Είναι Κυριακή απόγευμα. Μέχρι πριν από λίγο απολάμβανες τον καφέ σου, έβλεπες μια σειρά στο Netflix, είχες βγει για φαγητό ή ακόμη ακόμη έπαιζες κάποιο παιχνίδι στο NetBet.gr. Ξαφνικά, όμως, η διάθεσή σου πέφτει. Το μυαλό πάει αυτόματα στη δουλειά, στις υποχρεώσεις που περιμένουν και σε όλα όσα πρέπει να πάρουν μπρος από το πρωί της Δευτέρας. Αυτό το γνώριμο σφίξιμο έχει όνομα, στα αγγλικά είναι Sunday anxiety (άγχος της Κυριακής).

Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για επίσημη διάγνωση. Είναι απλά ένας τρόπος να περιγράψουμε την ανησυχία, την ένταση ή τη μελαγχολία που κάνουν την εμφάνισή τους όσο το ΣΚ πλησιάζει στο τέλος του. Για ορισμένους είναι μια αμυδρή ενόχληση. Για άλλους ξεκινά ήδη από το μεσημέρι της Κυριακής και έχει αντίκτυπο την ξεκούρασή τους και μπορεί και στον ύπνο τους.

Γιατί μας πέφτει βαριά η Κυριακή το βράδυ;

Αυτό το switch από τον ελεύθερο χρόνο σε ένα αυστηρό πρόγραμμα δεν είναι πάντοτε εύκολο. Το Σαββατοκύριακο έχουμε συνήθως μεγαλύτερη ελευθερία να αποφασίσουμε πότε θα ξυπνήσουμε, πού θα πάμε και πώς θα περάσουμε την ημέρα μας. Το βράδυ της Κυριακής μάς θυμίζει ότι αυτή η ελευθερία τελειώνει προσωρινά ή τουλάχιστον μπαίνει σε ένα καλούπι.

Στην πραγματικότητα, δεν μας αγχώνει απαραίτητα η Κυριακή. Μας αγχώνει αυτό που συμβολίζει, δηλ την επιστροφή στις ευθύνες και τα κεφάλια μέσα. Ένα απαιτητικό επαγγελματικό περιβάλλον, μια δύσκολη επαφή με κάποιον συνεργάτη, οι πολλές εκκρεμότητες ή η αίσθηση ότι δεν προλαβαίνουμε μπορούν να κάνουν τη Δευτέρα να μοιάζει με βουνό ή με ένα βάρος ασήκωτο.

Υπάρχει και ένας ακόμη λόγος, όμως. Πολλοί προσπαθούμε να στριμώξουμε μέσα σε δύο ημέρες όλα όσα δεν κάναμε την υπόλοιπη εβδομάδα. Ξεκούραση, φίλους, οικογένεια, δουλειές του σπιτιού, ψώνια και προσωπικό χρόνο. Όταν η Κυριακή φτάνει στο τέλος της και δεν έχουμε προλάβει καν να κάνουμε τα μισά, οπότε μάς μένει η αίσθηση ενός ΣΚ που εξανεμίστηκε πριν καλά καλά το καταλάβουμε.

Πώς εκδηλώνεται το Sunday anxiety;

Το άγχος της Κυριακής δεν είναι ίδιο για όλους. Μπορεί να εμφανιστεί με τις εξής μορφές, εκνευρισμός, δυσκολία συγκέντρωσης ή μια ανεξήγητη στενοχώρια. Κάποιοι αισθάνονται έναν κόμπο στο στομάχι, μια ταχυπαλμία ή μια ανεξήγητη ένταση στους ώμους. Άλλοι αργούν να πάνε για ύπνο, ώστε να καθυστερήσουν όσο γίνεται την άφιξη της Δευτέρας.

Συχνά υπάρχει και ένας βομβαρδισμός σκέψεων, «δεν θα τα προλάβω με τίποτα όλα», «έχω τόσα μηνύματα να απαντήσω», «δεν ξεκουράστηκα καθόλου». Το μυαλό αρχίζει να κάνει εικόνες από το βράδυ της Κυριακής, όσα υποτίθεται ότι θα συμβούν την επόμενη ημέρα.

Μήπως τελικά φταίει η σχέση μας με τη δουλειά;

Όταν το φαινόμενο επαναλαμβάνεται κάθε εβδομάδα και είναι ιδιαίτερα έντονο, αξίζει να το ψάξουμε λίγο να δούμε τι κρύβεται από πίσω του. Ίσως το πρόβλημα να μην είναι το πέρασμα μετάβαση από το ΣΚ στο κανονικό μας ωράριο στη δουλειά, αλλά η ίδια η καθημερινότητα στην οποία επιστρέφουμε.

Οι συνεχείς υπερωρίες, το να μην βάζουμε όρια, ένα κλίμα έντασης ή μια δουλειά που δεν προσφέρει ικανοποίηση μπορούν να ενισχύσουν το Sunday anxiety. Το συναίσθημα λειτουργεί τότε σαν προειδοποιητικό καμπανάκι. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάρουμε βιαστικές αποφάσεις, αλλά ότι χρειάζεται να παρατηρήσουμε ποιο ακριβώς κομμάτι της εβδομάδας μάς προκαλεί τόσο μεγάλη πίεση και γιατί.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να το μετριάσουμε;

Μια καλή αρχή είναι να μη μετατρέπουμε την Κυριακή σε ημέρα προ-Δευτέρα. Ένα περπάτημα με φίλους, μια ταινία ή ένα ήρεμο και ελαφρύ γεύμα μπορούν να μας κρατήσουν στο παρόν. Δεν χρειάζεται να φουλάρουμε την κάθε ώρα και στιγμή με δραστηριότητες. Αρκεί να υπάρχει κάτι ευχάριστο που να δίνει στην ημέρα τη δική της αξία.

Επίσης, βοηθά το να αφιερώνουμε λίγο χρόνο στην προετοιμασία της εβδομάδας, χωρίς όμως να αφήνουμε την οργάνωση να μας πνίξει. Σημειώνουμε σε ένα χαρτί τις βασικές προτεραιότητες της Δευτέρας, ξεκινάμε να ετοιμάζουμε όσα θα χρειαστούμε και ύστερα κλείνουμε το τετράδιο ή τον υπολογιστή. Όταν οι υποχρεώσεις καταγράφονται, παύουν να στριφογυρίζουν ασταμάτητα στο κεφάλι μας.

Επίσης, σημαντικό είναι να αφήνουμε κάτι όμορφο και για τις καθημερινές. Αν περιμένουμε μόνο το επόμενο ΣΚ, για να ξεκουραστούμε ή να συναντήσουμε φίλους, η εβδομάδα μοιάζει με μια μεγάλη διαδρομή που πρέπει απλώς να υπομείνουμε. Ένας καφεδάκι μετά τη δουλειά, μια βολτούλα ή ένα μάθημα παραδοσιακών χορών μπορούν να αλλάξουν αυτή την αίσθηση.

Πότε το άγχος χρειάζεται περισσότερη προσοχή;

Ένα μικρό βάρος την Κυριακή το βράδυ είναι αρκετά συνηθισμένο. Αν όμως η ανησυχία είναι έντονη, προκαλεί συστηματικά αϋπνία, σωματικές ενοχλήσεις ή επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, η συζήτηση με έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει.

Το Sunday anxiety δεν είναι μια «παραξενιά» που πρέπει απλώς να αγνοήσουμε. Μπορεί να είναι μια χρήσιμη ένδειξη ότι χρειαζόμαστε καλύτερα όρια, περισσότερο πραγματικό χρόνο ξεκούρασης ή μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένη η εβδομάδα μας. Το ζητούμενο δεν είναι να αγαπήσουμε με το ζόρι τη Δευτέρα, αλλά να μη θυσιάζουμε την Κυριακή φοβούμενοι όσα έρχονται.