Ενώ η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις εντονότερες εξάρσεις που είχε ποτέ ο Ιός του Δυτικού Νείλου των τελευταίων ετών, μετρώντας διψήφιο αριθμό θυμάτων και δεκάδες σοβαρές νοσηλείες με προσβολές του κεντρικού νευρικού συστήματος, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη συνέχεια.

Καθώς το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) προβλέπει περαιτέρω έξαρση τις επόμενες εβδομάδες λόγω των ευνοϊκών καιρικών συνθηκών, το ζητούμενο περνά πλέον από την απλή καταστολή στην πρόληψη.

Ιός του Δυτικού Νείλου: Οι ψεκασμοί δεν αρκούν

Μιλώντας στο Πρακτορείο FM, ο καθηγητής Ανοσολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Πέτρος Λυγοξυγκάκης, υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στους ψεκασμούς κατόπιν εορτής.

Σύμφωνα με τον ειδικό στη μελέτη των εντόμων-διαβιβαστών, η στρατηγική καταπολέμησης οφείλει να ξεκινά μήνες νωρίτερα, με τον εντοπισμό και τη συνεχή παρακολούθηση των εστιών αναπαραγωγής των κουνουπιών. Παράλληλα, θεωρείται επιβεβλημένη η διεξαγωγή επιδημιολογικών μελετών στον πληθυσμό για να διαπιστωθεί αν ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει πλέον καταστεί μόνιμος (ενδημικός) στη χώρα μας.

Ιός του Δυτικού Νείλου
Shutterstock

Το 1% των συνολικών λοιμώξεων

Αποκαλυπτικός είναι ο καθηγητής όσον αφορά στην πραγματική έκταση της διασποράς. Τα περιστατικά που φτάνουν στα νοσοκομεία αποτελούν ελάχιστο ποσοστό των συνολικών μολύνσεων, καθώς:

  • Το 80% των ανθρώπων που κολλάνε τον ιό παραμένουν ασυμπτωματικοί.
  • Λιγότερο από το 1% των προσβληθέντων εμφανίζει βαριά νόσο στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

«Τα νοσοκομειακά περιστατικά είναι κυριολεκτικά η κορυφή ενός τεράστιου παγόβουνου, καθώς αντιπροσωπεύουν μόλις το 1% της συνολικής διασποράς», εξηγεί ο κ. Λυγοξυγκάκης.

Ο μηχανισμός της «ανοσολογικής γήρανσης»

Απαντώντας στο γιατί τα άτομα άνω των 80 ετών κινδυνεύουν περισσότερο, ο καθηγητής εστιάζει στον μηχανισμό της ανοσολογικής γήρανσης: με την πάροδο των ετών, ο οργανισμός χάνει την ικανότητα να ανανεώνει τα κύτταρα που καταπολεμούν τις ιικές λοιμώξεις, καθιστώντας τους ηλικιωμένους πιο ευάλωτους σε κάθε είδους ιώσεις.

Το επόμενο μεγάλο βήμα για τη Δημόσια Υγεία είναι η μετάβαση σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Η αξιοποίηση μαθηματικών μοντέλων που θα συνδυάζουν δεδομένα όπως η θερμοκρασία, οι βροχοπτώσεις, τα στάσιμα νερά, ο πληθυσμός των κουνουπιών και η παρουσία του ιού σε αυτά (αλλά και στα πτηνά), θα επιτρέπει την πρόβλεψη της επόμενης εστίας πριν νοσήσει ο άνθρωπος.

Ιός του Δυτικού Νείλου από κουνούπια
Shutterstock

Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον καθηγητή, διαθέτει το απαραίτητο επιστημονικό δυναμικό για να ηγηθεί μιας τέτοιας προσπάθειας με ευρωπαϊκή εμβέλεια.

Νέα όπλα, προσαρμοστικότητα και ατομική προστασία

  • Εμβόλιο mRNA: Αν και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο ή εμβόλιο για τον γενικό πληθυσμό, η τεχνολογία mRNA ανοίγει το δρόμο για τη μελλοντική ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού εμβολίου.
  • Η απειλή της κλιματικής αλλαγής: Η πιθανή γενετική προσαρμογή των κουνουπιών σε υφάλμυρα νερά, σε συνδυασμό με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και την κλιματική αλλαγή, απειλεί να καταστήσει τέτοιες ασθένειες ενδημικές σε ολόκληρη τη Νότια Ευρώπη έως το 2035.

Μέχρι να τεθούν σε λειτουργία τα προηγμένα συστήματα πρόγνωσης, τα βασικά μέτρα ατομικής προστασίας, εντομοαπωθητικά, μακριά ρούχα και εξάλειψη στάσιμων νερών, παραμένουν η πρώτη γραμμή άμυνας, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες.