Υπνοθεραπεία: Οι διάσημοι που τη δοκίμασαν και τα 5 σημάδια ότι έπεσες σε τσαρλατάνο

Κλείνεις τα μάτια, ακούς μια φωνή να σου ζητά να χαλαρώσεις και προσπαθείς να συγκεντρωθείς σε όσα σου λέει. Μπορεί, όμως, ο άνθρωπος απέναντί σου να σε κάνει να χάσεις τον έλεγχο; Και, πριν φτάσεις καν στη συνεδρία της υπνοθεραπείας, πώς ξέρεις ότι έχει τα προσόντα να σε αναλάβει; Οι εναλλακτικές και συμπληρωματικές θεραπείες κερδίζουν όλο και περισσότερο την προσοχή ανθρώπων που αναζητούν τρόπους να διαχειριστούν το άγχος, τον πόνο ή μια συνήθεια που δυσκολεύονται να αλλάξουν. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η υπνοθεραπεία, μια μέθοδος γύρω από την οποία εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές απορίες. Τι συμβαίνει όταν κάποιος «υπνωτίζεται»; Έχει επίγνωση όσων γίνονται; Και μπορεί πράγματι μια συνεδρία να τον βοηθήσει;

Η αναφορά σε υπνοθεραπευτή στην υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε τη μέθοδο ξανά στο προσκήνιο. Ωστόσο, η υπνοθεραπεία απασχολεί το κοινό εδώ και χρόνια. Ο Ματ Ντέιμον και η Έλεν ΝτεΤζένερις είναι δύο από τους διάσημους που έχουν μιλήσει δημόσια για τη χρήση ύπνωσης στην προσπάθειά τους να σταματήσουν το κάπνισμα. Οι εμπειρίες τους προκαλούν ενδιαφέρον, όμως δεν αρκούν για να κρίνει κάποιος αν η μέθοδος ταιριάζει στον ίδιο.

Το ενδιαφέρον για τις εναλλακτικές και συμπληρωματικές θεραπείες δεν αφορά πια λίγους. Άλλοι αναζητούν βοήθεια για τον χρόνιο πόνο, άλλοι θέλουν να διαχειριστούν το άγχος τους ή να αλλάξουν μια συνήθεια. Υπάρχουν και εκείνοι που στρέφονται σε τέτοιες πρακτικές με στόχο τη γενικότερη ευεξία τους. Οι λόγοι διαφέρουν, όπως διαφέρουν και οι ίδιες οι μέθοδοι: από τη γιόγκα και τον διαλογισμό έως την υπνοθεραπεία.

Το πόσο διαδεδομένες είναι φαίνεται από τα στοιχεία των ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, το 36,7% των ενηλίκων δήλωσε το 2022 ότι είχε χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μία από επτά συμπληρωματικές πρακτικές που εξετάστηκαν σε εθνική έρευνα, έναντι 19,2% το 2002. Στις πρακτικές αυτές περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ο διαλογισμός, η γιόγκα και ο βελονισμός. Το ποσοστό δεν αφορά ειδικά την υπνοθεραπεία. Δείχνει, όμως, πόσο έχει μεγαλώσει το ενδιαφέρον για επιλογές πέρα από τη συνήθη ιατρική φροντίδα

Πριν κλείσει κανείς ραντεβού, χρειάζεται να μάθει πώς γίνεται μια συνεδρία, τι γνωρίζουμε για τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους της και, κυρίως, πώς ελέγχει τα προσόντα του ανθρώπου που θα εμπιστευτεί.

Τι σου κάνουν στην υπνοθεραπεία

Δεν υπάρχει εκκρεμές που σε «κοιμίζει» ούτε κάποια στιγμή στην οποία παραδίδεις τη θέλησή σου στον θεραπευτή. Η κλινική ύπνωση βασίζεται στη συγκέντρωση της προσοχής και συχνά συνοδεύεται από βαθιά χαλάρωση. Ο άνθρωπος παραμένει σε θέση να μιλήσει, να αρνηθεί μια πρόταση ή να διακόψει τη διαδικασία.

Στην αρχή της συνεδρίας, ο επαγγελματίας σε ρωτά τι σε απασχολεί και ποιον στόχο θέλεις να δουλέψεις. Οφείλει να σου εξηγήσει τη μέθοδο που σκοπεύει να χρησιμοποιήσει. Στη συνέχεια σε καθοδηγεί να χαλαρώσεις, για παράδειγμα με αργές αναπνοές, χαλάρωση των μυών ή νοερές εικόνες.

Όταν έχεις συγκεντρώσει την προσοχή σου, χρησιμοποιεί λεκτικές υποβολές σχετικές με τον στόχο που έχετε συμφωνήσει. Μπορεί, για παράδειγμα, να δουλέψει πάνω στον τρόπο που ανταποκρίνεσαι σε μια δυσάρεστη αίσθηση ή σε μια συνήθεια. Στο τέλος σε καθοδηγεί να επιστρέψεις στη συνηθισμένη εγρήγορση. Οι περισσότεροι άνθρωποι θυμούνται όσα έγιναν. Μια συνεδρία διαρκεί συνήθως περίπου μία ώρα, ενώ ο αριθμός των συναντήσεων διαφέρει ανά περίπτωση.

Τι να ρωτήσεις στο πρώτο τηλεφώνημα

Πριν πληρώσεις ή κλείσεις συνεδρία, τρεις απλές ερωτήσεις μπορούν να ξεκαθαρίσουν πολλά: «Ποια είναι η επαγγελματική σας ιδιότητα;», «Πού εκπαιδευτήκατε στην κλινική ύπνωση;» και «Έχετε εμπειρία με το ζήτημα για το οποίο σας καλώ;». Μπορείς ακόμη να ζητήσεις να μάθεις πόσο κοστίζει η συνεδρία, τι περιλαμβάνει και πώς θα αξιολογήσετε την πρόοδό σου.

Η υπνοθεραπεία θεωρείται γενικά μέθοδος χαμηλού κινδύνου όταν εφαρμόζεται κατάλληλα. Σπανιότερα, ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν ζάλη, πονοκέφαλος, υπνηλία, δυσκολία στον ύπνο ή προσωρινή αύξηση του άγχους. Γι’ αυτό το πρώτο ραντεβού δεν πρέπει να στηρίζεται σε μια εντυπωσιακή υπόσχεση, αλλά σε σαφείς απαντήσεις και σε επαγγελματία που γνωρίζει πότε μπορεί να βοηθήσει και πότε χρειάζεται άλλη φροντίδα.

Οι διάσημοι που τη δοκίμασαν

Ο Ματ Ντέιμον έχει μιλήσει δημόσια για την ύπνωση που δοκίμασε προκειμένου να σταματήσει το κάπνισμα. Για τον ίδιο λόγο, η Έλεν ΝτεΤζένερις έκανε συνεδρία με τον Πολ Μακένα μπροστά στις κάμερες της εκπομπής της.

O Χοακίν Φίνιξ σε συνέντευξή του στο Vanity Fair είπε ότι αρχικά έκοψε το κάπνισμα χάρη στην ύπνωση, αλλά αργότερα ξανάρχισε: «Ήταν η ύπνωση», είπε για την πρώτη επιτυχία του· για την υποτροπή παραδέχθηκε: «Απέτυχα». Είναι ένα πιο ενδιαφέρον παράδειγμα για το άρθρο, επειδή δείχνει και το όριο μιας προσωπικής επιτυχίας

Οι προσωπικές τους ιστορίες εξηγούν γιατί η μέθοδος προκαλεί ενδιαφέρον. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι θα λειτουργήσει με τον ίδιο τρόπο για όλους. Ειδικά για τη διακοπή του καπνίσματος, ανασκόπηση της Cochrane δεν βρήκε αξιόπιστα στοιχεία ότι η υπνοθεραπεία υπερέχει άλλων παρεμβάσεων ή της απουσίας θεραπείας.

Η ύπνωση χρησιμοποιείται και σε άλλες περιπτώσεις, όπως στη διαχείριση ορισμένων συμπτωμάτων του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου. Το βρετανικό νοσοκομείο UCLH δέχεται σχετικές παραπομπές και αναφέρει ότι, κατά τη διάρκεια της θεραπείας, οι ασθενείς μπορούν να διδαχθούν και τεχνικές αυτοΰπνωσης. Η καταλληλότητα της μεθόδου, ωστόσο, εξαρτάται από το πρόβλημα και την αξιολόγηση του κάθε ανθρώπου.

Τα 5 σημάδια που πρέπει να σε βάλουν σε σκέψεις

Πώς ξεχωρίζεις έναν κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία από κάποιον που στηρίζεται σε εντυπωσιακές υποσχέσεις; Ξεκίνα ζητώντας να μάθεις ποια είναι η βασική επαγγελματική του ιδιότητα, τι εκπαίδευση έχει στην κλινική ύπνωση και αν έχει εμπειρία με το ζήτημα για το οποίο απευθύνεσαι σε εκείνον. Η Cleveland Clinic συνιστά την επιλογή επαγγελματία υγείας με κατάλληλα προσόντα στον τομέα του και πρόσθετη εκπαίδευση στην ύπνωση.

Τα παρακάτω σημάδια είναι λόγοι να ελέγξεις προσεκτικότερα όσα σου λέει ή να αναζητήσεις άλλον επαγγελματία:

1. Δεν εξηγεί καθαρά τα προσόντα του. Ένα πιστοποιητικό σεμιναρίου δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι κάποιος είναι γιατρός ή ψυχολόγος. Ρώτησε ποια είναι η βασική του εκπαίδευση και ποια η πρόσθετη κατάρτισή του στην ύπνωση.
2. Υπόσχεται σίγουρο αποτέλεσμα. Η φράση «θα λυθεί το πρόβλημά σου σε μία συνεδρία» παραβλέπει ότι η ανταπόκριση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κανένας σοβαρός επαγγελματίας δεν μπορεί να εγγυηθεί εκ των προτέρων το αποτέλεσμα.
3. Σου ζητά να εγκαταλείψεις την ιατρική σου φροντίδα. Η υπνοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιείται συμπληρωματικά. Αν έχεις πρόβλημα υγείας ή λαμβάνεις αγωγή, οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να συζητείται με τον επαγγελματία που σε παρακολουθεί.
4. Ισχυρίζεται ότι θα αποκαλύψει με βεβαιότητα «κρυμμένες αναμνήσεις». Μια ανάμνηση που αναδύεται κατά τη θεραπεία δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτομάτως αληθινή. Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι χρειάζεται ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
5. Δεν συζητά αν η μέθοδος είναι κατάλληλη για εσένα. Η συνεδρία πρέπει να αρχίζει με αξιολόγηση και εξήγηση της διαδικασίας. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχει ζήτημα ψυχικής υγείας ή σοβαρή ασθένεια. Το NHS Wales προειδοποιεί, για παράδειγμα, ότι η υπνοθεραπεία δεν είναι κατάλληλη για άτομα με ψύχωση ή ορισμένες διαταραχές προσωπικότητας.

Έχει παρενέργειες η υπνοθεραπεία;

Η υπνοθεραπεία θεωρείται γενικά μέθοδος χαμηλού κινδύνου όταν εφαρμόζεται κατάλληλα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εμπειρία είναι ίδια. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν ζάλη, πονοκέφαλος, υπνηλία, δυσκολία στον ύπνο ή προσωρινή αύξηση του άγχους. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, ενημέρωσε τον επαγγελματία και συζήτησέ το με τον γιατρό σου.

Πριν από την πρώτη συνεδρία, η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι «θα καταφέρει να με υπνωτίσει;». Είναι «μπορεί να μου εξηγήσει τα προσόντα του, τι ακριβώς θα κάνει και γιατί θεωρεί ότι αυτή η μέθοδος ταιριάζει στην περίπτωσή μου;».