Με τα χρόνια, έχουμε λάβει όλες αμέσως ή εμμέσως αμέτρητες συμβουλές -κυρίως ανεπιθύμητες και άστοχες- για το πώς να φαινόμαστε όμορφες σε μια φωτογραφία. «Πες μια συγκεκριμένη λέξη αντί για χαμόγελο!», «Κρύψε το μισό σου σώμα πίσω από το άτομο δίπλα σου!» (δεν βοηθάει αν είσαι μόνη), «Χαμογέλα φυσικά σαν να γελάς με κάτι!».
Όπως είναι αναμενόμενο, τίποτα από τα παραπάνω δεν βοηθάει έναν άνθρωπο να ηρεμήσει πραγματικά μπροστά στην κάμερα. Για ένα μεγάλο διάστημα, πολλές από εμάς απλώς αρνούμαστε να φωτογραφηθούμε. Ήταν, άλλωστε, πολύ πιο εύκολο να το κάνεις αυτό όταν δεν υπήρχαν τόσα πολλά smartphone γύρω μας και κάθε κοινωνική αλληλεπίδραση δεν συνοδευόταν από την άμεση απειλή ενός φακού.
Μια φωτογραφία ως ανάγκη απόδειξης ζωής
Σήμερα, οι περισσότερες από εμάς βγάζουμε φωτογραφίες για έναν και μόνο λόγο: ως απόδειξη ζωής, έναν εύκολο τρόπο να πούμε «Ήμουν εκεί». Αλλά αυτό δεν μας κάνει λιγότερο πανικόβλητες. Το TikTok προσφέρει ατελείωτες, σχεδόν επιστημονικές συμβουλές: χρησιμοποιήστε συγκεκριμένο ζουμ για να μειώσετε την παραμόρφωση του προσώπου, ακολουθήστε μαθήματα χαρτογράφησης με βέλη, πλέγματα και διαγράμματα που εξηγούν πώς να γείρετε το πηγούνι, πώς να τοποθετήσετε τη γλώσσα ή πώς να σχεδιάσετε νοητά τρίγωνα.
Κι όμως, όλα αυτά τα μικρά κόλπα μπορεί να αποδειχθούν εντελώς άχρηστα. Κι αυτό γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τεχνική, αλλά η αυτοαντίληψη.
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι φωτογραφίες συχνά δεν μας αρέσουν, είναι ότι δεν αντιπροσωπεύουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας. Στην πραγματικότητα, βλέπουμε το πρόσωπό μας σε κίνηση, σε τρεις διαστάσεις. Οι φωτογραφικές μηχανές, από την άλλη πλευρά, ισοπεδώνουν την εικόνα και μειώνουν το βάθος. Μια φωτογραφία δεν είναι καθρέφτης, είναι μια flat ερμηνεία, και μάλιστα συχνά κακή στα δικά μας μάτια.
Η παγίδα της χρυσής τομής και των αλγόριθμων
Δεν βοηθάει, φυσικά, το γεγονός ότι ζούμε σε μια κουλτούρα συνεχούς αυτοανάλυσης. Με τις βιντεοκλήσεις, τις μπροστινές κάμερες και τις selfies, έχουμε γίνει υπερκριτικές απέναντι στην εικόνα μας, εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά μας με σχεδόν ιατροδικαστική σχολαστικότητα.
Σε όλο αυτό έρχεται να προστεθεί η περίφημη «χρυσή τομή». Αυτή η μαθηματική αναλογία που ξεκίνησε από την αρχαιότητα για να ορίσει την τέλεια ισορροπία και ομορφιά, σήμερα έχει υιοθετηθεί με ενθουσιασμό από εφαρμογές ομορφιάς και φίλτρα, βαθμολογώντας την ελκυστικότητά μας και λέγοντάς μας ουσιαστικά ότι τα γονίδιά μας απέτυχαν.
Όταν τα φίλτρα και οι αλγόριθμοι χρησιμοποιούν τέτοια άκαμπτα πρότυπα ως αναφορά, ενισχύουν μια εντελώς λανθασμένη ιδέα για το πώς «υποτίθεται» ότι πρέπει να μοιάζει ένα ανθρώπινο πρόσωπο. Αν προσθέσουμε σε αυτό την ποιότητα της κάμερας, τον φωτισμό, τις γωνίες λήψης και την ικανότητα του ατόμου που κρατάει το τηλέφωνο, γίνεται σαφές πόσο λίγο έλεγχο έχουμε τελικά στο αποτέλεσμα.
Μια συλλογική εμμονή που αγγίζει τα όρια της τρέλας
Έτσι, φτάνουμε στο σημείο να τραβάμε εκατοντάδες φωτογραφίες της ίδιας στιγμής για να πετύχουμε την «τέλεια». Μια εικόνα που στη συνέχεια θα φιλτραριστεί για να αναδιαμορφώσει τη γραμμή του σαγονιού, να στενέψει τη μύτη, να λειάνει το δέρμα και να μεγαλώσει τα μάτια, ενώ στην πραγματική ζωή όλο και περισσότεροι άνθρωποι οδηγούνται στις αισθητικές επεμβάσεις. Η συλλογική μας εμμονή να τελειοποιήσουμε την ψηφιακή μας εικόνα αγγίζει πλέον τα όρια της υπερβολής.
Ίσως, λοιπόν, το «Πώς να φαίνεσαι καλή στις φωτογραφίες;» δεν είναι το σωστό ερώτημα που πρέπει να θέτουμε στον εαυτό μας.
Παρόλο που ο καλός φωτισμός, η σωστή ενυδάτωση και η περιποίηση πάντα βοηθούν, η πραγματική ουσία του θέματος είναι άλλη: Μπορούμε επιτέλους να συμβιβαστούμε με αυτό που μας δείχνει ο φακός; Θα σταματήσουμε να νιώθουμε ντροπή ή αμηχανία για μια εικόνα, λες και το να μην είσαι φωτογενής αποτελεί κάποιου είδους προσωπική αποτυχία;
Ίσως η λύση δεν είναι να μάθουμε ένα ακόμα κόλπο στο TikTok. Ίσως αρκεί να αποδεχτούμε ότι μια φωτογραφία δεν είναι η αληθινή και πλήρης αντανάκλαση του ποιοι είμαστε. Κι αυτό, πρέπει να παραδεχτούμε. Και είναι πολύ πιο δύσκολο από το να κοιτάμε απλώς μια κάμερα και να χαμογελάμε με το ζόρι.
">
">
">
">
">
">
">
">