Υπήρξε μία από τις σημαντικότερες ηθοποιούς της χρυσής εποχής του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου. Η Ίλυα Λιβυκού με την κομψότητα, την φινέτσα, τη θεατρική της παιδεία, την ξεχωριστή σκηνική της παρουσία και αρχοντιά, κατάφερε να κερδίσει μια θέση ανάμεσα στις μεγάλες πρωταγωνίστριες. Το όνομά της συνδέθηκε με μια ολόκληρη εποχή όπου το θέατρο δεν ήταν μόνο διασκέδαση. Ήταν η εποχή των μεγάλων θιάσων, των σπουδαίων πρωταγωνιστών και των ηθοποιών που αντιμετώπιζαν την τέχνη τους με απόλυτη αφοσίωση.
Από την Νομική στο θέατρο…
Γεννήθηκε το 1922 στην Αθήνα. Μεγάλωσε σε μια δύσκολη εποχή για την Ελλάδα, μέσα σε κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές που διαμόρφωσαν τη γενιά της. Αθλήτρια στο ακόντιο από την εφηβεία της, σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στην συνέχεια υποκριτική στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Αν και ο κόσμος αγάπησε πολύ την Ίλυα Λιβυκού από την παρουσία της στο θέατρο, οι ταινίες που έπαιξε στον κινηματογράφο είναι εκείνες που επιτρέπουν ακόμα και σήμερα στον κόσμο να απολαμβάνει τις ερμηνείες της. Μέσω των διαχρονικών αυτών ταινιών τη γνώρισαν και θα τη γνωρίσουν και όλες οι επόμενες γενιές. Πρωτοεμφανίστηκε στο θέατρο το 1947 με το έργο «Ρουί Μπλάς» του Βίκτωρος Ουγκώ. Το 1948 ξεκίνησε η συνεργασία της με τον θίασο της Κυρίας Κατερίνας και του Βασίλη Λογοθετίδη, στο έργο των Δ. Ψαθά – Γ. Ρούσσου «Δε Θυμάμαι Τίποτα». Στη συνέχεια, ο Βασίλης Λογοθετίδης έκανε δικό του θίασο και η Ίλια Λιβυκού έγινε βασική συνεργάτης του, αλλά και αχώριστη σύντροφός του. Από τότε και μέχρι τον θάνατο του Λογοθετίδη το 1960, οι δύο ηθοποιοί δημιούργησαν μαζί αξέχαστες επιτυχίες στο θέατρο και στην οθόνη.
Στον κινηματογράφο εμφανίστηκε το 1948, στη θρυλική ταινία της Φίνος Φιλμ «Οι Γερμανοί Ξανάρχονται», με πρωταγωνιστή τον Βασίλη Λογοθετίδη. Δες την επική σκηνή από την ταινία με τον διάλογο που έμεινε στα χρονικά “Cherio! έλεγε εκείνη, Μανώλης! απαντούσε ο Λογοθετίδης”:
Από τότε οι δυο τους έπαιξαν μαζί σε άλλες οκτώ ταινίες που άφησαν εποχή – «Ένα Βότσαλο στη Λίμνη», «Δεσποινίς Ετών 39», «Σάντα Τσικίτα», «Ούτε Γάτα Ούτε Ζημιά», «Κάλπικη Λίρα», «Ο Ζηλιαρόγατος», «Δελησταύρου και Υιός», «Ένας Ήρωας με Παντούφλες». Δες βίντεο από την ταινία “Ένα βότσαλο στην Λίμνη”:
Η Ίλια Λιβυκού συνέχισε να πρωταγωνιστεί σε πολλές ταινίες και μετά τον θάνατο του Λογοθετίδη. Το 1964 κατέκτησε το βραβείο Β’ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, για την ταινία «Ντελικανής» του Μανώλη Σκουλούδη, καθώς και το βραβείο «Χρυσή Γέφυρα» στο Διεθνές Φεστιβάλ του Σαν Φρανσίσκο. Δες σκηνή από την ταινία “Ντελικανής” με τον Άλκη Γιαννακά:
Το 1968 κατέκτησε και πάλι το βραβείο Β’ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, για την ταινία «Στα Σύνορα της Προδοσίας». Από το 1963, συνεργάστηκε με πολλούς θιάσους, όπως του Νίκου Χατζίσκου, της Έλσας Βεργή, του Μάνου Κατράκη και του Νότη Περγιάλη. Το 1965 πρωταγωνίστησε στη «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη σε παράσταση του ΚΘΒΕ. Ακολούθησαν συνεργασίες της με θιάσους επιθεώρησης και κωμωδίας. Το 1984, σταμάτησε οριστικά να παίζει στο θέατρο.
Όταν η εκρηκτική Ίλυα Λιβυκού γνώρισε τον μοναχικό Βασίλη Λογοθετίδη
Το σημαντικότερο κεφάλαιο στην καλλιτεχνική ζωή της Ίλυας Λιβυκού ήταν η συνεργασία της με τον μεγάλο πρωταγωνιστή Βασίλη Λογοθετίδη. Η Λιβυκού, τελειώνοντας το Γυμνάσιο είχε παντρευτεί με τον δικηγόρο Αγησίλαο Κοζύρη. Από πολύ μικρή ηλικία έκανε τη δική της οικογένεια. Με τον σύζυγό της, η ηθοποιός έκανε τρία παιδιά, δυο κορίτσια και ένα αγόρι. Ένα από αυτά τα παιδιά είναι η, επίσης ηθοποιός, Χρύσα Κοζύρη. Επειδή όμως η Ίλια Λιβυκού ονειρευόταν να σπουδάσει, σύντομα μαζί με τον άντρα και τα παιδιά της ταξίδεψαν στην Αθήνα ,όπου πλέον θα έμεναν μόνιμα για να σπουδάσει εκείνη στη Νομική. Όταν ήρθαν πια στην Αθήνα και άρχισαν να επισκέπτονται τα θέατρα, η Ίλια Λιβυκού ένιωσε να γοητεύεται από την ιδέα να γίνει και η ίδια ηθοποιός.
Το καλλιτεχνικό της ψευδώνυμο θα το αποκτήσει από τον δάσκαλό της στην σχολή του Εθνικού και σπουδαίο θεατράνθρωπο Σωκράτη Καραντινό. Εκείνος εμπνευσμένος από το Λιβυκό πέλαγος που υπήρξε κοντά στον τόπο που μεγάλωσε και πέρασε τα παιδικά της χρόνια, της έδωσε το ψευδώνυμο Λιβυκού. Όταν γνώρισε τον Λογοθετίδη, ήταν ήδη χωρισμένη αλλά μεγάλωνε με αγάπη τα παιδιά της. Φλογερή, χυμώδης και άκρως κοινωνική, η Ίλια Λιβυκού ήταν πάντα το επίκεντρο της παρέας. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι μεταξύ όλων όσων την φλέρταραν – και ήταν πολλοί – εκείνη θα διάλεγε τον μοναχικό και ιδιόρρυθμο Βασίλη Λογοθετίδη; Κι όμως, ο μεγάλος κωμικός αποτέλεσε τον μέντορά της, τον παρτενέρ της στο θέατρο και το σινεμά, τον μεγάλο έρωτά της στη ζωή. Η ηθοποιός Σούλη Σαμπάχ είχε πει σε μια παλιά της συνέντευξη ότι η Ίλια Λιβυκού ήταν ένας ζωντανός και γελαστός άνθρωπος, ενώ αντίθετα ο Βασίλης Λογοθετίδης ήταν ήσυχος και λιγομίλητος άνθρωπος.
Ο Λογοθετίδης γνώρισε την πρωτοεμφανιζόμενη εκρηκτική ντίβα το 1948, λίγο πριν γίνει θιασάρχης, αναγνωρίζοντας από την πρώτη στιγμή το κωμικά παράταιρο και αταίριαστο της συνύπαρξής τους. Εκείνο τον καιρό, η ηθοποιός δούλευε με τον γνωστό θίασο της Κυρίας Κατερίνας, μέσα από τον οποίο βγήκαν πολλοί και σπουδαίοι ηθοποιοί. Κι έτσι από τις 12 ταινίες που γύρισε ο κορυφαίος κωμικός, στις εννιά είχε ως παρτενέρ την Ίλια Λιβυκού. Αλλά και στο θέατρο η Ίλια Λιβυκού βρισκόταν πάντα στο πλευρό του Βασίλη Λογοθετίδη, από την ημέρα που εκείνος έφτιαξε τον δικό του θίασο. Τα θεατρικά πηγαδάκια της εποχής έλεγαν μάλιστα ότι ο Λογοθετίδης έκανε το τολμηρό βήμα να ιδρύσει τον δικό του θίασο, κάτω από την επιμονή και τη στήριξη της Λιβυκού.
Ένας μεγάλος έρωτας χωρίς γάμο!
Το ζευγάρι άφησε εποχή και παρόλο που οι δύο ηθοποιοί ήταν για μεγάλο διάστημα ζευγάρι και στη ζωή, δεν επισημοποίησαν ποτέ τη σχέση τους. Λογοθετίδης και Λιβυκού έζησαν έναν μεγάλο έρωτα, ο οποίος ωστόσο ήταν κόντρα στη θρυλική μοναχικότητα του Λογοθετίδη που δεν άλλαξε τίποτα από τις παλιές του εργένικες συνήθειες. Ο μεγάλος κωμικός ζούσε μόνος του στο Παλαιό Φάληρο και κάθε μεσημέρι τον έβλεπαν να τρώει μόνος σε μια ταβέρνα της περιοχής. Η γνωριμία και η συνεργασία τους αποτέλεσαν σταθμό όχι μόνο για τη δική της πορεία, αλλά και για την ιστορία του ελληνικού θεάτρου. Ο Λογοθετίδης ήταν ήδη ένας από τους κορυφαίους ηθοποιούς της εποχής, γνωστός για το μοναδικό του κωμικό ταλέντο, την εκφραστικότητα και την ικανότητά του να δημιουργεί αξέχαστους χαρακτήρες.
Η Ίλια Λιβυκού στάθηκε δίπλα του ως ιδανική συμπρωταγωνίστρια. Δεν λειτουργούσε όμως ως «δεύτερος ρόλος» δίπλα στον μεγάλο πρωταγωνιστή, είχε τη δική της δύναμη, τη δική της προσωπικότητα και συχνά αποτελούσε το απαραίτητο αντίβαρο στην έντονη παρουσία του Λογοθετίδη. Η χημεία τους στη σκηνή ήταν μοναδική. Οι διάλογοί τους είχαν φυσικότητα, ρυθμό και αληθινή θεατρική επικοινωνία. Η σχέση τους κράτησε για πολλά χρόνια, ουσιαστικά τους χώρισε ο θάνατος και αποτέλεσε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά κεφάλαια της ζωής και των δύο.
Η ζωή μετά τον Λογοθετίδη
Το 1960, όταν ο Λογοθετίδης πέθανε, έχασε τον αγαπημένο της παρτενέρ στο σανίδι και τον σύντροφό της στη ζωή. Η Λιβυκού συνέχισε όμως να συμμετέχει σε παραστάσεις στο θέατρο και να παίζει σε ταινίες…. Η Ίλια Λιβυκού, απαρηγόρητη, επέλεξε να μην ξαναπαίξει σε θεατρικά έργα που είχε παίξει στο παρελθόν μαζί με τον αγαπημένο της. Ωστόσο, ήταν αποφασισμένη να συνεχίσει την καριέρα της, σόλο πλέον. Επιπλέον, έπρεπε να αποδείξει στους κακοπροαίρετους που την θεωρούσαν απλώς την… κυρία του βασιλιά της ελληνικής κωμωδίας ότι ήταν πολύ περισσότερα. Παρόλα αυτά ο ρόλος της μητέρας της Ζωής Λάσκαρη στην ταινία με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ “Εραστές του Ονείρου” παραμένει μοναδικός και η κωμική της ερμηνεία αξέχαστη. Δες το βίντεο:
Όταν η Ίλια Λιβυκού επανεμφανίστηκε στη σκηνή έκανε αίσθηση. Έμοιαζε πολύ μεγαλύτερη από την ηλικία της, επέλεξε να παίξει και σε δραματικούς ρόλους. Το κοινό και οι κριτικοί αναγνώρισαν την ποιότητα των ερμηνειών της. Παραμένει αξέχαστη η ερμηνεία της τόσο στην «Κατάρα της μάνας» του Γεωργιάδη όσο και στην «Αντιγόνη» του Τζαβέλλα. Δες ένα αφιέρωμα για την χυμώδη ηθοποιό:
Η Ίλια Λιβυκού συνέχισε επί πολλά χρόνια την καριέρα της στο σινεμά και το θέατρο και καλλιτεχνικά εκτιμήθηκε πολύ περισσότερο για αυτήν την περίοδο παρά ως παρτενέρ του αγαπημένου της Βασίλη Λογοθετίδη. Η τελευταία της εμφάνιση στην τηλεόραση, ήταν το 1996 σε ένα αφιέρωμα της ΕΡΤ στον Αλέκο Σακελλάριο…
Η ακαταμάχητη γοητεία της έριξε μέχρι και τον Πρόεδρο της Αιγύπτου!
Κάποιες παλιές ελληνικές ταινίες τις γύριζαν σε στούντιο της Αιγύπτου. Σε κάποια γυρίσματα μιας από αυτές, συγκεκριμένα της ταινίας “Σάντα Τσικίτα” στην οποία πρωταγωνιστούσε η Ίλια Λιβυκού, έκανε μια επίσκεψη στο στούντιο ο συνταγματάρχης Ναγκίμπ με τους ανθρώπους που τον συνόδευαν. Ο συνταγματάρχης ήταν φιλέλληνας και επίσης ήταν θαυμαστής του μεγάλου κωμικού Βασίλη Λογοθετίδη. Στη συνοδεία του στρατηγού ήταν και ο Αμπντέλ Νάσερ ο οποίος έγινε ο επόμενος ηγέτης της Αιγύπτου. Ο Νάσερ εντυπωσιάστηκε από την ομορφιά της ξανθιάς καλλονής. Αντάλλαξαν κάποια λόγια κι εκείνος γοητευμένος έμεινε να παρακολουθήσει τα γυρίσματα μέχρι τέλους. Δες βίντεο από την ταινία “Σάντα Τσικίτα”:
Ο πρόωρος θάνατος της κόρης της που την συγκλόνισε
Εκτός από την τέχνη της, η Ίλια Λιβυκού ήταν γνωστή για την αξιοπρέπεια και τη διακριτικότητά της. Δεν επιδίωξε ποτέ την υπερβολική δημοσιότητα. Πίστευε ότι ο ηθοποιός κρίνεται πάνω στη σκηνή και όχι από την προσωπική του προβολή. Ήταν μια γυναίκα με αρχοντιά, καλλιέργεια και έντονη προσωπικότητα. Οι συνεργάτες της μιλούσαν για μια επαγγελματία που σεβόταν το θέατρο και τους ανθρώπους του. Το 1986 όμως, δέχτηκε ένα ισχυρό πλήγμα που ξεπέρασε τις δυνάμεις της. Έχασε την κόρη της Εύα από καρκίνο και κατέρρευσε. Η απώλεια ήταν δυσβάσταχτη και η ηθοποιός δεν μπόρεσε να συνεχίσει να εργάζεται… Αποσύρθηκε από το θεατρικό σανίδι και συνέχισε να ζει μόνη της στο διαμέρισμα της στην Κυψέλη, όλη η περιοχή την αγαπούσε… Η θλίψη όμως και ο χρόνος, κλόνισαν την υγεία της….
Μετά την αποχώρησή της από την ενεργό καλλιτεχνική δράση, η Ίλια Λιβυκού έζησε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Πέθανε στις 18 Ιουλίου 2002, σε ηλικία 80 ετών και τάφηκε στο κοιμητήριο της Καισαριανής δίπλα στην κόρη της όπως ήταν η επιθυμία της. Άφησε πίσω της μια σημαντική παρακαταθήκη. Το όνομά της παραμένει συνδεδεμένο με μια εποχή υψηλού θεατρικού επιπέδου και με μια γενιά ηθοποιών που έβαλαν τις βάσεις για το σύγχρονο ελληνικό θέατρο.
Η Ίλια Λιβυκού υπήρξε μια ηθοποιός με ουσία. Δεν στηρίχθηκε μόνο στη γοητεία της, αλλά στο ταλέντο, στη δουλειά και στην αφοσίωση. Η συνεργασία της με τον Βασίλη Λογοθετίδη αποτελεί ένα από τα πιο όμορφα κεφάλαια στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου. Μαζί δημιούργησαν στιγμές που έμειναν αξέχαστες και απέδειξαν ότι η μεγάλη τέχνη γεννιέται όταν δύο σπουδαίες προσωπικότητες συναντιούνται. Η Ίλια Λιβυκού παραμένει μέχρι σήμερα μια από τις κυρίες του ελληνικού θεάτρου — μια ηθοποιός που δεν άφησε μόνο έργο, αλλά και παράδειγμα καλλιτεχνικού ήθους.
">
">
">
">
">
">
">
">