Για πολλούς είναι η γυναίκα που βρίσκεται διακριτικά στο πλευρό του Γιάννη Ζουγανέλη και η μητέρα της Ελεωνόρας Ζουγανέλη. Για όσους όμως γνωρίζουν καλά την ιστορία του ελληνικού τραγουδιού, η Ισιδώρα Σιδέρη είναι πολλά παραπάνω. Είναι μια ξεχωριστή φωνή που συνδέθηκε με μια ολόκληρη εποχή και μία καλλιτέχνιδα που άφησε το δικό της αποτύπωμα, ακόμη κι αν με τα χρόνια επέλεξε να βρίσκεται περισσότερο μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

Η Ισιδώρα Σιδέρη και ο Γιάννης Ζουγανέλης συμπληρώνουν περίπου 45 χρόνια κοινής πορείας. Μαζί δημιούργησαν οικογένεια και απέκτησαν τη μοναχοκόρη τους, Ελεωνόρα, η οποία ακολούθησε τα καλλιτεχνικά τους βήματα και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ερμηνεύτριες της νεότερης γενιάς. Η σχέση του ζευγαριού, πάντως, ξεκίνησε με έναν τρόπο που δύσκολα ξεχνιέται.

Ισιδώρα Σιδέρη

Η πρώτη εικόνα της Ισιδώρας Σιδέρη που δεν ξέχασε ποτέ ο Ζουγανέλης

Ο ίδιος ο Γιάννης Ζουγανέλης έχει περιγράψει με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο την πρώτη φορά που είδε την Ισιδώρα. Η σκηνή εκτυλίχθηκε στην «5η Εποχή», μια μουσική σκηνή στην Πλάκα, στην οδό Μνησικλέους, που ανήκε στον Θανάση Γκαϊφύλλια. Ήταν καλοκαίρι και ο καλλιτέχνης είχε πάει μια βόλτα στον χώρο. Εκεί αντίκρισε ένα κορίτσι που, όπως έχει αφηγηθεί ο ίδιος, του έκανε αμέσως εντύπωση.

Γιάννης Ζουγανέλης, Ελεωνόρα Ζουγανέλη, Ισιδώρα Σιδέρη

«Ήταν σαν άγγελος. Ξυπόλητη, σε ένα κρεβάτι και διάβαζε ένα βιβλίο. Αυτή ήταν η πρώτη εικόνα. Η Ισιδώρα ήταν η κοπέλα του Θανάση Γκαιφύλλια. Μου άρεσε πάρα πολύ και την έβαλα στη μνήμη μου. Η ζωή τα έφερε έτσι και βρεθήκαμε ξανά μετά από τρία χρόνια. Ήρθε στο σπίτι μου με μια φίλη της, η οποία ήθελε να μου κάνει συνέντευξη. Ήρθαμε πιο κοντά και τελικά γίναμε ζευγάρι», είχε πει ο Γιάννης Ζουγανέλης.

Από τον Αντώνη Βαρδή μέχρι το «Αχ, Μαρία»

Η καλλιτεχνική πορεία της Ισιδώρας Σιδέρη είχε ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του ’70. Το 1975 συμμετείχε στον δίσκο «Στ’ Ουρανού τα Περιβόλια», μαζί με τον Γιώργο Κοντογιώργο και τον Δημήτρη Ψαριανό, ενώ έναν χρόνο αργότερα συμμετείχε στον πρώτο ολοκληρωμένο προσωπικό δίσκο του Αντώνη Βαρδή, «Οραματίζομαι». Παράλληλα, συνεργάστηκε με σημαντικούς δημιουργούς του έντεχνου και πολιτικού τραγουδιού. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 συμμετείχε, μεταξύ άλλων, στον δίσκο «Κραυγή στα πέρατα» του Σπύρου Σαμοΐλη, σε ποίηση του Μενέλαου Λουντέμη.

Μία από τις σημαντικότερες σελίδες της διαδρομής της γράφτηκε μέσα σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά καλλιτεχνικά στέκια της Αθήνας: το «Αχ, Μαρία». Άνοιξε τις πόρτες του το 1980 στη Σολωμού 20, στα Εξάρχεια, και για περίπου μία δεκαετία έγινε σημείο αναφοράς για τη νυχτερινή Αθήνα. Εκεί συνυπήρξαν καλλιτέχνες που έμελλε να αφήσουν εποχή, ανάμεσά τους ο Γιάννης Ζουγανέλης, ο Σάκης Μπουλάς, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και φυσικά η Ισιδώρα Σιδέρη.

Δεν ήταν όμως ένα συνηθισμένο μουσικό πρόγραμμα, καθώς πέρα απ’ το τραγούδι ξεχωριστό ρόλο είχαν η σάτιρα, το χιούμορ και ο σχολιασμός της πολιτικής επικαιρότητας, με τον Γιάννη Ζουγανέλη και τον Σάκη Μπουλά να δίνουν τον δικό τους τόνο με ατάκες και σατιρικά σκετς.

Το τραγούδι της που ακούστηκε χρόνια αργότερα από τον Χατζηγιάννη

Μία από τις στιγμές που ξεχωρίζουν στην πορεία της Ισιδώρας Σιδέρη ήταν η συμμετοχή της στους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού της Κέρκυρας, τη διοργάνωση που είχε συνδεθεί με τον Μάνο Χατζιδάκι. Εκεί ερμήνευσε το «Και θα χαθώ», ένα τραγούδι σε μουσική του Λάκη Παπαδόπουλου και στίχους του Κυριάκου Ντούμου. Η ερμηνεία της αποτέλεσε μία από τις χαρακτηριστικές στιγμές της παρουσίας της στη διοργάνωση.

Το τραγούδι, ωστόσο, έμελλε να αποκτήσει νέα ζωή αρκετά χρόνια αργότερα, όταν το ερμήνευσε ο Μιχάλης Χατζηγιάννης. Έτσι, μια σύνθεση που είχε ήδη τραγουδηθεί από την Ισιδώρα Σιδέρη πέρασε ξανά στο προσκήνιο και συστήθηκε σε μια νεότερη γενιά ακροατών. Για όσους γνώριζαν την πρώτη εκτέλεση, η φωνή της είχε αφήσει ήδη το δικό της αποτύπωμα στο κομμάτι και ακόμα μνημονεύεται.

Η προσωπική της διαδρομή

Το 1986 κυκλοφόρησε ένας από τους πιο γνωστούς προσωπικούς δίσκους της, οι «Ερωτικές Κόντρες». Ανάμεσα στα τραγούδια που ξεχώρισαν ήταν και το «Ένας άντρας», σε στίχους της Σεμίνας Διγενή και μουσική του Γιάννη Ζουγανέλη. Η Ισιδώρα Σιδέρη δεν περιορίστηκε στη μουσική, καθώς είχε επίσης έντονη παρουσία σε σατιρικές τηλεοπτικές παραγωγές, συμμετέχοντας σε εκπομπές που είχαν στο επίκεντρο το χιούμορ, μαζί με τον συμβίο της.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 εμφανίστηκε στα «Απίστευτα κι όμως Ελληνικά», ενώ ακολούθησαν τα «Ζουγανελλήνικα».

45 χρόνια δίπλα στον Γιάννη Ζουγανέλη

Η προσωπική ζωή της Ισιδώρας Σιδέρη και του Γιάννη Ζουγανέλη έχει περάσει μέσα από πολλές διαφορετικές εποχές. Οι δυο τους κατάφεραν να δημιουργήσουν μια σχέση που άντεξε στον χρόνο και στις απαιτήσεις της καλλιτεχνικής ζωής. Ο ίδιος ο Γιάννης Ζουγανέλης έχει μιλήσει με ιδιαίτερα θερμά λόγια για τη σύζυγό του, αποκαλύπτοντας μάλιστα πως εκείνη προτιμά να μην αποκαλείται «συμβία», αλλά «σύντροφος». «Στη σχέση μας υπάρχει απόλυτη ελευθερία», έχει αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως θεωρεί την ελευθερία βασικό συστατικό της πίστης μέσα σε μια σχέση.

/

Γιάννης Ζουγανέλης, Ελεωνόρα Ζουγανέλη, Ισιδώρα Σιδέρη

Η Ισιδώρα Σιδέρη και ο Γιάννης Ζουγανέλης απέκτησαν μία κόρη, την Ελεωνόρα Ζουγανέλη, με την αγάπη για το τραγούδι να περνά από τη μία γενιά στην άλλη. Με τα χρόνια, η Ισιδώρα Σιδέρη περιόρισε τις δικές της ζωντανές εμφανίσεις, επιλέγοντας να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στην οικογένειά της και στην ανατροφή της κόρης της.

Γιάννης Ζουγανέλης, Ελεωνόρα Ζουγανέλη, Ισιδώρα Σιδέρη

Η Ελεωνόρα Ζουγανέλη, μεγαλώνοντας μέσα σε ένα σπίτι γεμάτο μουσική, καλλιτέχνες και δημιουργία, ακολούθησε τελικά τη δική της πορεία στο τραγούδι. Και μπορεί σήμερα το όνομά της να βρίσκεται πρώτο στα φώτα, όμως πίσω από αυτή τη διαδρομή βρίσκεται μια ολόκληρη καλλιτεχνική παράδοση, στην οποία η Ισιδώρα Σιδέρη είχε πρωταγωνιστικό ρόλο.