Η τηλεθέαση δεν είναι ούτε ντροπή ούτε εμμονή των δημοσιογράφων. Είναι ένας από τους καθρέφτες της τηλεοπτικής δουλειάς και, κυρίως, της απήχησής της στο κοινό. Υπάρχουν ορισμένες απαντήσεις μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες που, όσο κι αν προσπαθεί κανείς να τις δικαιολογήσει, αφήνουν μια αμήχανη γεύση. Και η αντίδραση μιας καταξιωμένης δημοσιογράφου, της Ίνας Ταράντου, όταν ρωτήθηκε για τα νούμερα τηλεθέασης της εκπομπής της με τίτλο “Ότι αξίζει” στην ΕΡΤ είναι μία από αυτές.
Η δημοσιογράφος δεν έκρυψε την ενόχλησή της, χαρακτηρίζοντας την ερώτηση των δημοσιογράφων για την τηλεθέαση «παλιά ερώτηση» και εκφράζοντας τη στενοχώρια της για το γεγονός ότι, όπως είπε, οι δημοσιογράφοι έρχονται με συγκεκριμένη κατεύθυνση και συγκεκριμένους σκοπούς. Μάλιστα, η ίδια περίμενε να ερωτηθεί για τον 10χρονο Σάββα από την Τέλενδο, τον οποίο είχε φιλοξενήσει στην εκπομπή της, και όχι για τα ποσοστά τηλεθέασης. Ένα παιδί με ένα όνειρο, όπως ανέφερε, να φτιάξει το καϊκάκι του και όχι να αποκτήσει ακριβά αυτοκίνητα και ρολόγια. Δες το βίντεο με την ενόχληση της Ίνας Ταράντου για τα νούμερα τηλεθέασης:
Ασφαλώς, η ιστορία του μικρού Σάββα – ένα εξαιρετικό αφιέρωμα σε ένα μικρό παιδί – είναι μια ανθρώπινη ιστορία που αξίζει να αναδεικνύεται. Αυτό, όμως, δεν ακυρώνει το δικαίωμα των δημοσιογράφων να ρωτούν μια παρουσιάστρια και ειδικά μια δημοσιογράφο για την πορεία της εκπομπής της και αν την ενδιαφέρουν τα νούμερα τηλεθέασης. Εδώ λοιπόν βρίσκεται το ουσιαστικό ζήτημα…
Φάουλ, η αντίδραση για τα νούμερα τηλεθέασης.
Μια τέτοια απάντηση θα την περιμέναμε – και την έχουμε ακούσει πολλές φορές – από έναν παρουσιαστή που δεν έχει το δημοσιογραφικό κριτήριο, κάνει μια συγκεκριμένη δουλειά και απλά παρουσιάζει. Όμως, ένας επαγγελματίας δημοσιογράφος που βρίσκεται στην τηλεόραση οφείλει να γνωρίζει πολύ καλά ότι η τηλεθέαση αποτελεί μέρος της δουλειάς του. Σίγουρα δεν καθορίζει από μόνη της την αξία ενός δημοσιογράφου, ούτε μπορεί να αποτυπώσει ολόκληρη την ποιότητα μιας εκπομπής. Είναι, όμως, ένας σημαντικός δείκτης για το πώς ανταποκρίνεται το κοινό σε αυτό που του παρουσιάζεις. Και δεν γίνεται να επιλέγουμε πότε μας ενδιαφέρουν τα νούμερα και πότε όχι.
Όταν μια εκπομπή σημειώνει υψηλά ποσοστά, όλοι θέλουν να τα αναφέρουν, να τα σχολιάσουν και να τα παρουσιάσουν ως επιτυχία. Όταν, όμως, η τηλεθέαση δεν είναι αυτή που θα ήθελαν, ξαφνικά ακούμε ότι τα νούμερα δεν έχουν σημασία, ότι είναι “μια παλιά συζήτηση” και ότι δεν αφορούν τους ανθρώπους που κάνουν τηλεόραση. Αλήθεια τώρα; Τα νούμερα τηλεθέασης είναι ο “καθρέφτης” της δουλειάς μας. Ένας δημοσιογράφος που εργάζεται σε ένα τηλεοπτικό μέσο δεν απευθύνεται σε ένα κλειστό δωμάτιο, απευθύνεται στον κόσμο. Και ο κόσμος, μέσα από τις επιλογές του, δείχνει τι παρακολουθεί, τι τον ενδιαφέρει, τι τον κρατά μπροστά στην οθόνη και τι τελικά προσπερνά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια εκπομπή με χαμηλή τηλεθέαση είναι αυτομάτως κακή. Ούτε ότι μια εκπομπή με υψηλά ποσοστά είναι απαραίτητα ποιοτική. Σημαίνει, όμως, ότι ο επαγγελματίας πρέπει να έχει τη διάθεση να αξιολογεί τη δουλειά του, να βλέπει τι λειτουργεί και τι όχι και να προσπαθεί να βελτιώνεται. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι η εκπομπή της Ίνας Ταραντου «Ότι αξίζει» στην ΕΡΤ την Κυριακή 1/11 έκανε τηλεθέαση στο δυναμικό κοινό 3,1% και την ίδια ακριβώς τηλεθέαση έκανε και την επόμενη εβδομάδα στις 8/11.
Ας πάμε τώρα στον χώρο του διαδικτύου που συμβαίνει ακριβώς το ίδιο, δηλαδή ένα άρθρο, ένα ρεπορτάζ, μια αποκλειστική είδηση αξιολογούνται μέσα από την απήχησή τους. Τα κλικ μπορεί να μην είναι η μοναδική ένδειξη δημοσιογραφικής ποιότητας, αλλά αποκαλύπτουν αν το περιεχόμενο κατάφερε να συναντήσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Δυστυχώς – ευτυχώς έτσι είναι η δουλειά μας, τι να κάνουμε; Δεν γίνεται, λοιπόν, να θέλουμε να απευθυνόμαστε στον κόσμο, να διεκδικούμε την προσοχή του και ταυτόχρονα να ενοχλούμαστε όταν κάποιος μας ρωτά αν τελικά μας παρακολουθεί. Και κάτι ακόμη, άλλο η απαξίωση και άλλο η αξιολόγηση.
Είναι απολύτως κατανοητό να ενοχλείται ένας παρουσιαστής όταν τα ποσοστά τηλεθέασης μετατρέπονται σε αφορμή για ειρωνείες, χλευασμό ή προσωπικές επιθέσεις. Δεν είναι αυτό το ζητούμενο του τηλεοπτικού ρεπορτάζ. Ούτε θεωρώ ότι πρέπει κάθε πρωί να στήνεται ένας δημόσιος διαγωνισμός αποτυχίας ανάμεσα στις εκπομπές. Αλλά η ερώτηση για την τηλεθέαση δεν είναι από μόνη της κακή ερώτηση. Είναι ένα απολύτως θεμιτό δημοσιογραφικό ερώτημα, ειδικά όταν απευθύνεται σε έναν άνθρωπο που παρουσιάζει μια εκπομπή και εργάζεται σε ένα τηλεοπτικό μέσο.
Και η Ίνα Ταράντου, έχοντας περάσει και από τον ιδιωτικό τηλεοπτικό χώρο, συγκεκριμένα από το Open, γνωρίζει πολύ καλά ότι η τηλεθέαση αποτελεί καθημερινό κομμάτι της τηλεοπτικής πραγματικότητας. Δεν είναι κάτι που ανακαλύψαμε σήμερα, ούτε μια εμμονή των ψυχαγωγικών εκπομπών. Ακόμη περισσότερο όταν μιλάμε για την ΕΡΤ…
Εδώ υπάρχει μια επιπλέον παράμετρος που δεν μπορούμε να προσπεράσουμε. Η δημόσια τηλεόραση χρηματοδοτείται από τους πολίτες και οφείλει να λογοδοτεί για τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιεί τους πόρους της. Η τηλεθέαση δεν είναι το μοναδικό κριτήριο αξιολόγησής της, καθώς η ΕΡΤ έχει και διαφορετική αποστολή από ένα ιδιωτικό κανάλι: την ενημέρωση, τον πολιτισμό, την ψυχαγωγία και την κάλυψη θεμάτων που ενδεχομένως δεν έχουν εμπορική απήχηση. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι επιδόσεις των εκπομπών της πρέπει να βρίσκονται εκτός συζήτησης. Αντίθετα, όταν μια δημόσια τηλεόραση προβάλλει τις επιτυχίες της και αναφέρεται στα καλά της ποσοστά, δεν μπορεί να αντιμετωπίζει με ενόχληση τις ερωτήσεις για τις λιγότερο επιτυχημένες επιδόσεις της. Δεν γίνεται να χειροκροτούμε τα υψηλά ποσοστά και να γυρίζουμε την πλάτη στα χαμηλά.
Οι συσκέψεις στις τηλεοπτικές εκπομπές δεν γίνονται μόνο για να αποφασιστεί ποιο θέμα θα βγει πρώτο ή ποιος καλεσμένος θα καθίσει απέναντι από τον παρουσιαστή. Γίνονται και για να αξιολογηθεί η προηγούμενη ημέρα, να εξεταστεί η ανταπόκριση του κοινού και να γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις. Αυτός είναι ο καθημερινός τηλεοπτικός αγώνας και είναι πρωταθλητισμός. Και δεν είναι κακό να θέλεις να κερδίσεις αυτόν τον αγώνα. Δεν είναι κακό να σε ενδιαφέρει αν σε παρακολουθούν. Δεν είναι κακό να θέλεις να βελτιώσεις την εκπομπή σου για να κερδίσεις περισσότερο κοινό.
Αντίθετα, θα έλεγα ότι είναι μέρος της επαγγελματικής ευθύνης σου. Γιατί, αγαπητοί συνάδελφοι, δεν κάνουμε τηλεόραση μόνο για να αισθανόμαστε εμείς καλά με τη δουλειά μας. Κάνουμε τηλεόραση για να επικοινωνούμε με τον κόσμο. Και ο κόσμος έχει δικαίωμα να επιλέγει, να απορρίπτει, να αλλάζει κανάλι και να δείχνει καθημερινά τις προτιμήσεις του. Η ποιότητα δεν μετριέται αποκλειστικά με ποσοστά. Αλλά ούτε και η τηλεθέαση μπορεί να αντιμετωπίζεται ως κάτι ασήμαντο, ειδικά από εκείνους που έχουν επιλέξει να κάνουν τηλεόραση. Γιατί, τελικά, αν δεν μας ενδιαφέρει αν μας βλέπει ο κόσμος, τότε για ποιον ακριβώς κάνουμε τις εκπομπές;
">
">
">
">
">
">
">
">