Ο Βασίλης Τσιβιλίκας ήταν μία από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της ελληνικής κωμωδίας. Με μια καριέρα που ξεπέρασε τα σαράντα χρόνια, άφησε ανεξίτηλο το σημάδι του στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Ήταν ένας ηθοποιός που συνδύαζε το αυθόρμητο χιούμορ με την τεχνική γνώση της υποκριτικής, ένας καλλιτέχνης που αγαπήθηκε από το κοινό όχι μόνο για το γέλιο που χάρισε, αλλά και για το ήθος, την ευγένεια και την αφοσίωσή του στη σκηνή. Ο ψηλόλιγνος πληθωρικός ηθοποιός, με τα αστεία χαρακτηριστικά, μεγάλο στόμα, μεγάλη μύτη, μεγάλα εκφραστικά μάτια, αλλά και μεγάλα χέρια και πόδια, δίνοντας την αίσθηση ότι δεν μπορούσε να τα κουμαντάρει αλλά του έδιναν την ευχέρεια να παίζει με όλο του το σώμα, είχε όλα τα απαραίτητα για να κάνει κωμωδία υψηλών προδιαγραφών. Γιατί πέρα απ’ τα παραπάνω, είχε και το ταλέντο και την παιδεία και το μεράκι να πάει τους χαρακτήρες που ερμήνευσε ένα βήμα παραπέρα από τα συνηθισμένα και τη σιγουριά της μανιέρας, την ευκολία να προκαλεί το γέλιο και να κερδίζει το χειροκρότημα άμα τη εμφανίσει.

Τα παιδικά χρόνια και η πορεία προς το θέατρο

Βασίλης Τσιβιλίκας

Ο Βασίλης Τσιβιλίκας γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1942 στη Θεσσαλονίκη. Μεγάλωσε σε μια οικογένεια που του προσέφερε ασφάλεια και μόρφωση. Ήταν το μοναδικό αγόρι ανάμεσα σε δύο αδελφές και από μικρός έδειξε ιδιαίτερη αγάπη για τα γράμματα, τον αθλητισμό και τις τέχνες. Κατά τη διάρκεια των μαθητικών του χρόνων στο Κολέγιο Θεσσαλονίκης συμμετείχε σε θεατρικές δραστηριότητες. Εκεί άρχισε να φαίνεται το ταλέντο του και οι καθηγητές του ήταν εκείνοι που τον ενθάρρυναν να ακολουθήσει τον δρόμο της υποκριτικής. Αν και αρχικά πέρασε στην Αγγλική Φιλολογία, σύντομα κατάλαβε ότι η πραγματική του κλίση ήταν το θέατρο. Έτσι εγκατέλειψε τις πανεπιστημιακές σπουδές και κατέβηκε στην Αθήνα για να κυνηγήσει το όνειρό του. Σπούδασε στη δραματική σχολή του Πέλου Κατσέλη και άρχισε να χτίζει τις βάσεις μιας σπουδαίας θεατρικής διαδρομής.

Η Εύη Κυριακοπούλου το 2006 στην εκπομπή «Η ζωή είναι αλλού» συζητούσε με τον Βασίλη Τσιβιλίκα για την πολύχρονη και σημαντική παρουσία στο θέατρο, αλλά και τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Ο Βασίλης Τσιβιλίκας μιλούσε για τα πρώτα βήματα της θεατρικής του διαδρομής και για τη συνεργασία του με την Έλλη Λαμπέτη και τον Κάρολο Κουν. Περιέγραφε τις επιρροές που τον ώθησαν σε νεαρή ηλικία να ασχοληθεί με το θέατρο, όπως και τον πρώτο του ρόλο στη θεατρική ομάδα του Κολλεγίου Θεσσαλονίκης. Εξηγούσε τους λόγους για τους οποίους αφιερώθηκε στην κωμωδία και κατέθετε την άποψή του για την τέχνη του ηθοποιού και το ρόλο του στην κοινωνία, ενώ δήλωνε ότι στα 40 χρόνια της παρουσίας του σε αυτό το επάγγελμα, δεν είχε μείνει ούτε μια μέρα χωρίς δουλειά. Δες το βίντεο:

Η μεγάλη αρχή στο θέατρο

Έκανε την πρώτη του εμφάνιση στο θέατρο το 1965, στη Νέα Ιωνία. Δύο χρόνια αργότερα ο Κάρολος Κουν, τον καλεί στο Θέατρο Τέχνης αναγνωρίζοντας την ποιότητά του σαν ηθοποιό. Υπηρέτησε με πάθος το θέατρο μέχρι την τελευταία του ανάσα – παραστάσεις με τον Βασίλη Τσιβιλίκα πρωταγωνιστή είναι «Ξυπόλυτοι στο Πάρκο», «Ο Φιλάργυρος», «Η Ζωή Ποδήλατο», αλλά και οι αριστοφανικές κωμωδίες «Θεσμοφοριάζουσες» και «Λυσιστράτη».

Ο Τσιβιλίκας δεν ήταν μόνο ένας κωμικός που στόχευε στο εύκολο γέλιο. Είχε θεατρική παιδεία και μπορούσε να κινηθεί σε διαφορετικά είδη. Ωστόσο, η μεγάλη του αγάπη ήταν η κωμωδία, η επιθεώρηση και η πρόζα. Δες ένα βίντεο από την θεατρική παράσταση “Και μαζί και μόνος” με ατάκες γέλιου από τον Βασίλη Τσιβιλίκα:

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 μπήκε δυναμικά στον χώρο της επιθεώρησης, ενός είδους που εκείνη την εποχή αποτελούσε σημαντικό κομμάτι της ελληνικής θεατρικής ζωής. Με τη χαρακτηριστική φωνή του, την έντονη σκηνική παρουσία και το ιδιαίτερο κωμικό του timing, έγινε γρήγορα αγαπητός. Δες ένα βίντεο με συνέντευξή του στην Ελένη Μενεγάκη στην εκπομπή “Καφές με την Ελένη” που μιλούσε για την πορεία του στο θέατρο και στην τηλεόραση:

Η καθιέρωση στον κινηματογράφο

Αυτό που δεν είχε ο Βασίλης Τσιβιλίκας ήταν η τύχη, τουλάχιστον στον κινηματογράφο, καθώς έκανε το μπαμ – όπως ο φίλος του Γιώργος Κωνσταντίνου στο “Χτυποκάρδια στο Θρανίο” με το λιγουρευτό προφιτερόλ-, όταν πρωτοεμφανίστηκε, επτά χρόνια αργότερα, στην κωμωδία του 1970 “Η Θεία μου η Χίπισσα”, σαν πλουσιόπαιδο και όψιμος χίπις με μια κουδούνα στο λαιμό, σε μια εποχή που το “παλιό εμπορικό σινεμά” είχε αρχίσει να καταρρέει. Από τη μια η χούντα, που επέτρεπε μόνο εύπεπτες ανοησιούλες και προπαγανδιστικά φιλμ και από την άλλη το μοιραίο τέλος όλων αυτών των ταλαντούχων ηθοποιών, σκηνοθετών και άλλων συντελεστών, που έκαναν το μεταπολεμικό σινεμά αξιαγάπητο, έφεραν το τέλος μιας θρυλικής -πια- εποχής.

Ακολούθησαν πολλές ταινίες, ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1970, όπου η ελληνική κωμωδία γνώριζε μεγάλη άνθηση. Αν και δεν ήταν ένας ηθοποιός που βασίστηκε αποκλειστικά στον κινηματογράφο, οι εμφανίσεις του άφησαν το δικό τους αποτύπωμα. Δες βίντεο από την ταινία “Ο κατεργάρης” που ερμηνεύει εκπληκτικά τον ρόλο του βραδύγλωσσου με τον Χρόνη Εξαρχάκο:

Στο σινεμά, μετά την κωμωδία του Αλέκου Σακελλάριου “Η Θεία μου η Χίπισσα”, στην οποία κέρδισε το στοίχημα και κυρίως τις εντυπώσεις ακόμη και από τους γνωστούς πρωταγωνιστές Ρένα Βλαχοπούλου και Αντρέα Μπάρκουλη, θα ακολουθήσουν οι ταινίες “Ο Κατεργάρης” του Γιάννη Δαλιανίδη, με τον Χρόνη Εξαρχάκο και τον Γιάννη Μιχαλόπουλο, σε ένα περίτεχνο ρόλο βραδύγλωσσου, “Ζητείται Επειγόντως Γαμπρός”, του Σακελλάριου, πάλι με την Ρένα Βλαχοπούλου, “Η Ρένα Είναι Οφ-σάιντ”, ερμηνεύοντας ένα μάνατζερ του ποδοσφαίρου και “Ο Μάγκας με το Τρίκυκλο” κάνοντας έναν φωτογράφο μόδας, δίπλα στον Σταύρο Παράβα. Οι εμφανίσεις του σε ακόμη μερικές ταινίες ήταν άνευ σημασίας. Δες βίντεο από την ταινία “Η θεία μου η χίπισσα” με την Ρένα Βλαχοπούλου, τον Γιάννη Μιχαλόπουλο, τον Ανδρέα Μπάρκουλη και την Νόρα Βαλσάμη:

Μια από τις τελευταίες του συνεντεύξεις ήταν το 2011 στην εκπομπή “Made in Star” με την Νικολέττα Ράλλη. Δες το βίντεο:

Λάτρης του θεάτρου, εραστής της τηλεόρασης…

Αν ο Τσιβιλίκας είχε βγει δέκα χρόνια πριν στο ελληνικό σινεμά, το όνομά του θα ήταν σίγουρα δίπλα στους Αυλωνίτη, Σταυρίδη, Βουτσά, Γκιωνάκη, Ρίζο, Μηλιάδη και όλων αυτών που ακόμη μας κάνουν να γελάμε και να νοσταλγούμε εποχές που έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Και όμως, με τις λίγες εμφανίσεις του στις ταινίες κατάφερε να δείξει το πηγαίο ταλέντο του, να προσφέρει το γέλιο. Ωστόσο, ο Τσιβιλίκας δεν περιορίστηκε στο θέατρο. Καταλαβαίνοντας ότι τη θέση τού σινεμά θα πάρει η τηλεόραση, δούλεψε πολύ στα τηλεοπτικά στούντιο, φέρνοντας το θέατρο στο γυαλί, αλλά και σε αρκετά σίριαλ και εκπομπές. Και πάντα, όμως, παραμένοντας πιστός στο θέατρο, για το οποίο έδινε την αίσθηση ότι γι’ αυτό ανέπνεε.

Ο ίδιος έλεγε ότι δεν παρακολουθούσε ποτέ τηλεόραση, εκνευριζόταν ιδιαίτερα με τα τούρκικα σήριαλ που είχαν εισβάλλει στην μικρή οθόνη. Αυτά και άλλα πολλά έλεγε σε συνέντευξή του στην “Πρωινή μελέτη” με την Ελεονώρα Μελέτη. Μια συνέντευξη που δεν είχαν προλάβει να παίξουν από την εκπομπή, γιατί τους πρόλαβε ο θάνατός του. Δες το βίντεο:

Εκτός από τις σειρές στις οποίες συμμετείχε στην τηλεόραση, έμεινε στην ιστορία και η πρωτοπόρα για την εποχή εκπομπή που συμπαρουσίαζε με τον Κώστα Φέρρη και τον Μίμη Πλέσσα «Καλλιτεχνικό Καφενείο» και με καλεσμένους τα μεγαλύτερα ονόματα της Τέχνης. Μία εκπομπή, στην οποία ανατρέχουμε τα τελευταία χρόνια θέλοντας να θυμηθούμε μεγάλες μορφές της τέχνης, όπως οι Μίκης Θεοδωράκης, Γιάννης Σπανός, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Μίμης Φωτόπουλος, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Σταμάτης Κόκοτας, Νίκος Κούρκουλος, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Αντιγόνη Βαλάκου, Λευτέρης Πανταζής, Νίκος Τζόγιας, Βίκυ Μοσχολιού, Άννα Καλουτά, Ανδρέας Βουτσινάς, Δημήτρης Μυράτ και πολλοί άλλοι. Δες βίντεο από το “Καλλιτεχνικό καφενείο” σε ένα αφιέρωμα της μουσικής εκπομπής στον Στράτο Διονυσίου:

Ο Βασίλης Τσιβιλίκας εμφανίστηκε και σε πολλές παραγωγές, από θεατρικές μεταφορές μέχρι τηλεοπτικές σειρές. Μεταξύ άλλων συμμετείχε: “Το Θέατρο της Δευτέρας”, “Αξιωματικός Υπηρεσίας”, “Εν τούτω Νίκα”, “Βίβα Κατερίνα”, “Ατσίδες”… Παρότι η τηλεόραση τον έκανε γνωστό σε ακόμη μεγαλύτερο κοινό, ο ίδιος παρέμενε άνθρωπος του θεάτρου. Για εκείνον, η άμεση επαφή με τον θεατή ήταν η ουσία της τέχνης του. Δες βίντεο από την παράσταση “Εκτός ελέγχου όλα” με τον Γιώργο Κωνσταντίνου:

13 μέρες πριν φύγει από την ζωή και συγκεκριμένα στις 16/6/2012, το όνομά του ακούστηκε για το «Dancing with the Stars 3». Ο γνωστός ηθοποιός είχε επιβεβαιώσει την πρόταση που είχε δεχτεί από τους ιθύνοντες του ΑΝΤ1 και τους είχε δηλώσει: “Αν θέλετε να σας κάνω ένα guest να το κάνω, δεν θα αφήσω όμως 60 οικογένειες στον δρόμο από το θέατρο για να πάω στην τηλεόραση”. Κάθε του εμφάνιση- όπου και αν ήταν – μοναδική, ο Βασίλης Τσιβιλίκας ξαφνιάζει το κοινό που τον λατρεύει, όταν εμφανίζεται και διασκευάζει το τραγούδι “Δώδεκα”, σε ένα χιουμοριστικό σκετς, στο παιχνίδι “Καμάκι”! Από το τηλεοπτικό show “Με αγάπη Άννα”, που παρουσίαζε η Άννα Βίσση στον ANT1 το 1995!

«Γίναμε η κοινωνία του “ξέκωλου”, που ξεκίνησε από τα “ξέκωλα” της τηλεόρασης και δεν εννοώ απαραίτητα τα κορίτσια που δείχνουν με στρινγκάκια τον ποπό τους. Με ενοχλεί που χάθηκε η τσίπα» έλεγε σε μια συνέντευξή του μιλώντας για την τηλεόραση…Ο Βασίλης Τσιβιλίκας δεν μασούσε τα λόγια του, τα έλεγε χύμα και τσεκουράτα, ενοχλώντας αρκετούς… Προφητικά ήταν τα λόγια σε άλλη συνέντευξή του μιλώντας για το μέλλον των νέων ηθοποιών μετά την εισβολή της τηλεόρασης και την αποχή τους από το θέατρο. Ο Βασίλης Τσιβιλίκας “προφήτευε” ότι η απόφασή τους αυτή θα τους κοστίσει όταν θα περάσουν τα χρόνια και πολλοί ηθοποιοί θα εξαφανιστούν. Έλεγε τότε ο δημοφιλής ηθοποιός: «Το ταλέντο δυστυχώς των νεότερων γενιών συνθλίβεται και δεν βρίσκει χώρο να ωριμάσει στους περισσοτέρους, γιατί ο χώρος που αγαπήσανε και του δοθήκανε, η τηλεόραση, δεν είναι κατάλληλος για ωρίμανση ταλέντων. Αγαπήσανε αυτό το μέσον και πολύ λιγότερο το θέατρο, και αυτό θα το πληρώσουν στο μέλλον. Ένας ταλαντούχος άνθρωπος ποτέ δεν θα χαθεί, αλλά σκεφθείτε αυτά τα δέκα δεκαπέντε χρόνια να τα είχαν περάσει σε θιάσους με πεπειραμένους ηθοποιούς. Εκεί γίνεται η μαθητεία. Έχοντας λοιπόν χαθεί η μαθητεία τόσων ετών, φοβάμαι ότι δύσκολα θα την αναπληρώσουν. Πιστεύω ότι ελάχιστοι άνθρωποι θα σωθούν και θα προχωρήσουν στον χώρο μας χωρίς τη μαθητεία».

Ο Βασίλης Τσιβιλίκας εκτός από καλός και αγαπημένος ηθοποιός στον κόσμο ήταν και ο αγαπημένος ηθοποιός των διαφημιστικών γραφείων. Οι διαφημίσεις που του πρότειναν και έκανε είχαν τεράστια απήχηση. Μια από αυτές ήταν τα μακαρόνια “Μίσκο”. Δες την διαφήμιση:

Η γυναίκα που τον σημάδεψε και η τραγική ιστορία δυο χρόνια μετά τον θάνατό του…

Επιθυμία του ήταν να γράψει βιβλίο για την ζωή με την γυναίκα του και τον γάμο τους που, παρά τα 45 χρόνια που ήταν μαζί, τον διατηρούσαν ζωντανό, δεν πρόλαβε… Στην προσωπική του ζωή ο Βασίλης Τσιβιλίκας υπήρξε οικογενειάρχης. Παντρεύτηκε την Αλίκη, δικηγόρο στο επάγγελμα, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Η σχέση τους κράτησε πολλές δεκαετίες και αποτέλεσε σημαντικό στήριγμα στη ζωή του ηθοποιού. Ο Βασίλης Τσιβιλίκας παρά τη μεγάλη δημοσιότητα που είχε, δεν προσπάθησε ποτέ να δημιουργήσει μια εικόνα σταρ. Προτιμούσε να μιλά μέσα από τη δουλειά του και να παραμένει κοντά στους συναδέλφους και το κοινό του.

Τον Δεκέμβριο του 2005 το ζευγάρι είχε εμφανιστεί μαζί σε εορταστική εκπομπή της Τατιάνας Στεφανίδου στον ΑΝΤ1 και είχε μιλήσει για την κοινή τους ζωή και τον γάμο τους: «Το μυστικό είναι η καλή εξήγηση στην αρχή. Καταρχήν να είσαι ερωτευμένος. Αλλά να μην μπερδεύεσαι από τον έρωτα, και να καταλάβεις πως αυτό που έχεις από εδώ και στο εξής, είναι ένα τραίνο που πηγαίνει. Και να μην έχεις πολλές σκέψεις μέσα σου, γιατί θα τις βρεις μπροστά σου! Ευτυχήσαμε γιατί καταφέραμε να εξηγηθούμε, και πολλές φορές εξηγηθήκαμε μέχρι κόντρας!»είχε πει ο Βασίλης Τσιβιλίκας.

Ο ξαφνική αδιαθεσία και ο θάνατος που συγκλόνισε

Η ζωή του Βασίλη Τσιβιλίκα συνδέθηκε μέχρι το τέλος με το θέατρο. Η τελευταία του παράσταση ήταν η κωμωδία “Η Ζωή ποδήλατο”, στην οποία συμμετείχε μέχρι τις τελευταίες ημέρες της ζωής του. Στις 29 Φεβρουαρίου 2012, σε ηλικία 70 ετών, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή. Μετά από έντονη αδιαθεσία μεταφέρθηκε στο Σισμανόγλειο Νοσοκομείο, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του από καρδιά. Η είδηση προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση στον καλλιτεχνικό κόσμο και στο κοινό που τον είχε αγαπήσει.Δες αμοντάριστα πλάνα από την κηδεία του:

Ήταν ένας θάνατος που ταίριαζε με έναν παράξενο τρόπο στη ζωή του, ένας ηθοποιός που αφιέρωσε τα πάντα στη σκηνή, έφυγε ενώ ακόμη υπηρετούσε αυτό που αγαπούσε περισσότερο. Πριν καν περάσουν δυο χρόνια από τον ξαφνικό θάνατο του Βασίλη Τσιβιλίκα, που βύθισε στο πένθος τον χώρο του θεάτρου, έφυγε και η αγαπημένη του σύζυγος, Αλίκη. Ηταν ένα αχώριστο ζευγάρι, ταυτισμένο, δοσμένος ο ένας στον άλλο.

Η παρακαταθήκη του

Ο Βασίλης Τσιβιλίκας δεν άφησε πίσω του μόνο ρόλους και παραστάσεις. Άφησε μια ολόκληρη σχολή κωμωδίας. Ήταν από τους ηθοποιούς που απέδειξαν ότι η κωμωδία δεν είναι απλώς η πρόκληση γέλιου, αλλά απαιτεί ακρίβεια, συναίσθημα, παρατήρηση της ζωής και βαθιά κατανόηση του ανθρώπου. Για πολλές γενιές θεατών, το όνομά του παραμένει συνδεδεμένο με το αυθεντικό ελληνικό γέλιο. Ήταν ένας καλλιτέχνης που δεν προσπάθησε να γίνει κάτι άλλο από αυτό που ήταν: ένας μεγάλος κωμικός ηθοποιός. Ο Βασίλης Τσιβιλίκας πέρασε στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου ως ένας άνθρωπος που έκανε το κοινό να γελά, αλλά ταυτόχρονα κέρδισε τον σεβασμό του. Και αυτό είναι ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία για έναν ηθοποιό: να μην τον θυμούνται μόνο για τους ρόλους του, αλλά για το αποτύπωμα που άφησε στις καρδιές των ανθρώπων.