Θεόδωρος Χήρας: «Η ανάγκη μου να κατανοήσω τον κόσμο και τον εαυτό μου με ώθησαν στην συγγραφή!»

Η συνδημιουργία του μυθιστορήματος «Bleu» με τον Στάθη B. Βλαχάκο, οι δυσκολίες του να γραφεί εκ περιτροπής ένα βιβλίο, όσα τον ώθησαν στην συγγραφή, τα μηνύματα, που θέλει να δώσει ως συγγραφέας, το ταμπού της ελληνικής κοινωνίας αναφορικά με το θέμα της δωρεάς οργάνων, και όλα όσα έχει προσφέρει η ιατρική στη ζωή του. Ο συγγραφέας και νεφρολόγος Θεόδωρος Χήρας σε μία κουβέντα καρδιάς στο Youweekly.gr

Το πρόσφατο μυθιστόρημά σας, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός, τιτλοφορείται «Bleu» και συνδημιουργήσατε με τον Στάθη B. Βλαχάκο. Αλήθεια πως είναι να μοιράζεται η έμπνευσή σου με έναν ακόμη άνθρωπο;

Το μυθιστόρημα «Bleu», ως ένα κοινό έργο με τον συγγραφέα και γιατρό Στάθη Βλαχάκο, δεν είναι απλώς το άθροισμα δύο φωνών. Αποτέλεσε μια συνθήκη που γεννήθηκε κάτω από ξεχωριστές περιστάσεις. Μια ιδιαίτερη συνάντηση δύο συγγραφέων. Συμπόρευση αλλά και πείραμα ταυτόχρονα. Εγχείρημα αλλά και κορυφαία στιγμή σύμπλευσης. Δεν βρεθήκαμε ποτέ ταυτόχρονα στο ίδιο τραπέζι με τον συν συγγραφέα μου να συζητάμε την πλοκή. Ο καθένας έπαιρνε την σκυτάλη από τον άλλον και συνέχιζε από το σημείο που είχε σταματήσει ο άλλος. Και αυτό ήταν μια μαγεία που τελικά λειτούργησε και έφερε την μεγάλη αποδοχή του βιβλίου. Είμαστε περήφανοι που παρουσιάσαμε στα Ελληνικά Γράμματα ένα προϊόν έντιμου πνευματικού μόχθου.

Είχε δυσκολίες το να γράψετε εκ περιτροπής ένα βιβλίο;

Η συγγραφή εκ περιτροπής είναι μια πολύ ιδιαίτερη εμπειρία. Δυο συγγραφικές συνειδήσεις φέρνουν ιδέες που ένας μόνος του δεν θα σκεφτόταν ποτέ. Ανοίγονται δρόμοι. Από την άλλη, χρειάζεται εμπιστοσύνη, το κείμενο παύει να είναι αποκλειστικά δικό σου και γίνεται ένας κοινός οργανισμός. Η ηθική του μυθιστορήματος θα έπρεπε να αποτελεί πάντα και για τους δύο συγγραφείς έναν ιερό σκοπό. Ο κίνδυνος αποτυχίας ήταν πάντα παρών αλλά τον ξορκίζαμε με της ψυχής μας τα μύχια και τις αποκρυφιστικές δυνάμεις.

Το «Bleu» είναι το τέταρτο στη σειρά μυθιστόρημά σας. Προηγήθηκαν τρία ακόμη, που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις «24 γράμματα». Τι σας ώθησε στην συγγραφή και πως βιώσατε αυτή την δημιουργική πορεία στα προηγούμενα βιβλία σας;

Γλίστρησα στη συγγραφή. Με έφερε η ζωή εκεί, η αγάπη για την γλώσσα και την λογοτεχνία. Και αλίμονο, το οπλοστάσιό μου ήταν γεμάτο ιστορίες, η φαρέτρα μου υπερπλήρης. Μια απόφαση ήταν και το κουβάρι κύλισε. Εμπειρίες, εικόνες, και ερωτήματα που ζητούσαν νοηματοδότηση και διέξοδο. Και μια ανάγκη να κατανοήσω τον κόσμο και τον εαυτό μου, να βάλω σε τάξη σκέψεις και συναισθήματα που αλλιώς θα έμεναν αιωρούμενα. Τα πρώτα βιβλία ήταν ένα είδος ιατρικής γραμματείας. Ο αγώνας μου για την μετάδοση της Ιδέας της Δωρεάς Οργάνων επηρέασε την έμπνευση και την θεματική μου. Στην πορεία, η σχέση με τη συγγραφή άλλαξε. Έγινε πιο συνειδητή, ίσως και πιο απαιτητική. Μια ανώτερη ανάγκη να εξελιχτείς και να ρισκάρεις. Ωστόσο η φυσική μου πορεία παραμένει ομαλή και συνεχής. Όλα τα βιβλία μου συνομιλούν μεταξύ τους και προδίδουν την προσωπική μου διαδρομή.

Ποια μηνύματα θέλετε να δώσετε, ως συγγραφέας, μέσα από τα βιβλία σας;

Δεν αγαπώ τα μηνύματα και τα ηθικά διδάγματα. Θα προτιμούσα ο αναγνώστης να βρεθεί σε καταστάσεις προμνησίας τύπου déjà vėcu ή déjà senti δηλαδή σε μια «ψευδαίσθηση οικειότητας». Για να γίνω πιο σαφής αναφέρομαι σε μια νευρολογική ασυγχρονία, όπου οι πληροφορίες φτάνουν στον εγκέφαλο με μικρή χρονική καθυστέρηση και από διαφορετικές διαδρομές. Κι έτσι με την λανθασμένη επεξεργασία μνήμης μια νέα εμπειρία μοιάζει με κάποια παλιά και ενεργοποιεί το αίσθημα οικειότητας χωρίς σαφή ανάκληση. Κάπως έτσι επιθυμητό θα ήταν να λαμβάνουν οι αναγνώστες το σήμα ότι αυτό που διαβάζουν είναι κάτι γνώριμο, ενώ στην πραγματικότητα είναι καινούργιο. Κι έτσι να ταυτίζονται με ήρωες ή πτυχές ηρώων. Και βρίσκουν τον εαυτό τους αλλά και τις απαντήσεις στα δικά τους υποσυνείδητα ερωτήματα μέσα στις σελίδες του βιβλίου.

Συστηθήκατε λογοτεχνικά με τα διηγήματα «Της Δωρεάς τα Μυστήρια» που αφορούσαν στη Δωρεά Οργάνων. Είναι ταμπού αυτό το θέμα για την ελληνική κοινωνία;

Το θέμα της Δωρεάς Οργάνων στην Ελλάδα είχε για χρόνια μια αμφίθυμη θέση. Τώρα, μετά την μακροχρόνια εκστρατεία ημών των εθελοντών αλλά και με τις καμπάνιες της Πολιτείας υπάρχει ισχυρή ηθική αποδοχή. Oι περισσότεροι αναγνωρίζουν τη Δωρεά ως πράξη αλληλεγγύης και ζωής. Συνεχώς εξασθενούν εμπόδια που έχουν να κάνουν με τον φόβο, την άγνοια ή και πολιτισμικές αντιλήψεις γύρω από το σώμα και τον θάνατο. Οι άνθρωποι άρχισαν να δηλώνουν τη βούλησή τους ή να το συζητούν με την οικογένειά τους. Σημαντικό ρόλο παίζει και η ενημέρωση από οργανισμούς όπως ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων που προσπαθεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη και να διαλύσουν μύθους, αλλά η αλλαγή στάσης είναι πάντα μια αργή διαδικασία που συνδέεται με βαθύτερες κοινωνικές και συναισθηματικές δομές. Η λογοτεχνία, σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα. Αγγίζοντας το θέμα μέσα από ιστορίες και πρόσωπα, το μεταφέρει από το επίπεδο της «δύσκολης συζήτησης» σε κάτι πιο ανθρώπινο και βιωματικό. Και κάπως έτσι, ίσως, βοηθά να σπάσει η αμηχανία και να ανοίξει ένας πιο ουσιαστικός διάλογος.

Ασκείτε την ιατρική τα τελευταία 30 χρόνια έχοντας την ειδικότητα του νεφρολόγου σε δημόσιο νοσοκομείο της χώρας. Τι έχει προσφέρει η ιατρική στη ζωή σας;

Υπακοή και πειθαρχία. Η ιατρική, μετά από τόσα χρόνια άσκησης, παύει να είναι απλώς ένα επάγγελμα και γίνεται τρόπος να βλέπεις τον κόσμο. Σου προσφέρει μια βαθιά επαφή με την ανθρώπινη ευαλωτότητα, αλλά και με την αντοχή των ανθρώπων. Ως νεφρολόγος, ειδικά, έρχεσαι σε σχέση με χρόνιους ασθενείς. Δεν περιορίζεσαι σε μια στιγμιαία παρέμβαση σε ένα οξύ πρόβλημα υγείας. Είναι μια διαδρομή που τη μοιράζεσαι. Μαθαίνεις να ακούς διαφορετικά, να διαβάζεις πίσω από τα λόγια, να σέβεσαι τον φόβο αλλά και τη σιωπή. Παράλληλα, η ιατρική σου δίνει μια έντονη αίσθηση ευθύνης και ορίων. Δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα. Και αυτή η συνειδητοποίηση, όσο δύσκολη κι αν είναι, σε προσγειώνει. Σε διδάσκει ταπεινότητα, αλλά και πειθαρχία. Να κάνεις το καλύτερο δυνατό μέσα σε συνθήκες που συχνά δεν είναι ιδανικές.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο δίδαγμα που έχετε λάβει ως γιατρός;

Ταπεινότητα. Στο μεγαλείο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η ιατρική και η λογοτεχνία είναι σίγουρα δύο κόσμοι διαφορετικοί. Πότε αισθανθήκατε την ανάγκη να τους ενώσετε;

Δεν είναι τόσο διαφορετικοί κόσμοι όσο φαίνονται. Η ιατρική είναι η τέχνη των τεχνών. Και η ενασχόλησή μου με την λογοτεχνία ήρθε ως φυσική εξέλιξη αναζητώντας τα όρια πέρα από την επιστήμη. Η λογοτεχνία προσφέρει χώρο για αμφιβολία, για λεπτομέρειες, για να υποδεχτεί τη φωνή του ασθενή αλλά και του ίδιου του γιατρού. Όταν μια «κλινική περίπτωση» παύει να είναι απλώς διάγνωση γίνεται ιστορία, πόσο μάλλον όταν πίσω από τα συμπτώματα υπάρχει φόβος, ελπίδα, μοναξιά. Εκεί, η καθαρά επιστημονική γλώσσα δεν αρκεί. Θέλεις έναν άλλο τρόπο να καταγράψεις και να κατανοήσεις αυτό που συμβαίνει.

Ολοκληρώνοντας ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;

Mεταφορά του “Bleu” στον φυσικό του χώρο. Στις χορταριασμένες όχθες του Σηκουάνα, στο Τροκαντερό, στην πυραμίδα του Λούβρου, στην Κονσιερζερί και γιατί όχι στα καλύτερα βιβλιοπωλεία του Παρισιού.