Με τη βαθιά μπάσα και επιβλητική φωνή του, το αυστηρό παρουσιαστικό του και τη μοναδική του ικανότητα να ενσαρκώνει σκοτεινούς, δυνατούς και τραγικούς χαρακτήρες, ο Σπύρος Καλογήρου έμεινε στο μυαλό του κόσμου ως ένας από τους σπουδαιότερους ηθοποιούς της γενιάς του. Εργατικός καρατερίστας, προσέφερε αξέχαστες ερμηνείες σε δεκάδες ταινίες, αναλαμβάνοντας λόγω του «φιζίκ» του ρόλους σκληρών και αγροίκων, στη ζωή του όμως υπήρξε το ακριβώς αντίθετο από την εικόνα που παρουσίαζε στη μεγάλη οθόνη. Ήταν ένας πολύ γλυκός και τρυφερός άνθρωπος, οικογενειάρχης, ευγενικός και πάντοτε χαμογελαστός, επιβεβαιώνοντας αυτό που λένε οι ηθοποιοί, ότι συχνά έλκονται από ρόλους εντελώς αντίθετους από τον πραγματικό τους χαρακτήρα. Παιδί για όλες τις δουλειές στην κατοχή: σαλταδόρος, μαυραγορίτης, έμπορος λαθραίων τσιγάρων και λωποδύτης!
Ο Σπύρος Καλογήρου γεννήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 1922 στην Κυψέλη και μεγάλωσε στα Σεπόλια, σε φτωχική οικογένεια με άλλα τέσσερα αδέλφια. Από νεαρή ηλικία έκανε δουλειές του ποδαριού και μετά την 1η τάξη του Γυμνασίου, αποφάσισε να φοιτήσει στην Σεβαστουπούλειο Εργατική Σχολή, όπου γράφτηκε – όπως χαρακτηριστικά έλεγε – για το φαγητό που προσέφεραν στους σπουδαστές μιας και η οικογένειά του ήταν φτωχή. Μεγάλωσε σε μια εποχή δύσκολη για την Ελλάδα, μέσα σε κοινωνικές και οικονομικές αναταράξεις. Από μικρός έδειξε ενδιαφέρον για την τέχνη και ιδιαίτερα για το θέατρο, αν και η πορεία του προς την υποκριτική δεν ήταν αρχικά δεδομένη.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχε υιοθετήσει την τακτική «να τα πουλάς και να τα αγοράζεις όλα. Να τον ξεγελάσεις, να τον κλέψεις, να τον φέρεις βόλτα τον Γερμανό». Ο ίδιος υποστήριζε ότι υπήρξε σαλταδόρος, μαυραγορίτης, έμπορος λαθραίων τσιγάρων και λωποδύτης, χωρίς ποτέ να καταλάβει κανείς που τελείωνε η φαντασία και που άρχιζε η αλήθεια… Στον κινηματογράφο πάντως όταν έκανε αντίστοιχους ρόλους ήταν πολύ πειστικός. Πριν ακολουθήσει επαγγελματικά το θέατρο, εργάστηκε σε διάφορες δουλειές, όπως πολλοί άνθρωποι της εποχής του. Η αγάπη του όμως για τη σκηνή ήταν ισχυρή και τελικά αποφάσισε να αφιερωθεί στην υποκριτική. Σπούδασε στη δραματική σχολή του Εθνικού Θεάτρου και ξεκίνησε τη θεατρική του πορεία σε μια περίοδο όπου το ελληνικό θέατρο γνώριζε σημαντική άνθηση.
“Πόνοι, αδικίες και χαρές”. Τι έλεγε για το θέατρο
«Έζησα μια ζωή δουλειάς, στο θέατρο και τον κινηματογράφο… μια ζωή γεμάτη αγώνες, πόνους, αδικίες, αλλά και χαρές, δουλεύοντας πάντα χωρίς ξεκούραση από τα 9 μου χρόνια» έλεγε ο Σπύρος Καλογήρου. Το θέατρο ήταν η μεγάλη του αγάπη. Παρότι ο κινηματογράφος τον έκανε ιδιαίτερα δημοφιλή, ο ίδιος θεωρούσε τη σκηνή τον πραγματικό χώρο ενός ηθοποιού. Συνεργάστηκε με σημαντικούς δημιουργούς και πρωταγωνίστησε σε έργα κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου. Ερμήνευσε χαρακτήρες από το ελληνικό και παγκόσμιο θέατρο, αποδεικνύοντας ότι δεν ήταν απλώς ένας ηθοποιός που μπορούσε να παίζει αυστηρούς ρόλους, αλλά ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης. Η φωνή του ήταν ένα από τα μεγαλύτερα «όπλα» του. Βαθιά, χαρακτηριστική και επιβλητική, μπορούσε να μετατρέψει ακόμα και μια απλή φράση σε δραματική στιγμή.
Η αγάπη του για την Αλίκη Βουγιουκλάκη και η καριέρα του στον κινηματογράφο
Ο Σπύρος Καλογήρου εμφανίστηκε για πρώτη φορά στον κινηματογράφο τη δεκαετία του 1950. Η παρουσία του στη μεγάλη οθόνη γρήγορα ξεχώρισε, καθώς είχε μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία που ταίριαζε σε δυνατούς δραματικούς χαρακτήρες. Συμμετείχε σε πολλές σημαντικές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, ανάμεσά τους: “Λόλα”, “Το Χώμα Βάφτηκε Κόκκινο”, “Οι Αδίστακτοι”, “Ο Φόβος”. Ένας από τους ρόλους που σφράγισαν τη δημόσια εικόνα του, ήταν εκείνος του σκληρού αντιπάλου ή του ανθρώπου εξουσίας, χαρακτήρες που απέδιδε με τέτοια ένταση, ώστε πολλές φορές το κοινό ταύτιζε τον ηθοποιό με τους ρόλους του. Το κοινό, με το που ακούει το όνομά του, σκέφτεται τη θρυλική ατάκα, «είναι πολλά τα λεφτά Άρη», από την ταινία «Λόλα» με τη Τζένη Καρέζη. Δες βίντεο από το στιγμιότυπο με τον Νίκο Κούρκουλο:
Ο κόσμος όμως ακούγοντας για τον Σπύρο Καλογήρου φέρνει στο νου του και το δυνατό και άγαρμπο «μπου χα χα» γέλιο του στην ταινία “Η Νεράιδα και το Παλληκάρι” τους Φουρτουνάκηδες και Βροντάκηδες, με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ … Μια ατάκα που συνδέθηκε με την παρουσία του στον ελληνικό κινηματογράφο. Δες βίντεο από την ταινία:
Από τους τελευταίους, χαρακτηριστικούς ρόλους του στη σκηνή, στον οποίο υπήρξε απολαυστικός, ήταν αυτός του Λουκά στο «Λόγω Φάτσας» του Γιώργου Διαλεγμένου, που σκηνοθέτησε ο Αντώνης Αντύπας στο «Απλό Θέατρο» (1993-1995). Το καλοκαίρι του 1996 εμφανίστηκε με τον Θύμιο Καρακατσάνη στο «Καραγκιόζη-Ντριμ», ερμηνεύοντας τον Μπάρμπα-Γιώργο, ενώ το 1999 έπαιξε στο πλευρό της Μιμής Ντενίση στο «Εγώ η Λασκαρίνα». Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1955 στην ταινία του Ντίμη Δαδήρα «Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας». Έκτοτε συμμετείχε σε περισσότερες από 60 ταινίες, μαζί με τα μεγαλύτερα ονόματα του ελληνικού σινεμά, ανάμεσά τους οι: «Η Αθήνα τη νύχτα», «Στεφανία», «Κοντσέρτο για πολυβόλα», «Η δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά», «Η Μαρία της σιωπής», «Ο άνθρωπος με το γαρίφαλο», «Στάκαμαν». Ο Σπύρος Καλογήρου σε συνέντευξή του μιλώντας για την γνωριμία του με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στην “Μανταλένα” και στην “Μαρία της Σιωπής” έλεγε πόσο την είχε ταλαιπωρήσει με τον ρόλο του: “Έπαιζε τον ρόλο της μουγγής και μου έλεγε ‘Σπύρο χτύπα με δυνατά, δεν φοβάμαι, δεν πονάω. Πρέπει να δείχνουμε στην ταινία αληθινοί'”. Δες το βίντεο που μιλάει για την εθνική μας σταρ με αγάπη:
Το 1966, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, του απονεμήθηκε τιμητική διάκριση για την ερμηνεία του στη μικρού μήκους ταινία «Τζίμης ο Τίγρης» του Παντελή Βούλγαρη και οι κριτικοί κινηματογράφου τού απένειμαν το 1971 τον Αργυρό Απόλλωνα για τον ρόλο του στην ταινία «Κατάχρηση εξουσίας». Δες βίντεο από την ταινία με τον Νίκο Κούρκουλο:
Τιμήθηκε με τη Χρυσή Κεφαλή του «Θεάτρου Βαχτάγκοφ» της Μόσχας. Εμφανίστηκε και σε τηλεοπτικές σειρές («Και οι παντρεμένοι έχουν ψυχή»).
Η αλλαγή καριέρας και η γνωριμία με την γυναίκα του
Η ενασχόληση με την υποκριτική, του προέκυψε μετά από προτροπή ενός σκηνοθέτη του ραδιοφωνικού σταθμού των Ενόπλων Δυνάμεων, ο οποίος τον άκουσε να διαβάζει κάποιους στίχους που είχε γράψει. Όταν του είπε να γραφτεί σε μια σχολή υποκριτικής, ο Καλογήρου του απάντησε: “άσε με ήσυχο. Έχω την δουλειά μου και βγάζω το μεροκάματό μου”.
Ο ηθοποιός εννοούσε τη δουλειά στο φωτογραφείο που διατηρούσε με τον αδελφό του, το οποίο τους εξασφάλιζε ικανοποιητικά κέρδη. Ο σκηνοθέτης επέμεινε και όπως είχε αναφέρει ο ίδιος ο Καλογήρου σε συνέντευξή του τον πήρε από το χέρι και τον πήγε στην σχολή του Ελληνικού Ωδείου … Εκεί εκτός από τα εφόδια που πήρε για την μετέπειτα καριέρα του, είχε την τύχη να γνωρίσει και την μέλλουσα γυναίκα του Ευαγγελία Σαμιωτάκη. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του συνεργάστηκε με μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της εποχής. Οι συνεργάτες του μιλούσαν για έναν επαγγελματία με ήθος, συνέπεια και σεβασμό προς τη δουλειά του. Ο ίδιος είχε πει σε συνέντευξη του το 1994 στον Μάνο Τσιλιμίδη: «Έτσι καταλάβαινα ότι είχα επιτυχία στους ρόλους μου… Μια φορά, νύχτα, σταμάτησα ένα ταξί και μόλις με είδε ο οδηγός έπαθε την πλάκα του, φοβήθηκε, πάτησε γκάζι και εξαφανίστηκε. Σου λέει: «Αμάν! Τι μου έλαχε βραδιάτικα!» (γέλια)
Και τα παιδιά με φοβόντουσαν, μόλις με βλέπανε κάπου παίρνανε δρόμο… Στις πρεμιέρες των ταινιών, καθόμουν μπροστά μαζί με τους συντελεστές, τους συναδέλφους, το σκηνοθέτη… Μόλις έβγαινα στο πανί άκουγα κάτι κυρίες από πίσω μου να λένε χαμηλόφωνα μεταξύ τους: «Παλιάνθρωπος! Ελεεινός! Τομάρι! Φαντάζομαι τι θα κάνει στη γυναίκα του, αν είναι παντρεμένος! Φτου σου, κάθαρμα!»
Αλλά υπήρχαν και άνθρωποι που μου έδειχναν αγάπη μεγάλη, ίσως να μου αναγνώριζαν το ότι ήμουν τόσο αληθινός στον κάθε ρόλο μου. Δεν κορόιδευα τους θεατές. Έπαιζα με την ψυχή μου. Και αυτό, μου το εκτιμούσαν… Ωραίες οι εποχές με τον Φίνο. Κρίμα που το σινεμά πέθανε… Ο Φίνος δεν κοίταγε να κάνει ούτε σπίτια ούτε παλάτια. Στο ενοίκιο καθότανε… Κοίταγε τη δουλειά του, ήθελε να είναι τέλεια.»
Αληθινές ιστορίες μέσα από ρόλους. Το ξύλο που έφαγε από τον Κούρκουλο και τον Φούντα!
Μιλώντας για το ξύλο που έτρωγε από ηθοποιούς στα έργα που έπαιζε ο Σπύρος Καλογήρου είχε πει: «Ο Φούντας είχε πολύ βαρύ χέρι… Και ο Κούρκουλος με έχει σκοτώσει στο ξύλο. Στη «Λόλα», στη σκηνή της πάλης, μου χτύπησε το κεφάλι έξι φορές στο πάτωμα, για να με τιμωρήσει –διότι στο τέλος νικάει πάντα ο καλός… Για να γυριστεί αυτή η σκηνή, παλεύαμε από το πρωί στις οχτώ μέχρι το βράδυ στις δώδεκα. Ξύλο, κακό, σιδεριές ρινίσματα, έλεγα ότι θα πάθω εγκεφαλικό. Διότι στα γυρίσματα, πέφτουν και αληθινές γροθιές… Εγώ, μόνο μια φορά χτύπησα αληθινά”. Ο Σπύρος Καλογήρου απολαυστικός ως συνήθως περιγράφει το 2001 σε μια συνέντευξή του μερικά από όσα τον καθιέρωσαν σε ρόλους “κακού” στο εγχώριο σινεμά. Μαζί του η Ευαγγελία Σαμιωτάκη ξεκαθαρίζει αν πραγματικά …υπέφερε κοντά του στα τόσα χρόνια κοινής τους συμβίωσης. Δες το βίντεο της συνέντευξης:
“Ήταν σε μια σκηνή με τη Μέμα Σταθοπούλου, γύρω στο ’63. Έπρεπε να τη βιάσω μέσα σε μια αχυροκαλύβα, στο «Οι Σφαίρες Δε Γυρίζουν Πίσω». Έπαιζα έναν ληστή… Την κυνηγούσα με το άλογο και τη στρίμωχνα… Όταν την έσπρωξα μέσα στην καλύβα, μου λέει ο Φώσκολος: «Χτύπησε την αληθινά. Είναι πολύ κοντινό το πλάνο!»… Έκανα το σταυρό μου, της άστραψα μία και της μαύρισα το μάγουλο ολόκληρο. Λέξη δεν είπε το κορίτσι.» έχει πει ακόμα σε συνέντευξή του για τα χαστούκια που έδινε. Δες την σκηνή από την ταινία:
Ο μεγάλος έρωτας με την Ευαγγελία Σαμιωτάκη
Σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή του Σπύρου Καλογήρου ήταν η σχέση του με την ηθοποιό Ευαγγελία Σαμιωτάκη. Οι δύο ηθοποιοί γνωρίστηκαν μέσα από τον χώρο του θεάτρου και έζησαν μαζί για πολλές δεκαετίες. Αν και είχαν αρκετά χρόνια διαφορά, ο Καλογήρου ήταν 30 και η Σαμιωτάκη 18, συνέχισαν τη γνωριμία τους και λίγο καιρό μετά, παντρεύτηκαν. «Τον ερωτεύτηκα αμέσως», έχει πει σε συνέντευξή της, ενώ ο Καλογήρου συνήθιζε να της εκφράζει τα συναισθήματά του μέσα από τους στίχους του: «Ήταν του Μάη δειλινό σαν πέρασε βουβή, Καμαρωτή, πανέμορφη ψιλή σαν μια τουλίπα. Κι ενώ η φύσις έπαιρνε το χρώμα το μαβί, Μ’ αρέσεις της εφώναξα, πρόλαβα και της είπα»….
Ο γάμος τους κατάφερε να μείνει αλώβητος στον καλλιτεχνικό χώρο. Για την γνωριμία τους, τον γάμο τους και την κοινή ζωή τους, ο Σπύρος Καλογήρου και η Ευαγγελία Σαμιωτάκη είχαν μιλήσει στον Κωστή Παρρά, το 1999 στην εκπομπή “Από το Α έως το Ω”:
Απέκτησαν έναν γιο, τον Κωνσταντίνο, ο οποίος εργάζεται σαν σύμβουλος επιχειρήσεων και κράτησε χαμηλό προφίλ μακριά από τη δημοσιότητα. Παρόλα αυτά σε μια από τις σπάνιες εμφανίσεις του στην εκπομπή “Αλήθειες με την Ζήνα” μίλησε για τους γονείς του και την αγάπη που είχαν μεταξύ τους:
Ο Σπύρος Καλογήρου θεωρούσε την οικογένειά του το μεγαλύτερο στήριγμά του. Παρά την αναγνωρισιμότητα και την επιτυχία του, παρέμενε οικογενειάρχης, που προτιμούσε την ηρεμία του σπιτιού του από τη λάμψη της δημοσιότητας.
Τα μεγάλα προβλήματα υγείας και οι τελευταίες του στιγμές
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας. Παρότι η φυσική του κατάσταση είχε επιβαρυνθεί, δεν εγκατέλειψε την αγάπη του για το θέατρο και την τέχνη. Παρέμεινε αγαπητός στο κοινό και στους συναδέλφους του, οι οποίοι αναγνώριζαν στο πρόσωπό του έναν από τους τελευταίους εκπροσώπους μιας μεγάλης γενιάς Ελλήνων ηθοποιών. Η σύζυγός του στάθηκε δίπλα του μέχρι το τέλος. Ο Σπύρος Καλογήρου έφυγε από τη ζωή στις 27 Ιουνίου 2009, σε ηλικία 86 ετών. Κάθε χρόνο αυτή την μέρα ο Σύλλογος του Παναθηναικού δεν λησμονεί τη συγκεκριμένη προσωπικότητα αφού ήταν θερμός οπαδός του.
Μάλιστα το είχε δηλώσει «αιώνια πιστός» στο περιοδικό «Αθλητισμός και νιάτα» το 1971 έχοντας υποδείξει με αυτό τον τρόπο την παναθηναϊκή του ταυτότητα. Επιπλέον στα νιάτα του ήταν τερματοφύλακας στην ομάδα του Λαρισαϊκού. Το 2003 ο Καλογήρου υπέστη πολλαπλά εγκεφαλικά. Με τη φροντίδα της συζύγου του, που ήταν πάντα στο πλάι του, κατάφερε να επανέλθει για ένα διάστημα. Είχε καθηλωθεί όμως σε αναπηρική καρέκλα και περνούσε τον περισσότερο καιρό στο εξοχικό τους σπίτι στον Ωρωπό. Παραμονή της Πρωτομαγιάς του 2009, μεταφέρθηκε από τον Ωρωπό στο Λαϊκό Νοσοκομείο, καθώς δεν είχε επικοινωνία με το περιβάλλον. Υπέστη διαδοχικά εγκεφαλικά επεισόδια, τα οποία τον οδήγησαν σε κώμα τις τελευταίες ημέρες της ζωής του. Η αντίστροφη μέτρηση, άρχισε την Πρωτομαγιά, εξαιτίας μιας εγκεφαλικής λοίμωξης, που στάθηκε η αφορμή να χάσει αρχικά τις αισθήσεις του και μετέπειτα την επαφή του με το περιβάλλον. Όταν οδηγήθηκε στο Λαϊκό Νοσοκομείο οι γιατροί διέγνωσαν την κρισιμότητα της κατάστασής του. Κατέληξε, στο Τζάνειο ύστερα από ενάμιση μήνα νοσηλείας και ενώ αρκετά ζωτικά του όργανα υποστηρίζονταν μηχανικά. Ο θάνατός του προκάλεσε συγκίνηση στον καλλιτεχνικό κόσμο και στο κοινό. Πολλοί ηθοποιοί και άνθρωποι του θεάτρου μίλησαν για την απώλεια ενός σπουδαίου καλλιτέχνη, ενός ανθρώπου που άφησε ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου.
Η κηδεία του έγινε στον Ιερό Ναό Αγίου Μελετίου στα Σεπόλια και η ταφή του στο νεκροταφείο του Ωρωπού. Κηδεύτηκε με την παρουσία συγγενών, φίλων, συναδέλφων και ανθρώπων που θέλησαν να αποχαιρετήσουν έναν ηθοποιό που είχε χαρίσει δεκάδες αξέχαστες ερμηνείες. Δες βίντεο από την κηδεία του:
Η κληρονομιά που άφησε
Ο Σπύρος Καλογήρου δεν έμεινε στην ιστορία μόνο ως «ο κακός» του εΝίκολληνικού σινεμά. Αυτή η εικόνα, αν και ισχυρή, αποτελεί μόνο ένα κομμάτι της καλλιτεχνικής του ταυτότητας. Υπήρξε ένας ηθοποιός με σπάνια σκηνική παρουσία, εξαιρετική φωνή και μεγάλη αφοσίωση στην τέχνη. Κατάφερε κάτι δύσκολο, να κάνει τους θεατές να θυμούνται όχι μόνο τους χαρακτήρες που υποδύθηκε, αλλά και τον ίδιο τον ηθοποιό πίσω από αυτούς. Αν και έχουν περάσει 17 χρόνια από τον θάνατό του, οι ερμηνείες του συνεχίζουν να προβάλλονται και να αγαπιούνται από τους νέους που τον γνώρισαν μέσα από τις ελληνικές ταινίες.
">
">
">
">
">
">
">
">