Μια παράδοση που για αιώνες συμβολίζει το πέρασμα από την εφηβεία στην ανδρική ζωή εξακολουθεί να αφήνει πίσω της νεκρούς και βαριά τραυματισμένους στη Νότια Αφρική. Μόνο κατά τη φετινή χειμερινή περίοδο, τουλάχιστον 43 αγόρια έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των τελετών περιτομής Ουλγουαλούκο, ενώ δεκάδες άλλα αντιμετώπισαν σοβαρές επιπλοκές, μολύνσεις, ακόμη και ακρωτηριασμούς.
Το Ουλγουαλούκο τελείται δύο φορές τον χρόνο και θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για αρκετές κοινότητες της χώρας. Οι έφηβοι αποχωρίζονται τις οικογένειές τους και μεταφέρονται σε απομονωμένους χώρους, γνωστούς ως «σχολεία μύησης». Εκεί παραμένουν για περίπου τρεις εβδομάδες, έχοντας καλυμμένο το σώμα τους με λευκό πηλό και ακολουθώντας ένα αυστηρό πρόγραμμα διδασκαλίας γύρω από την ιστορία, τις αξίες και τις παραδόσεις της φυλής τους. Η περιτομή αποτελεί κομβικό σημείο της τελετουργίας και, βάσει των προβλεπόμενων κανόνων, πρέπει να εκτελείται από ανθρώπους με εμπειρία και ειδική εκπαίδευση. Στην πράξη, όμως, μεγάλο μέρος των νέων καταλήγει σε παράνομες δομές, οι οποίες λειτουργούν χωρίς έλεγχο, χωρίς ιατρική επίβλεψη και με στοιχειώδεις ή ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επέμβαση μπορεί να γίνει με ακατάλληλα εργαλεία, όπως παλιά ξυραφάκια, ψαλίδια ή ακόμη και δόρατα. Έχουν, μάλιστα, αναφερθεί περιστατικά κατά τα οποία το ίδιο αντικείμενο χρησιμοποιήθηκε διαδοχικά σε πολλά παιδιά, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο μετάδοσης λοιμώξεων.
Γάγγραινα, σήψη και αφυδάτωση
Η έκταση της τραγωδίας αποτυπώνεται στους επίσημους αριθμούς. Κατά τις δύο περιόδους μύησης του 2024 καταγράφηκαν συνολικά 93 θάνατοι, καθώς και 11 ακρωτηριασμοί γεννητικών οργάνων. Κυβερνητική έκθεση αναφέρει ότι από το 2021 έως και το 2024 έχασαν τη ζωή τους 322 νεαρά αγόρια, ενώ χιλιάδες χρειάστηκαν νοσηλεία εξαιτίας σοβαρών επιπλοκών. Η γάγγραινα, η σήψη και η ακραία αφυδάτωση συγκαταλέγονται στις συχνότερες αιτίες θανάτου. Ένα ακόμη επικίνδυνο φαινόμενο είναι το πολύ σφιχτό δέσιμο των τραυμάτων μετά την επέμβαση. Όταν διακόπτεται η ομαλή αιμάτωση της περιοχής, οι ιστοί μπορεί να αρχίσουν να νεκρώνονται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, αφήνοντας ως μοναδική λύση τον ακρωτηριασμό.
Παράλληλα, αρκετοί έφηβοι αποφεύγουν να πιουν νερό, επειδή τους έχει μεταδοθεί η πεποίθηση ότι η ούρηση θα επιβαρύνει το τραύμα ή θα προκαλέσει μεγαλύτερο πόνο. Ο περιορισμός των υγρών, σε συνδυασμό με τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης, μπορεί να οδηγήσει γρήγορα σε βαριά αφυδάτωση και οργανική κατάρρευση. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι καταγγελίες για απαγωγές ανηλίκων από ομάδες που διαχειρίζονται παράνομα σχολεία μύησης. Αν και η νομοθεσία δεν επιτρέπει τη συμμετοχή παιδιών κάτω των 16 ετών, υπάρχουν αναφορές ακόμη και για δεκάχρονα αγόρια που μεταφέρθηκαν παρά τη θέλησή τους και υποβλήθηκαν σε περιτομή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δράστες φέρονται να ζητούν χρήματα από τους γονείς για να τους επιστρέψουν τα παιδιά. Η Αν Κουμάλο έχει καταγγείλει ότι ο 16χρονος γιος της απήχθη μαζί με άλλα 22 αγόρια και μεταφέρθηκε σε παράνομη δομή, περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά. Όπως υποστήριξε, οι υπεύθυνοι απαίτησαν 1.000 ραντ για την απελευθέρωσή του. Όταν επενέβη η αστυνομία, διαπιστώθηκε ότι οι ανήλικοι είχαν ξυλοκοπηθεί και κακοποιηθεί.
Τραγική κατάληξη είχε και η περίπτωση του 13χρονου Σιγιαμθάντα από την επαρχία Μπουμαλάνγκα. Ο ανήλικος πέθανε κατά τη διάρκεια της μύησης, με τους συγγενείς του να υποστηρίζουν ότι είχε οδηγηθεί εκεί χωρίς τη συγκατάθεσή του. Μετά τον θάνατο των 43 αγοριών, ο υπουργός Παραδοσιακών Υποθέσεων της Νότιας Αφρικής, Βελενκοσίνι Χλαμπίσα, εξέφρασε την έντονη ανησυχία του και επεσήμανε ότι απαιτούνται αποφασιστικότερα μέτρα για να σταματήσουν οι απώλειες ζωών και οι εγκληματικές πρακτικές που έχουν αναπτυχθεί γύρω από το έθιμο. Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η προστασία μιας παράδοσης δεν μπορεί να τίθεται πάνω από τη νομιμότητα, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ασφάλεια των παιδιών. Προειδοποίησε, επίσης, ότι όσοι οργανώνουν ή στελεχώνουν μη αδειοδοτημένες δομές βρίσκονται αντιμέτωποι με ποινικές κυρώσεις.
Μέχρι στιγμής, οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν προχωρήσει στο κλείσιμο τουλάχιστον 42 παράνομων σχολείων. Παράλληλα, έχουν γίνει 40 συλλήψεις και περίπου 180 αγόρια έχουν απομακρυνθεί από επικίνδυνους χώρους μύησης. Παρά τις συνεχείς τραγωδίες, το Ουλγουαλούκο παραμένει βαθιά ριζωμένο στη ζωή πολλών κοινοτήτων. Ένας νέος που δεν συμμετέχει μπορεί να αντιμετωπιστεί ως κατώτερος από τους συνομηλίκους του, να αποκλειστεί από συγκεντρώσεις και κοινωνικές δραστηριότητες ή ακόμη και να θεωρηθεί ακατάλληλος για γάμο.
Όσοι αρνούνται να υποβληθούν στη διαδικασία χαρακτηρίζονται «ινκουένκουε», δηλαδή «αγόρια», μια λέξη που μετά από κάποια ηλικία χρησιμοποιείται με ιδιαίτερα υποτιμητικό τρόπο. Αυτή η κοινωνική πίεση κάνει πολλούς νέους να συμμετέχουν ακόμη και όταν γνωρίζουν τους κινδύνους.
Ο 19χρονος Σκότι Ντάουκα είχε παραδεχτεί ότι φοβόταν, καθώς είχε προηγουμένως παρακολουθήσει ρεπορτάζ για ακρωτηριασμούς και θανάτους. Παρ’ όλα αυτά, δεν ήθελε να διαφοροποιηθεί από τα υπόλοιπα αγόρια της κοινότητάς του και επιθυμούσε να αναγνωριστεί από τους μεγαλύτερους ως ενήλικος άνδρας. Όπως είχε περιγράψει, η εμπειρία ήταν εξαιρετικά επώδυνη και αρρώστησε σοβαρά, όμως τελικά κατάφερε να επιβιώσει.
">
">
">
">
">
">
">
">