Οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της ζωής, από την εφηβεία και την αναπαραγωγική ηλικία έως την εμμηνόπαυση, αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις στην καρδιαγγειακή τους υγεία. Οι γυναίκες αποτελούν σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού και έχουν σημαντική επιρροή στην ευημερία της οικογένεια, της κοινότητας και της οικονομίας.
Ωστόσο, υπάρχει ακόμα παγκόσμια ανισότητα στην υγειονομική περίθαλψη τους, πού οφείλεται σε ελλιπή ευαισθητοποίηση, διάγνωση και θεραπεία πολλών παθήσεων. Ακόμα και στο τομέα της δευτερογενούς πρόληψης, μέσα σε ένα χρόνο από το πρώτο καρδιακό επεισόδιο, τα ποσοστά επιβίωσης είναι χαμηλότερα στις γυναίκες από ότι στους άνδρες. Μέσα σε πέντε χρόνια, το 47% των γυναικών μπορεί να αποβιώσουν ή να επανανοσηλευθουν – σε σύγκριση με μόνο το 36% των αντίστοιχων ανδρών.
Ξεκινώντας από την παιδική ηλικία, ποιος είναι ο ρόλος των γονέων στη διατροφή και ευρύτερα σε ένα υγιεινό τρόπο ζωής των παιδιών;
H εφηβεία είναι μία από τις πιο σημαντικές περιόδους στη ζωή της γυναίκας. Είναι εκείνη η μεταβατική περίοδος που το κοριτσάκι γίνεται γυναίκα και βλέπει μέρα με την μέρα το σώμα της να αλλάζει. Αυτή ωστόσο η φάση περιλαμβάνει έντονες και ραγδαίες αλλαγές, τόσο σωματικές όσο και συναισθηματικές και ψυχολογικές.
Γι’ αυτό και χρειάζεται πολύ μεγάλη προσοχή και φροντίδα καθώς η εφηβεία καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη μετέπειτα συνολική υγεία κάθε γυναίκας.
Η μη ισορροπημένη διατροφή, η καθιστική ζωή και η υπερβολική χρήση υπολογιστών και κινητών τηλεφώνων, συντελούν σε παχυσαρκία αλλά και σε υιοθέτηση -συνολικά- μη υγιεινού τρόπου ζωής, με απρόβλεπτες συνέπειες για την υγεία της γυναίκας στη μελλοντική της ζωή. H παχυσαρκία, η καθιστική ζωή και η υπερβολική χρήση υπολογιστών και κινητών τηλεφώνων, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία, συντελούν σε παχυσαρκία αλλά και σε υιοθέτηση -συνολικά-μη υγιεινού τρόπου ζωής με απρόβλεπτες συνέπειες για την υγεία της γυναίκας στη μελλοντική της ζωή.
Είναι αποφασιστικής σημασίας οι γονείς να προσέχουν επιμελώς την διατροφή των κοριτσιών και να τα ενθαρρύνουν να ασκούνται τακτικά. Ποδηλασία, πεζοπορία, κολύμβηση ή οποιαδήποτε παρόμοια δραστηριότητα που θα παρακινήσει τα μικρά κορίτσια να κινηθούν, θα συντελέσει στην καλή υγεία και θα τα βοηθήσει να διατηρήσουν ένα σωστό βάρος.
Τι πρέπει να έχουν υπόψη τους οι γυναίκες κατά την αναπαραγωγική ηλικία;
Στον 21ο αιώνα ο ρόλος της γυναίκας είναι πιο πολυπαραγοντικός από ποτέ, διότι πρέπει να ισορροπήσει μεταξύ των ρόλων που υπηρετεί, της μητέρας, συντρόφου, φίλης, κόρης και εργαζόμενης. Η ενασχόληση της σύγχρονης γυναίκας στον επαγγελματικό στίβο σε θέσεις ευθύνης έχει μετατοπίσει την ηλικία τεκνοποίησης.
H προχωρημένη μητρική ηλικία, η παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, η γενετική προδιάθεση για καρδιαγγειακή νόσο και η παρουσία πολυκυστικών ωοθηκών, αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών κατά την εγκυμοσύνη.
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν δυσμενώς την υγεία της γυναίκας και κατά την αναπαραγωγική ηλικία.Η προχωρημένη μητρική ηλικία, η παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, η γενετική προδιάθεση για καρδιαγγειακή νόσο και η παρουσία πολυκυστικών ωοθηκών, αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών κατά την εγκυμοσύνη.
Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκων εμφανίζεται στο 8-13% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, με 70% των πασχόντων γυναικών να παραμένουν αδιάγνωστες. Έχει στενή συσχέτιση με την παχυσαρκία, τις διαταραχές στο μεταβολισμό του σακχάρου καθώς και με το σακχαρώδη διαβήτη και το μεταβολικό σύνδρομο. Περίπου 35% των γυναικών με πολυκυστικές ωοθήκες έχουν διαταραχή μεταβολισμού της γλυκόζης και περίπου 10% πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.
Κϋηση και καρδιαγγειακή υγεία
Η εγκυμοσύνη προκαλεί αιμοδυναμικές αλλαγές στην μητέρα, ιδιαίτερα σημαντικές προς το τελευταίο τρίμηνο. Ιδιαίτερη συμβουλή χρειάζονται όλες οι γυναικες με προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια προκειμένου να αποφευχθούν δυσάρεστα συμβάντα κατά την περίοδο της κύησης, του τοκετού και της λοχείας. Η εμφάνιση αρτηριακής υπέρτασης και διαβήτη στην κύηση χρήζει τακτικής παρακολούθησης και χορήγησης της κατάλληλης επιτρεπτής φαρμακευτικής αγωγής. Η έγκαιρη διάγνωση της προεκλαμψίας είναι σημαντική.
Η εμφάνιση επιπλοκών της κύησης σε γυναίκες χωρίς ιστορικό καρδιακής νόσου μπορεί να σημαίνει αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο στο μέλλον και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ιστορικού κάθε γυναίκας.
Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δε φαίνεται να αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι γυναίκες που υποβάλλονται σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, λόγω και της μεγαλύτερης ηλικίας που συνήθως βρίσκονται, οφείλουν να ελέγχουν τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (σωματικό βάρος, τύπο διατροφής, επίπεδα αρτηριακής πίεσης, λιπιδίων και κάπνισμα).
Οι επιπλοκές μπορεί να αφορούν σε πιθανή αποβολή, προωρότητα του εμβρύου, προεκλαμψία, διαβήτη κύησης, αιμορραγία και θρομβοεμβολή. Η παρουσία αρρύθμιστης αρτηριακής υπέρτασης και το μεταβολικό σύνδρομο πριν την έναρξη της κύησης, αποτελούν τα κύρια αίτια, που οδηγούν και σε αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου ακόμα και 15 έτη αργότερα (αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και νεφρική νόσο).
Να επισημάνουμε ότι η εγκυμοσύνη προκαλεί αλλαγές στην αιμοδυναμική κατάσταση της μητέρας ιδιαίτερα το τελευταίο τρίμηνο. Η εμφάνιση αρτηριακής υπέρτασης στην κύηση χρήζει τακτικής παρακολούθησης και χορήγησης της κατάλληλης επιτρεπτής φαρμακευτικής αγωγής ώστε να διαγνωστεί έγκαιρα η προεκλαμψία.
Μεταβολικό σύνδρομο και καρδιαγγειακή Υγεία
Το μεταβολικό σύνδρομο αναφέρεται σε διάφορες καταστάσεις που συνυπάρχουν και αυξάνουν τον κίνδυνο διαβήτη, εγκεφαλικού και καρδιοπαθειών. Οι ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο έχουν αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, υπέρταση (υψηλή αρτηριακή πίεση), άθροιση λίπους στην κοιλιά και παθολογικά επίπεδα χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων.
Παρότι κάθε μία από αυτές τις καταστάσεις μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού, οι ασθενείς με μόνο ένα ή δύο από αυτές δεν υποφέρουν από μεταβολικό σύνδρομο. Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μία κατάσταση αναστρέψιμη που μπορεί να προληφθεί. Με συγκεκριμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής, συμπεριλαμβανομένης και της άσκησης, με μια υγιεινή και ισορροπημένη Μεσογειακή διατροφή, απώλεια βάρους και, ενδεχομένως, λήψη της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής, είναι πιθανό να ξεπεραστούν όλες αυτές οι καταστάσεις και να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη, εγκεφαλικού ή καρδιακής προσβολής
Σε ό,τι αφορά την καρδιαγγειακή υγεία τι πρέπει να προσέχει η γυναίκα, ιδιαίτερα η γυναίκα μεγαλύτερης ηλικίας;
Η εμμηνόπαυση συνοδεύεται με αλλαγές στο σώμα της γυναίκας αλλά και στη λειτουργία του οργανισμού της. Παρατηρείται αύξηση σωματικού βάρους, επιπέδων αρτηριακής πίεσης, χοληστερόλης και σακχάρου στο αίμα, ενώ αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος εμφάνισης εμφράγματος του μυοκαρδίου και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οι γυναίκες αποτελούν πιο ευάλωτο πληθυσμό γιατί εμφανίζουν έμφραγμα μυοκαρδίου σε μεγαλύτερη ηλικία από τους άνδρες, έχουν περισσότερες συννοσηρότητες, εμφανίζουν άτυπα συμπτώματα που οδηγούν σε καθυστερημένη διάγνωση και χορήγηση θεραπείας. Η κλινική εμφάνιση του εμφράγματος του μυοκαρδίου συχνά διαφέρει στις γυναίκες με συμπτώματα επιγαστραλγίας, άλγους κάτω γνάθου, δυσφορίας στους ώμους, στα άνω άκρα και στην μεσοπλάτια χώρα. Ύποπτα συμπτώματα χρήζουν άμεσης ιατρικής εξέτασης.
Τα ύποπτα συμπτώματα χρήζουν άμεσης ιατρικής εξέτασης. Ταυτόχρονα είναι απαραίτητη η ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου (παχυσαρκία, αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης), H κολπική μαρμαρυγή αποτελεί την πιο συχνή αρρυθμία στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, ιδιαίτερα για τις γυναίκες άνω των 75 ετών. Γι’ αυτό χορηγείται αντιπηκτική αγωγή δια βίου σε διεγνωσμένη μόνιμη ή παροξυσμική κολπική μαρμαρυγη .Ειδικές θεραπείες επεμβατικής αποκατάστασης του ρυθμού έχουν επίσης θέση.
Ποιοι είναι οι κυριότεροι προδιαθεσικοί παράγοντες καρδιαγγειακής νόσου για το γυναικείο πληθυσμό
- Πρόωρη εμμηναρχή (σε ηλικία <10 ετών) ή /και πρόωρη εμμηνόπαυση (σε ηλικία <45 ετών) ή ωοθηκική ανεπάρκεια
- Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
- Επιπλοκές κύησης (προεκλαμψία-εκλαμψία, διαβήτης κύησης, μικρό για την ηλικία νεογνό, πρόωρο νεογνό)
- Χρήση ορμονικών αντισυλληπτικών
- Πολλαπλές (>2) αυτόματες αποβολές
- Καρκίνος μαστού, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό αντιμετώπισης με ακτινοθεραπεία/χημειοθεραπεία.
- Φλεγμονώδεις νόσοι, όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, ψωρίαση και ερυθηματώδης λύκος, οι οποίες έχουν μεγαλύτερη επίπτωση στις γυναίκες
- Κληρονομικό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου σε συγγενή πρώτου βαθμού σε ηλικία <55 ετών σε άνδρα ή <65 ετών σε γυναίκα
- Μεταβολικό σύνδρομο
Χριστίνα Χρυσοχόου, Καρδολόγος
Επ Καθηγήτρια Καρδιολογίας Καρδιακής Ανεπάρκειας
Υπεύθυνη Ιατρείου Καρδιακής Ανεπάρκειας Α Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική , Ιπποκράτειο ΓΝΑ
">
">
">
">
">
">
">
">