Η συμπεριφορά ενός ανθρώπου μπορεί να αλλάξει για δεκάδες διαφορετικούς λόγους. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες αλλαγές που, όταν είναι έντονες, επιμένουν και εμφανίζονται συνδυαστικά, μπορεί να αποτελούν ένδειξη σοβαρής ψυχικής διαταραχής και να χρειάζονται αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Η σχιζοφρένεια είναι μια χρόνια ψυχική διαταραχή που μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος σκέφτεται, αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα, εκφράζει τα συναισθήματά του και συμπεριφέρεται. Δεν υπάρχει, όμως, ένα συγκεκριμένο «τεστ συμπεριφοράς» με το οποίο ένας σύντροφος μπορεί να καταλάβει ότι ο άνθρωπός του πάσχει από σχιζοφρένεια. Τη διάγνωση μπορεί να κάνει μόνο κατάλληλα καταρτισμένος επαγγελματίας υγείας.
Υπάρχουν παρ’ όλα αυτά ορισμένα συμπτώματα που αξίζουν προσοχή, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται για πρώτη φορά ή επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα
- Ακούει ή βλέπει πράγματα που οι υπόλοιποι δεν αντιλαμβάνονται
Ένα από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν είναι οι ψευδαισθήσεις. Συχνότερα πρόκειται για ακουστικές ψευδαισθήσεις: το άτομο μπορεί να ακούει φωνές ενώ δεν υπάρχει κάποιος που πραγματικά μιλά. Οι εμπειρίες αυτές είναι πραγματικές για τον άνθρωπο που τις βιώνει και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με κοροϊδία ή αντιπαράθεση.
- Είναι απόλυτα πεπεισμένος για πράγματα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα
Μπορεί να εμφανιστούν παραληρητικές ιδέες, δηλαδή σταθερές πεποιθήσεις που δεν στηρίζονται στην πραγματικότητα. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι τον παρακολουθούν, ότι άλλοι συνωμοτούν εναντίον του ή ότι ορισμένα γεγονότα και μηνύματα απευθύνονται αποκλειστικά σε εκείνον. Το σημαντικό είναι ότι δεν μιλάμε για μια απλή υποψία ή ζήλια. Πρόκειται για πεποιθήσεις που μπορεί να παραμένουν ισχυρές ακόμη και όταν υπάρχουν στοιχεία που τις αντικρούουν.
- Ο τρόπος που μιλά και σκέφτεται γίνεται δύσκολο να παρακολουθηθεί
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει αποδιοργανωμένη σκέψη ή ομιλία. Η συζήτηση γίνεται δύσκολο να ακολουθηθεί, οι απαντήσεις μπορεί να μη συνδέονται ξεκάθαρα με τις ερωτήσεις ή το άτομο να περνά από τη μία σκέψη στην άλλη με τρόπο που δυσκολεύει την επικοινωνία. Μια περιστασιακά μπερδεμένη συζήτηση, φυσικά, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη σχιζοφρένειας.
- Απομονώνεται όλο και περισσότερο
Ένας άνθρωπος μπορεί σταδιακά να χάσει το ενδιαφέρον του για κοινωνικές επαφές, να απομακρυνθεί από φίλους και συγγενείς ή να περνά πολύ περισσότερο χρόνο μόνος του. Η κοινωνική απόσυρση μπορεί να αποτελεί ένα από τα λεγόμενα «αρνητικά συμπτώματα», αλλά εμφανίζεται επίσης σε πολλές άλλες καταστάσεις, όπως η κατάθλιψη. Γι’ αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύεται μόνη της ως απόδειξη κάποιας συγκεκριμένης διαταραχής.
- Δείχνει πολύ λιγότερο συναίσθημα
Μπορεί να παρατηρηθεί μειωμένη συναισθηματική έκφραση. Το πρόσωπο ή ο τόνος της φωνής του ανθρώπου μπορεί να φαίνονται λιγότερο εκφραστικά, ενώ ενδέχεται να μειωθεί η διάθεσή του να συμμετέχει σε δραστηριότητες που προηγουμένως αποτελούσαν μέρος της ζωής του. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «δεν αισθάνεται». Αφορά περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται εξωτερικά τα συναισθήματα.
- Δυσκολεύεται σημαντικά στην καθημερινότητά του
Μια ουσιαστική αλλαγή μπορεί να γίνει αντιληπτή στην εργασία, στις σπουδές, στις κοινωνικές σχέσεις ή στην προσωπική φροντίδα. Πράγματα που παλαιότερα ήταν αυτονόητα μπορεί να γίνονται ολοένα δυσκολότερα. Η απότομη ή προοδευτική πτώση της λειτουργικότητας είναι ένας λόγος για τον οποίο αξίζει να ζητηθεί επαγγελματική βοήθεια, ανεξάρτητα από το ποια τελικά είναι η αιτία.
Δεν σημαίνει ότι όποιος παρουσιάζει αυτά τα σημάδια έχει σχιζοφρένεια
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο. Ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα δεν σημαίνουν αυτομάτως σχιζοφρένεια. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να συνδέονται με διαφορετικές ψυχικές ή σωματικές καταστάσεις, χρήση ουσιών ή φαρμάκων και άλλους παράγοντες. Ακόμη και η παρουσία ψυχωτικών συμπτωμάτων δεν ισοδυναμεί από μόνη της με διάγνωση σχιζοφρένειας. Εάν βλέπεις στον σύντροφό σου μια έντονη και επίμονη αλλαγή στη συμπεριφορά, στην αντίληψη της πραγματικότητας ή στην καθημερινή λειτουργικότητα, το ασφαλέστερο βήμα δεν είναι να προσπαθήσεις να του βάλεις μια διάγνωση, αλλά να τον ενθαρρύνεις να απευθυνθεί σε ειδικό.
Η έγκαιρη αξιολόγηση έχει σημασία, καθώς υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπευτικές παρεμβάσεις και η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στην ποιότητα ζωής.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση ή τη διάγνωση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.
">
">
">
">
">
">
">
">