Ο Παντελής Καζάκος συνέδεσε το όνομά του με μία από τις πιο αιματηρές υποθέσεις ρατσιστικής βίας στην Ελλάδα. Τον Οκτώβριο του 1999, ο νεαρός φύλακας της ΕΡΤ περιφερόταν οπλισμένος στο κέντρο της Αθήνας και επιτίθετο σε μετανάστες που συναντούσε στον δρόμο. Δύο άνθρωποι δολοφονήθηκαν, ενώ η υπόθεση οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη με ακόμη επτά απόπειρες ανθρωποκτονίας. Μεταξουργείο, πλατεία Κουμουνδούρου, Λιοσίων, Φυλής και Εξάρχεια βρέθηκαν στο επίκεντρο της αστυνομικής κινητοποίησης. Οι επιθέσεις διαδέχονταν η μία την άλλη και οι περιγραφές των θυμάτων άρχισαν να αποκαλύπτουν ότι ο ένοπλος επέλεγε τους στόχους του με βάση την καταγωγή τους. Άνθρωποι που περπατούσαν στις γειτονιές της πρωτεύουσας δέχονταν πυροβολισμούς χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια προσωπική διαφορά με τον δράστη.
Παντελής Καζάκος: Η πρώτη επίθεση στο Μεταξουργείο
Η αιματηρή διαδρομή ξεκίνησε τη νύχτα της 19ης προς την 20ή Οκτωβρίου 1999. Στο Μεταξουργείο, ο Καζάκος πλησίασε μια παρέα Κούρδων και τους ρώτησε από πού κατάγονταν. Στη συνέχεια έβγαλε πιστόλι και άνοιξε πυρ.
Ένας από τους άνδρες έχασε τη ζωή του. Στο δικαστικό ρεπορτάζ της εποχής αναφέρεται ως Μοχάμεντ Αχμέτ Χόσο, Κούρδος από το Ιράκ. Η επίθεση αποτέλεσε την αρχή μιας αλληλουχίας πυροβολισμών που συνεχίστηκε τις επόμενες ημέρες.
Το βράδυ της 21ης Οκτωβρίου, ο Καζάκος επέστρεψε στο κέντρο της Αθήνας. Με το όπλο μαζί του, κινήθηκε σε διαφορετικές περιοχές και επιτέθηκε ξανά σε αλλοδαπούς. Ανάμεσα στα θύματά του βρίσκονταν άνθρωποι αφρικανικής και ασιατικής καταγωγής, οι οποίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με έναν άγνωστο που τους πυροβολούσε σε μικρή απόσταση.
Το δεύτερο θύμα που έχασε τη ζωή του ήταν ο Γκιόρκι Κουντεσιάνι από τη Γεωργία. Οι επιθέσεις άφησαν επίσης επιζώντες με σοβαρές, μόνιμες βλάβες, μετατρέποντας μια νυχτερινή μετακίνηση στην πόλη σε γεγονός που άλλαξε οριστικά τη ζωή τους.
Η σύλληψη και η ομολογία
Οι αστυνομικοί συνέλαβαν τον Καζάκο τα ξημερώματα της Παρασκευής 22 Οκτωβρίου, περίπου στις 04:30. Ο τότε 23χρονος εργαζόταν ως φύλακας στο Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ και κατοικούσε στο Μπραχάμι.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα των «Νέων» της 23ης Οκτωβρίου 1999, κατά την ανάκριση ομολόγησε τις επιθέσεις, λέγοντας: «Εγώ τα έκανα όλα, γιατί δεν γουστάρω τους ξένους». Η φράση αποτύπωνε το μίσος απέναντι στους ανθρώπους που είχε επιλέξει να χτυπήσει.
Στην υπόθεση ενεπλάκη και ο Απόστολος Αποστόλου, ο οποίος βρέθηκε μαζί του κατά την τελευταία φάση της δράσης του. Η δικαστική του αντιμετώπιση, ωστόσο, ήταν διαφορετική. Συγκεκριμένα, αθωώθηκε για την κατηγορία της απλής συνέργειας σε απόπειρα ανθρωποκτονίας και καταδικάστηκε σε οκτώ μήνες φυλάκιση με τριετή αναστολή για κατοχή πυρομαχικών και μικροποσότητας ναρκωτικών.
Οι επιζώντες απέναντι στον δράστη
Στο δικαστήριο, οι μαρτυρίες των ανθρώπων που επέζησαν έδωσαν την εικόνα των επιθέσεων από την πλευρά των θυμάτων. Περιέγραψαν πώς δέχθηκαν πυρά ενώ περπατούσαν, χωρίς να έχουν προκαλέσει τον Καζάκο ή να τον γνωρίζουν.
Στη δίκη του Εφετείου κατέθεσαν, μεταξύ άλλων, ο Τίμοθι Αμπντούλ, ο Μάρκους Κόφι Τόμι και ο Μοχάμεντ Σαρίφ. Οι καταθέσεις τους ανέδειξαν τη μεθοδικότητα των επιθέσεων και τις συνέπειες που εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν χρόνια αργότερα.
Για τους επιζώντες, το ζητούμενο δεν περιοριζόταν στην ποινή του δράστη. Η αναπηρία, η δυσκολία επιστροφής στην εργασία και η ανάγκη οικονομικής υποστήριξης δημιουργούσαν μια νέα καθημερινότητα. Μετά την πρωτόδικη απόφαση, η πλευρά των θυμάτων διεκδικούσε κοινωνική και οικονομική αποκατάσταση, καθώς και δυνατότητες απασχόλησης προσαρμοσμένες στην κατάσταση της υγείας τους.
Η υπεράσπιση και η απόφαση για τα δις ισόβια
Κεντρικό σημείο της δίκης αποτέλεσε η ψυχική κατάσταση του κατηγορουμένου κατά τον χρόνο των εγκλημάτων. Η υπεράσπιση προέβαλε ισχυρισμούς για σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα και ζήτησε διαφορετική ποινική αντιμετώπιση.
Το Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο της Αθήνας έκρινε κατά πλειοψηφία ότι ο Καζάκος είχε πλήρη ικανότητα καταλογισμού. Τρία μέλη του δικαστηρίου διαφώνησαν, θεωρώντας ότι έπρεπε να αναγνωριστεί ελαττωμένη ικανότητα καταλογισμού. Η πλειοψηφία δεν αποδέχθηκε αυτή τη θέση και δεν του αναγνώρισε ελαφρυντικό.
Η πρωτόδικη απόφαση, στα τέλη Φεβρουαρίου 2001, επέβαλε δύο φορές ισόβια κάθειρξη για τις δολοφονίες και επιπλέον 25 χρόνια κατά συγχώνευση για τις απόπειρες ανθρωποκτονίας. Τον Νοέμβριο του 2002, το Εφετείο διατήρησε την ποινή των δις ισοβίων και των 25 ετών.
Η σύνδεσή του με τη Χρυσή Αυγή
Την εποχή εκείνη, η νεοναζιστική Χρυσή Αυγή, η οποία αργότερα κρίθηκε δικαστικά εγκληματική οργάνωση, ήταν ένα περιθωριακό ακροδεξιό μόρφωμα, με λίγες δεκάδες μέλη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στη δίκη του Παντελή Καζάκου για τις δύο δολοφονίες και τις επτά απόπειρες δολοφονίας, καθηγητής του από το 34ο Λύκειο κατέθεσε ότι ο 23χρονος εξέφραζε ήδη από τα μαθητικά του χρόνια τα «ακροδεξιά πιστεύω του», τα οποία συνέπιπταν με τις θέσεις της Χρυσής Αυγής. Συμμαθητές του ανέφεραν επίσης ότι ανήκε στην οργάνωση. Η πολιτική αγωγή προσκόμισε στο δικαστήριο φωτογραφία που τον έδειχνε να κρατά πανό σε πορεία της, ως στοιχείο που ενίσχυε αυτές τις μαρτυρίες.
Την ημέρα που διέπραξε την τελευταία δολοφονία, η εφημερίδα της Χρυσής Αυγής είχε κυκλοφορήσει με πρωτοσέλιδο για τον «υπερπληθυσμό των μεταναστών» και τίτλο «ο θάνατος ενός Έθνους».
Ο Παντελής Καζάκος καταδικάστηκε σε δύο φορές ισόβια και επιπλέον 25 χρόνια κάθειρξης. Έπειτα από 14 χρόνια στη φυλακή, κατέθεσε αίτημα αποφυλάκισης.
Η υπόθεση στον «Κόκκινο Κύκλο»
Η ιστορία ενέπνευσε επίσης το επεισόδιο «Σκουπίδια» της σειράς «Κόκκινος Κύκλος», με τον Γιώργο Γιαννόπουλο, την Μπέσυ Μάλφα και τον Μηνά Χατζησάββα. Σε σκηνοθεσία Πάνου Κοκκινόπουλου και σενάριο Αλέξανδρου Κακαβά, η τηλεοπτική μυθοπλασία άντλησε υλικό από την υπόθεση που είχε συγκλονίσει την Αθήνα.
">
">
">
">
">
">
">
">