Αν λειτουργείς καλύτερα το βράδυ και το πρωινό ξύπνημα είναι μια καθημερινή μάχη για σένα, ίσως δεν είναι απλώς θέμα συνήθειας. Αυτό άλλωστε αποκαλύπτει και νέα έρευνα που δείχνει ότι οι βραδινοί τύποι μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο να διαχωρίσουν τη δουλειά από την προσωπική τους ζωή.
Υπάρχουν εκείνοι που ανοίγουν τα μάτια τους πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι και μέχρι τις 9 το πρωί έχουν ήδη προλάβει να κάνουν τα μισά πράγματα της ημέρας. Και υπάρχουν κι εκείνοι που χρειάζονται δύο καφέδες για να ξεκινήσουν, αλλά μόλις βραδιάσει νιώθουν ότι βρίσκονται στο πιο παραγωγικό σημείο τους. Αν ανήκεις λοιπόν στη δεύτερη κατηγορία, πιθανότατα είσαι αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «νυχτοπούλι». Στην επιστήμη αυτό σχετίζεται με τον χρονότυπο, δηλαδή τη φυσική προτίμηση του οργανισμού για συγκεκριμένες ώρες ύπνου και δραστηριότητας.
Μια νέα μελέτη, ωστόσο, δείχνει ότι το να είσαι βραδινός τύπος μπορεί να επηρεάζει όχι μόνο το πότε θέλεις να κοιμηθείς, αλλά και το πόσο εύκολα καταφέρνεις να ισορροπήσεις δουλειά και προσωπική ζωή.
Τι έδειξε η νέα έρευνα εάν είσαι νυχτοπούλι
Οι ερευνητές της συγκεκριμένης μελέτης εξέτασαν στοιχεία από 2.266 εργαζόμενους ηλικίας 20 έως 65 ετών στο πλαίσιο της φινλανδικής Healthy Finland Study. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν ανάλογα με τον χρονότυπό τους, από τους ξεκάθαρα πρωινούς έως τους ξεκάθαρα βραδινούς τύπους.
Αυτό που διαπίστωσαν ήταν ότι όλοι όσοι είχαν έντονο βραδινό χρονότυπο ανέφεραν συχνότερα δυσκολίες στην ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής, μικρότερη αποκατάσταση μετά τη δουλειά, αλλά και περισσότερα συμπτώματα που σχετίζονταν με την ψυχική υγεία.
Μάλιστα, οι συσχετίσεις παρέμεναν ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, η ανεπαρκής άσκηση, ο ανεπαρκής ύπνος και η επικίνδυνη κατανάλωση αλκοόλ. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι το να ξενυχτάς προκαλεί από μόνο του άγχος ή κατάθλιψη καθώς η μελέτη δείχνει συσχετίσεις, όχι αιτιότητα.
Γιατί τα «νυχτοπούλια» μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο
Το πρόβλημα ενδέχεται να βρίσκεται στη σύγκρουση ανάμεσα στο βιολογικό μας ρολόι και στο ωράριο που επιβάλλει η καθημερινότητα. Με άλλα λόγια κάποιος μπορεί φυσικά να νυστάζει αργότερα και να αποδίδει καλύτερα το βράδυ, όμως η δουλειά, το σχολείο ή οι οικογενειακές υποχρεώσεις εξακολουθούν να απαιτούν πρωινό ξύπνημα. Έτσι, μπορεί να κοιμάται αργά αλλά να αναγκάζεται να σηκώνεται νωρίς, περιορίζοντας τελικά τις ώρες ύπνου του. Στη συγκεκριμένη έρευνα, οι βραδινοί τύποι είχαν επίσης μεγαλύτερη πιθανότητα να δηλώσουν ότι σπάνια ή ποτέ κοιμούνται αρκετά.
Το «social jet lag» που απορρυθμίζει το πρόγραμμά σου
Υπάρχει ακόμη ένας όρος που αξίζει να γνωρίζεις και αυτό δεν είναι άλλο από το social jet lag. Σκέψου το συνηθισμένο σενάριο. Από Δευτέρα έως Παρασκευή αναγκάζεσαι να ξυπνάς στις 7, αλλά Παρασκευή και Σάββατο κοιμάσαι και ξυπνάς αρκετές ώρες αργότερα. Το βιολογικό σου ρολόι καλείται συνεχώς να προσαρμόζεται σε δύο διαφορετικά προγράμματα.
Οι βραδινοί τύποι φαίνεται να είναι περισσότερο επιρρεπείς σε αυτή την ασυμφωνία, επειδή το τυπικό ωράριο εργασίας ή σχολείου ταιριάζει περισσότερο σε έναν πρωινό χρονότυπο. Παρόλα αυτά εάν είσαι νυχτοπούλι, δεν χρειάζεται να γίνεις πρωινός τύπος καθώς οι ειδικοί δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του ύπνου.
Αν γνωρίζεις λοιπόν ότι λειτουργείς καλύτερα αργότερα μέσα στην ημέρα, προσπάθησε όσο γίνεται να εξασφαλίζεις επαρκή διάρκεια ύπνου και να αποφεύγεις τη συστηματική μεταφορά της δουλειάς αργά το βράδυ. Ιδιαίτερη σημασία έχει και το να δημιουργείς σαφή όρια ανάμεσα στον επαγγελματικό και τον προσωπικό χρόνο.
Γιατί τελικά το ζητούμενο δεν είναι να αποφασίσουμε εάν είναι «καλύτερο» να είσαι πρωινός ή βραδινός τύπος. Είναι να γνωρίζεις τον φυσικό ρυθμό του σώματός σου και, όσο σου επιτρέπει η καθημερινότητά σου, να μην εργάζεσαι συνεχώς εναντίον του.
">
">
">
">
">
">
">
">