Η Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη στο You: «Η μεγαλύτερη ανατροπή είναι όταν ο αναγνώστης αμφισβητεί όσα πίστευε ότι γνώριζε»

Το αστυνομικό μυθιστόρημα βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στην πιο δημιουργική του περίοδο. Οι αναγνώστες δεν αναζητούν μόνο μια καλοστημένη εξιχνίαση, αλλά ιστορίες με βάθος, χαρακτήρες που μοιάζουν αληθινοί και συναισθήματα που παραμένουν ζωντανά πολύ μετά την τελευταία σελίδα.

Η συγγραφέας Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη, με το νέο της βιβλίο «Χωρίς Άλλοθι» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Χάρτινη Πόλη, μας ταξιδεύει σε έναν κόσμο όπου τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Μιλήσαμε μαζί της για τη συγγραφή, την έμπνευση, τις ανθρώπινες σχέσεις και το γιατί το πραγματικό μυστήριο βρίσκεται συχνά μέσα μας.

H Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη στο You

Τα αστυνομικά μυθιστορήματα γνωρίζουν μεγάλη άνθηση. Γιατί πιστεύετε ότι το κοινό τα αγαπά τόσο πολύ;

Γιατί μιλούν για τον άνθρωπο. Το έγκλημα είναι η αφορμή, όχι ο σκοπός. Μέσα από μια δολοφονία ξεδιπλώνονται σχέσεις, πάθη, λάθη, οικογενειακά τραύματα και κρυμμένες αλήθειες. Ο αναγνώστης δεν αναζητά μόνο τον δολοφόνο, προσπαθεί να καταλάβει πώς ένας άνθρωπος έφτασε να κάνει κάτι ακραίο. Αυτή η αναζήτηση είναι διαχρονική.

Το «Χωρίς Άλλοθι» βασίζεται περισσότερο στην αγωνία ή στους χαρακτήρες;

Θα έλεγα ότι τα δύο στοιχεία είναι αλληλένδετα. Η αγωνία δεν γεννιέται μόνο από τις ανατροπές αλλά και από το ενδιαφέρον που αναπτύσσουμε για τους ανθρώπους της ιστορίας. Αν δεν σε νοιάζει η τύχη των ηρώων, καμία αποκάλυψη δεν μπορεί πραγματικά να σε συγκλονίσει.

Η συγγραφή ξεκινά από μια εικόνα ή από μια ιδέα;

Συνήθως από ένα ερώτημα. Ένα «τι θα γινόταν αν…». Από εκεί και πέρα αρχίζει μια μεγάλη διαδικασία αναζήτησης. Δημιουργούνται οι χαρακτήρες, οι σχέσεις τους, τα μυστικά τους. Σιγά σιγά η ιστορία αποκτά δική της ζωή και πολλές φορές με οδηγεί σε κατευθύνσεις που δεν είχα υπολογίσει.

Σας αρέσει να παραπλανάτε τον αναγνώστη;

Μου αρέσει να τον προκαλώ να σκεφτεί. Υπάρχει μεγάλη διαφορά. Δεν θέλω να εξαπατώ τον αναγνώστη, αλλά να του δίνω στοιχεία που μπορούν να ερμηνευτούν με περισσότερους από έναν τρόπους. Όταν τελειώσει το βιβλίο και επιστρέψει στις πρώτες σελίδες, θέλω να διαπιστώσει ότι οι απαντήσεις ήταν πάντα εκεί.

Πόσο χρόνο χρειάζεται η προετοιμασία ενός βιβλίου;

Περισσότερο απ’ όσο φαντάζεται ο περισσότερος κόσμος. Πριν γραφτεί η πρώτη σελίδα έχουν προηγηθεί μήνες σκέψης, σημειώσεων, έρευνας και σχεδιασμού. Χτίζω τη ζωή κάθε βασικού χαρακτήρα, ακόμη και στοιχεία που ίσως δεν εμφανιστούν ποτέ μέσα στο βιβλίο. Αυτό με βοηθά να γνωρίζω πώς θα αντιδράσει σε κάθε κατάσταση.

Ως συγγραφέας εμπιστεύεστε περισσότερο τη φαντασία ή την έρευνα;

Και τα δύο είναι απαραίτητα. Η έρευνα προσφέρει αξιοπιστία, ενώ η φαντασία δίνει ζωή στην ιστορία. Αν λείπει το ένα, το αποτέλεσμα δύσκολα πείθει. Ο αναγνώστης καταλαβαίνει πότε μια ιστορία έχει στηθεί με προσοχή και πότε βασίζεται μόνο στην έμπνευση της στιγμής.

Υπάρχει κάποιος ήρωας που σας δυσκόλεψε ιδιαίτερα;

Σχεδόν όλοι. Οι εύκολοι χαρακτήρες συνήθως δεν είναι ενδιαφέροντες. Εκείνοι που σε δυσκολεύουν είναι οι πιο σύνθετοι. Έχουν αντιφάσεις, αλλάζουν, κάνουν λάθη και σε αναγκάζουν να ξανασκεφτείς ολόκληρες σκηνές. Αυτοί όμως είναι και οι πιο αληθινοί.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που μπορεί να κάνει ένας συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας;

Να θεωρήσει ότι αρκεί μια εντυπωσιακή αποκάλυψη. Η λύση ενός μυστηρίου μπορεί να εκπλήξει για λίγα λεπτά. Οι χαρακτήρες όμως είναι εκείνοι που μένουν στη μνήμη του αναγνώστη. Αν δεν ενδιαφερθεί για αυτούς, δύσκολα θα θυμάται το βιβλίο μετά από λίγο καιρό.

Πόσο σας επηρεάζουν οι αντιδράσεις των αναγνωστών;

Πολύ. Δεν γράφω για να ικανοποιήσω όλους τους ανθρώπους, γιατί αυτό είναι αδύνατο. Όμως κάθε άποψη έχει ενδιαφέρον. Είναι όμορφο να βλέπεις ότι ένας αναγνώστης πρόσεξε μια μικρή λεπτομέρεια ή ταυτίστηκε με έναν ήρωα με τρόπο που ίσως ούτε εσύ ο ίδιος δεν είχες φανταστεί.

Το γράψιμο είναι έμπνευση ή πειθαρχία;

Η έμπνευση σε βοηθά να ξεκινήσεις. Η πειθαρχία σε βοηθά να τελειώσεις. Αν περιμένεις κάθε μέρα να έρθει η ιδανική στιγμή, πιθανότατα δεν θα ολοκληρώσεις ποτέ ένα βιβλίο. Η συγγραφή είναι καθημερινή δουλειά, επιμονή και συνεχείς διορθώσεις.

Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι γεννιούνται καλοί ή διαμορφώνονται από τις συνθήκες;

Δεν υπάρχει μία απάντηση. Ο άνθρωπος επηρεάζεται από το περιβάλλον του, από τις εμπειρίες του, από τις επιλογές του. Αυτό ακριβώς προσπαθώ να εξερευνώ μέσα από τα βιβλία μου. Δεν με ενδιαφέρει να παρουσιάζω ήρωες που χωρίζονται εύκολα σε καλούς και κακούς. Με ενδιαφέρουν οι γκρίζες ζώνες.

Υπάρχουν στιγμές που ένας χαρακτήρας αλλάζει την ιστορία;

Πάρα πολλές. Μπορεί να έχεις σχεδιάσει μια συγκεκριμένη εξέλιξη και ξαφνικά να συνειδητοποιήσεις ότι ο χαρακτήρας, όπως τον έχεις πλάσει, δεν θα έκανε ποτέ αυτό που του ζητάς. Εκεί πρέπει να τον ακολουθήσεις. Αν τον πιέσεις να λειτουργήσει αφύσικα, το αντιλαμβάνεται αμέσως και ο αναγνώστης.

Τι σημαίνει για εσάς επιτυχία ενός βιβλίου;

Να το κλείσει ο αναγνώστης και να μην το ξεχάσει. Να θυμάται τους ανθρώπους του, τις αποφάσεις τους, τις συγκρούσεις τους. Οι πωλήσεις είναι σημαντικές, όμως η μεγαλύτερη ανταμοιβή είναι όταν κάποιος σου πει ότι οι ήρωές σου τον συντρόφευσαν για ημέρες μετά το τέλος της ανάγνωσης.

Αν έπρεπε να δώσετε έναν λόγο για να διαβάσει κάποιος το «Χωρίς Άλλοθι», ποιος θα ήταν;

Γιατί είναι μια ιστορία που δεν στηρίζεται μόνο στο μυστήριο. Είναι ένα ταξίδι στις ανθρώπινες σχέσεις, στις σιωπές που πληγώνουν, στα λάθη που δεν διορθώνονται εύκολα και στις αλήθειες που, όσο κι αν προσπαθήσουμε, πάντα βρίσκουν τον τρόπο να έρθουν στο φως. Και ίσως, όταν φτάσει στην τελευταία σελίδα, ανακαλύψει ότι η πιο δύσκολη αποκάλυψη δεν αφορά τον δολοφόνο, αλλά τον ίδιο τον άνθρωπο.