Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι μια από τις πιο συχνές αυτοάνοσες παθήσεις και συχνά αποτελεί αιτία χρόνιων συμπτωμάτων, ακόμη και όταν οι εξετάσεις του ασθενούς φαίνονται φυσιολογικές. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Δρ. Γεώργιος Σακοράφας, εξειδικευμένος χειρουργός θυρεοειδούς και παραθυρεοειδών, εξηγεί γιατί συμβαίνει αυτό, ποια είναι η πραγματική φύση της νόσου και σε ποιες περιπτώσεις η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση και βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Πού οφείλεται η θυρεοειδίτιδα Hashimoto και γιατί θεωρείται μια από τις πιο συχνές αυτοάνοσες παθήσεις;

Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι μία χρόνια φλεγμονή του θυρεοειδούς αδένα, αυτοάνοσης αιτιολογίας. Προκαλείται δηλαδή από λανθασμένη απάντηση του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς που «στρέφεται» εναντίον των κυττάρων του θυρεοειδικού παρεγχύματος (ιστού). Πολύ χαρακτηριστική της νόσου είναι η διήθηση του θυρεοειδικού ιστού από λεμφοκύτταρα, εξηγώντας έτσι και τον όρο «χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα» με τον οποίο είναι επίσης γνωστή η θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

H θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι μία από τις πιο συχνές αυτοάνοσες παθήσεις. Παρατηρείται σε ποσοστό 5 – 10 % του γενικού πληθυσμού (η διακύμανση αυτή οφείλεται στα διαφορετικά κριτήρια διάγνωσης). Αυτοαντισώματα έναντι της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (anti-TPO, χρησιμοποιούνται για την διάγνωση της θυρεοειδίτιδας Hashimoto) μπορεί να ανιχνευθούν σε ένα υψηλό ποσοστό του γενικού πληθυσμού (έως και 15 %). H θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι 8 με 10 φορές συχνότερη στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Εκτιμάται ότι μία στις 8 με 10 γυναίκες θα εμφανίσει θυρεοειδίτιδα Hashimoto στη διάρκεια της ζωής της. Η συχνότητα βαίνει αυξανόμενη με την ηλικία.

Ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα που αναφέρουν οι ασθενείς, ακόμη και όταν οι εξετάσεις τους είναι «καλές»;

Κατ’ αρχάς θα πρέπει να γίνει μία διευκρίνιση για το τι θεωρούμε «καλές» εξετάσεις. Με τον όρο αυτό εννοούμε τις φυσιολογικές τιμές θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και ακόμη και της FT4.

Είναι γνωστό ότι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι η συνηθέστερη αιτία υποθυρεοειδισμού. Στις περιπτώσεις που η θυρεοειδίτιδα Hashimoto συνοδεύεται από υποθυρεοειδισμό χορηγείται λεβοθυροξίνη (θυροξίνη, Τ4) από το στόμα (θεραπεία υποκατάστασης).

Στόχος της θεραπείας υποκατάστασης είναι η διατήρηση των επιπέδων της TSΗ και των θυρεοειδικών ορμονών στα φυσιολογικά επίπεδα. Παρά ταύτα, οι φυσιολογικές αυτές τιμές δεν εγγυώνται πάντα ότι οι περιφερικοί ιστοί του ανθρωπίνου σώματος λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες ενεργού θυρεοειδικής ορμόνης (Τ3).

Στους ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ακόμη και όταν οι εξετάσεις τους είναι «καλές» (βλ. παραπάνω) μπορεί να παρατηρηθούν διάφορα συμπτώματα, όπως:

· Αίσθημα κόπωσης

· Καταβολή δυνάμεων

· Αδυναμία

· Μυαλγίες

· Αρθραλγίες

· Άγχος / διεγερσιμότητα

· Κατάθλιψη

· Διαταραχές των κενώσεων (π.χ. διάρροιες) κλπ.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υπάρχουν και να συνεχίζονται ακόμη και όταν τα επίπεδα της TSH είναι εντός των φυσιολογικών ορίων, ακόμη δηλαδή και όταν ο ασθενής είναι «ευθυρεοειδικός».

Τι μπορεί να εξηγεί αυτή τη δυσαρμονία μεταξύ των εργαστηριακών τιμών και της καθημερινής εμπειρίας του ασθενούς;

Η δυσαρμονία αυτή εξηγείται από το γεγονός ότι – παρά τις φυσιολογικές τιμές TSH και FT4, η τιμή της FT3 μπορεί να είναι χαμηλή, ακόμη και παρά την χορήγηση λεβοθυροξίνης από το στόμα (όταν υπάρχει συνοδός υποθυρεοειδισμός στην θυρεοειδίτιδα Hashimoto).

Όπως είναι γνωστό, η FT3 είναι η βιολογικά δραστική μορφή θυρεοειδικής ορμόνης, αυτή δηλαδή που δρα πραγματικά στα κύτταρα-«στόχος».

H μειωμένη αυτή τιμή της FT3 μπορεί να εξηγηθεί από την μειωμένη μετατροπή της Τ4, που γίνεται με ενζυμική δράση στους ιστούς. Αν υπάρχει ενζυμικό έλλειμμα (μειωμένη δραστηριότητα των ενζύμων DIO2 [deiodinase type 2]) τότε η μετατροπή αυτή είναι ανεπαρκής και έτσι τα επίπεδα FT3 είναι χαμηλά, με αποτέλεσμα να υπάρχει πρακτικά υποθυρεοειδισμός με φυσιολογικές τιμές TSH και FT4.

Το ενζυμικό αυτό έλλειμμα μπορεί να υπάρχει λόγω γενετικών παραγόντων, χρόνιας φλεγμονής, χρόνιου stress, έλλειψης σεληνίου ή ψευδαργύρου.

Υπάρχει και μία επιπλέον παράμετρος που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Η παράμετρος αυτή είναι οι παθολογικές καταστάσεις που συνυπάρχουν σε πολλούς ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto, όπως:

· Χρόνια φλεγμονώδης απάντηση

· Έλλειψη βιταμίνης D, B12 ή φολικού

· Ανεπάρκεια σιδήρου κλπ.

Οι καταστάσεις αυτές μπορεί να προκαλέσουν ίδια συμπτώματα στους ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

Υπάρχουν περιπτώσεις Hashimoto που φτάνουν στο χειρουργείο; Και σε ποιες συνθήκες αυτό θεωρείται σωστό;

Σε γενικές γραμμές, οι ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto δεν αντιμετωπίζονται χειρουργικά.

Χειρουργική επέμβαση (ολική θυρεοειδεκτομή) θα απαιτηθεί με βάση συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής των ασθενών όπως:

· Σημαντική αύξηση του μεγέθους του θυρεοειδούς (βρογχοκήλη)

· Παρουσία ευμεγέθων όζων (> 30 ή 35 χιλ.)

· Υποψία καρκίνου θυρεοειδούς

Ποια είναι η συμβολή του χειρουργού σε ένα χρόνιο, σύνθετο πρόβλημα όπως η Hashimoto, όπου ο ασθενής συχνά απογοητεύεται από τις θεραπείες;

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η χειρουργική επέμβαση (ολική θυρεοειδεκτομή) είναι απαραίτητη με βάση τα κριτήρια που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Ωστόσο, σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστεί σαν θεραπευτική επιλογή η χειρουργική επέμβαση όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα ή έντονη φλεγμονώδης αντίδραση. Στις περιπτώσεις αυτές ο ασθενής μπορεί να περιγράφει πόνο στην περιοχή του τραχήλου, δυσφορία, δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή κλπ.

Η χειρουργική επέμβαση θα μπορούσε επίσης να είναι μία θεραπευτική επιλογή σε ασθενείς με επίμονα συμπτώματα υποθυρεοειδισμού παρά την χορήγηση θεραπείας με θυροξίνη και παρά τις φυσιολογικές τιμές TSΗ και με υψηλούς τίτλος θυρεοειδικών αυτοαντισωμάτων (anti-TPO, anti-Tg).

Υπάρχουν σήμερα μελέτες στις οποίες έχουν εξεταστεί τα αποτελέσματα της χειρουργικής επέμβαση στις υποομάδες αυτές των ασθενών με θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Στις μελέτες αυτές παρατηρήθηκε βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, ύφεση των συμπτωμάτων, σημαντική πτώση των θυρεοειδικών αυτοαντισωμάτων και εύκολη και σταθερή ρύθμιση με θυροξίνη.

Εντούτοις, υπογραμμίζεται ως απαραίτητη προϋπόθεση το ότι η εν λόγω ένδειξη για επέμβαση να είναι τεκμηριωμένη.

Hasimoto γιατρός

Για περισσότερες πληροφορίες και εξατομικευμένη ιατρική καθοδήγηση, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Χειρουργό Ενδοκρινών Αδένων (Θυρεοειδούς – Παραθυρεοειδών), Δρ. Γεώργιο Σακοράφα, MD, PhD, στα τηλέφωνα 210 7487318 και 697 706 8223.

Ο Δρ. Σακοράφας είναι Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει υπηρετήσει για 5,5 έτη στην 4η Χειρουργική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών (Νοσοκομείο «Αττικόν») και στη συνέχεια για πέντε έτη ως Συντονιστής Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής στο Αντικαρκινικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών “Άγιος Σάββας”.