γι’ αυτό είναι σημαντική η πειθαρχία στο υπόλοιπο πρόγραμμα αδυνατίσματος. Γενικά πάντως είναι μια ασφαλής δίαιτα που δεν προκαλεί προβλήματα υγείας. Προσοχή χρειάζεται να δώσουν μόνο τα άτομα με προβλήματα στο στομάχι γιατί ο ανανάς είναι ιδιαίτερα όξινο φρούτο.

 
Δίαιτα Στίλμαν (πρωτεϊνική)
Η δίαιτα αυτή βασίζεται στην κατανάλωση πρωτεϊνών σε απεριόριστη ποσότητα και στη λήψη ελάχιστων ποσοτήτων λιπαρών και υδατανθράκων. Ταυτόχρονα γίνεται έλεγχος κετονών στα ούρα, μία με δύο φορές την ημέρα. Η δίαιτα αυτή οδηγεί σε απώλεια δέκα κιλών μέσα σε χρονικό διάστημα δεκαπέντε ημερών.
Με τη δίαιτα αυτή χάνονται πάλι υγρά και μυϊκή μάζα, όχι λίπος. Επιπλέον μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους, ζαλάδες και δυσκοιλιότητα. Αν παραταθεί, επιβαρύνει το ήπαρ και τους νεφρούς.
Δίαιτα με διαχωρισμό τροφών
Στο πλαίσιο αυτού του τύπου διατροφής θα πρέπει οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες να χωρίζονται και να διαμοιράζονται σε διαφορετικά γεύματα. Ο αριθμός των θερμίδων έχει δευτερεύουσα σημασία.

 
Δίνονται δύο παραδείγματα κυρίως γευμάτων:
1ο το κρέας συνδυάζεται με λαχανικά και όχι με ρύζι ή πατάτες,
2ο τα μακαρόνια συνδυάζονται με λαχανικά και μία φέτα ψωμί, δεν συνδυάζονται όμως με κρέας.
Το διαιτολόγιο αυτό προορίζεται για ανθρώπους που δεν μπορούν καθόλου ή δυσκολεύονται να χωνέψουν μαζί σε ένα γεύμα τους υδατάνθρακες και τις πρωτεΐνες. Πετυχαίνει εξαιρετικά υψηλό αίσθημα κορεσμού και δεν είναι ζημιογόνο για την υγεία. Το μόνο μειονέκτημα είναι ότι αλλάζει σημαντικά τις διατροφικές συνήθειες και αυτό το καθιστά δύσκολο στην εφαρμογή του.
Δίαιτα με υπολογισμό των θερμίδων
Στη δίαιτα αυτή καταναλώνονται κυρίως υδατάνθρακες και πρωτεΐνες, ενώ τα λιπαρά επιτρέπονται σε μικρή ποσότητα. Επομένως στη δίαιτα επιτρέπονται πολλά λαχανικά, φρούτα, άπαχα κρέατα, ψάρια, άπαχα γαλακτοκομικά προϊόντα και ελάχιστα λιπαρά, όπως γλυκά. Επίσης επιβάλλεται το ακριβές ζύγισμα των τροφών και οι θερμίδες θα πρέπει να κυμαίνονται από 1000-1500 την ημέρα.

Η δίαιτα αυτή δίνει αποτελέσματα και δεν επηρεάζει αρνητικά την υγεία, εφόσον υπάρχει ένα ισορροπημένο και σωστό διαιτολόγιο. Για παράδειγμα, αν κάποιος τις 1500 θερμίδες τις προσλαμβάνει με τη μορφή δύο γλυκών την ημέρα αντί με τη μορφή τριών κυρίως γευμάτων και δύο μικρότερων, όπως επιτάσσουν οι κανόνες της υγιεινής διατροφής, τότε δεν πρόκειται να έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Τα μειονεκτήματα της δίαιτας αυτής είναι τα εξής:

είναι κουραστική, επειδή απαιτείται ο συνεχής και επακριβής υπολογισμός των θερμίδων και ο προσεκτικός τρόπος μαγειρέματος,
μπορεί να οδηγήσει σε διαιτολόγιο πολύ χαμηλών θερμίδων με αποτέλεσμα βλαβερό για τον οργανισμό, όπως στην εκδήλωση υπότασης, αρρυθμιών, νευρολογικών διαταραχών και αβιταμίνωσης,
η παρατεταμένη δίαιτα με τον τρόπο αυτό οδηγεί στην απώλεια βάρους πολύ αργά και δύσκολα, ακόμα και αν οι ποσότητες του φαγητού έχουν γίνει πολύ μικρές.
Η σωστή δίαιτα
Η σωστή δίαιτα στηρίζεται στην ισορροπημένη διατροφή και άρα θα πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις ομάδες θρεπτικών συστατικών: πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη, μέταλλα, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και νερό.
Με τη διατροφή αυτή μπορεί να επιτευχθεί η σωστή απώλεια βάρους που έχει ως στόχο την απώλεια του πλεονάζοντος λίπους και όχι την απώλεια υγρών (αφυδάτωση) ή την μείωση της μυϊκής μάζας (απώλεια μυϊκού ιστού).
Επιπλέον η διατροφή αυτού του τύπου δεν θέτει την υγεία σε κίνδυνο, αντίθετα μάλιστα βοηθά στην προστασία από διάφορες παθήσεις (όπως από το σακχαρώδη διαβήτη, την υπερχοληστερολαιμία και τις καρδιαγγειακές νόσους) ή ακόμα και στην αντιμετώπισή τους.
Ποιες τροφές πρέπει να περιλαμβάνει;
Πέντε είναι οι βασικές κατηγορίες τροφών που θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει μια σωστή δίαιτα: 
Φρέσκα λαχανικά και φρούτα: Είναι πλούσια σε βιταμίνες, μέταλλα και φυτικές ίνες. Τα μισά από τα λαχανικά θα πρέπει να τρώγονται σε μορφή σαλάτας ή ωμά. Τα φρούτα θα πρέπει να τρώγονται χωριστά από τα κυρίως γεύματα, δηλαδή μία με δύο ώρες πριν ή μετά από αυτά.
Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα: Περιέχουν πρωτεΐνες μεγάλης θρεπτικής αξίας και είναι πλούσια σε ασβέστιο, και ορισμένες βιταμίνες. Προτιμήστε τα άπαχα γαλακτοκομικά και τα κίτρινα τυριά που έχουν περισσότερο ασβέστιο.
Κρέας, ψάρια και αυγά: Είναι πρωτεΐνες και περιέχουν επίσης βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία. Πρέπει όμως να επιλέγονται άπαχα τέτοια προϊόντα, να μαγειρεύονται με «υγιεινό» τρόπο και να καταναλώνονται σε λογικές ποσότητες.
Δημητριακά και τα αντίστοιχα προϊόντα: Αποτελούν μια από τις σημαντικότερες κατηγορίες τροφίμων, καθώς περιέχουν πολλές βιταμίνες, μέταλλα, άπεπτες ίνες και υδατάνθρακες. Το ψωμί συνίσταται να είναι ολικής αλέσεως.
Λίπη: Αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας. Αποφύγετε όμως τα ζωικά λίπη (κεκορεσμένα) και προτιμήστε το ελαιόλαδο. Το λάδι είναι ευεργετικό για τον οργανισμό εφόσον καταναλώνεται ωμό, όπως στις σαλάτες. Στο μαγείρεμα το λάδι θα πρέπει προστίθεται στο τέλος του μαγειρέματος.
Τι θα πρέπει να αποφύγετε:

1. τα τηγανιτά και τα τσιγαριστά φαγητά,

2. την κατανάλωση αλκοόλ (μέχρι 1-2 ποτήρια κόκκινο κρασί την ημέρα επιτρέπεται)
και τη ζάχαρη,

3. τα τυποποιημένα προϊόντα που περιέχουν πολλά συντηρητικά,

4. τα ζωικά λίπη,

5. να παραλείπετε γεύματα. Σε γενικές γραμμές θα πρέπει να τρώτε χορταστικό πρωινό, κυρίως γεύμα το μεσημέρι, δείπνο ελαφρύ αρκετές ώρες πριν τον ύπνο (3-4 ώρες πριν),

6. να τρώτε όταν είστε εκνευρισμένοι, στεναχωρημένοι, κουρασμένοι ή όταν δεν πεινάτε.

Η απώλεια βάρους δεν γίνεται με το μαγικό ραβδάκι της καλής νεράιδας. Χρειάζεται προσπάθεια, υπομονή και επιμονή. Με αφορμή τις ημέρες που έρχονται ξεκινήστε μια καλύτερη διατροφή ή μια δίαιτα με τη βοήθεια ιατρού και διαιτολόγου. Και τα δύο θα δώσουν αισθητά αποτελέσματα μέχρι το καλοκαίρι, θα σας κάνουν να νιώσετε καλύτερα με τον εαυτό σας και φυσικά θα σας δώσουν το κουράγιο να συνεχίσετε και μετά.

Διαβάστε επίσης στο Youweekly.gr:

Μόνο αυτό δεν είχαμε δει! Δεν φαντάζεστε τι έκανε η Ελένη Μενεγάκη σε… άντρα συνεργάτη της!

Η ατάκα της Κατερίνας Παπουτσάκη που έφερε την Ελένη Μενεγάκη σε αμηχανία: «Κάνε άλλο ένα παιδί γιατί…»- Δείτε την αντίδραση της παρουσιάστριας!

Πιο αποκαλυπτική από ποτέ η Kylie Jenner! Η φωτογράφιση που αναστάτωσε τον αντρικό πληθυσμό!

loading...