Μάκης Μαλαφέκας: Ο Έλληνας συγγραφέας που ξεχώρισε η Dua Lipa – Aπό τα Εξάρχεια στη βιβλιοθήκη της ποπ σταρ

Ένας Έληνας συγγραφέας ανάμεσα στους αγαπημένους της Dua Lipa! Αυτό κι αν είναι είδηση! Η ποπ σταρ έχει συνηθίσει να συγκεντρώνει τα φώτα της δημοσιότητας με τη μουσική της, τις εμφανίσεις της και τις συνεργασίες της με κορυφαία ονόματα της μόδας. Υπάρχει, όμως, και μια λιγότερο προβεβλημένη πλευρά της: Η αγάπη της για τα βιβλία και η προσπάθειά της να φέρει τη λογοτεχνία πιο κοντά σε ένα ευρύτερο κοινό.

Μέσα από την πολιτιστική πλατφόρμα Service95 και τη λέσχη ανάγνωσης που έχει δημιουργήσει, προτείνει έργα από διαφορετικές χώρες, αναδεικνύοντας συγγραφείς που αξίζει να ανακαλύψει κανείς πέρα από τα καθιερωμένα ονόματα της διεθνούς εκδοτικής σκηνής.

Ανάμεσα στις επιλογές της βρέθηκε ένα ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα, του Μάκη Μαλαφέκα, που μεταφέρει τον αναγνώστη στη σύγχρονη Αθήνα, με τις αντιφάσεις, τις πολιτικές εντάσεις και τις μεγάλες αλλαγές της. Η διαδρομή του βιβλίου από τις αθηναϊκές γειτονιές μέχρι τις αναγνωστικές προτάσεις μιας διεθνούς σταρ αποτελεί μια απρόσμενη συνάντηση της ελληνικής λογοτεχνίας με την παγκόσμια ποπ κουλτούρα. Και στο επίκεντρό της βρίσκεται ένας συγγραφέας που έχει επιλέξει να κοιτάζει την πόλη του χωρίς φίλτρα και εξωραϊσμούς.

Από τα Εξάρχεια στα χέρια της Dua Lipa

Ο συγγραφέας που βρέθηκε σε αυτή τη λίστα είναι ο Μάκης Μαλαφέκας, δημιουργός του Deepfake, του τρίτου μυθιστορήματός του, το οποίο κυκλοφόρησε το 2024 από τις εκδόσεις Αντίποδες. Γεννημένος στην Αθήνα το 1977 και μεγαλωμένος στη Νεάπολη Εξαρχείων, έχει διαμορφώσει μια ιδιαίτερη λογοτεχνική ταυτότητα, συνδυάζοντας το αστυνομικό αφήγημα με την πολιτική παρατήρηση και την κριτική ματιά πάνω στη σύγχρονη κοινωνία.

Η σχέση του συγγραφέα με τα Εξάρχεια δεν αποτελεί απλώς ένα βιογραφικό στοιχείο. Η γειτονιά, με τα βιβλιοπωλεία, τα πολιτικά στέκια, τα καφενεία και τις διαρκείς αντιπαραθέσεις ιδεών, αποτελεί σημαντικό κομμάτι του κόσμου που αποτυπώνει στα βιβλία του. Πρόκειται για μια Αθήνα που δεν περιορίζεται στις εικόνες των τουριστικών οδηγών, αλλά περιλαμβάνει τις κοινωνικές αντιθέσεις, τις αλλαγές στις γειτονιές και τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης.

Η πορεία του, πάντως, δεν έμεινε εγκλωβισμένη στα ελληνικά σύνορα. Σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Κοινωνική Ανθρωπολογία, ενώ η επαγγελματική του δραστηριότητα τον έφερε σε επαφή με τον γαλλικό πολιτιστικό χώρο. Έχει ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία και έχει συνεργαστεί με έντυπα και μέσα όπως το «9» της «Ελευθεροτυπίας», η γαλλική Libération και η LiFO.

Έχει επίσης παρουσιάσει σεμινάρια στη Σορβόννη για την ιστορία των ευρωπαϊκών κόμικς και εργαστεί στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού.Σήμερα κινείται ανάμεσα στην Αθήνα και τις Βρυξέλλες, έχοντας αποκτήσει μια ευρωπαϊκή οπτική που δεν απομακρύνει, αλλά ενισχύει την κριτική του σχέση με την πόλη όπου μεγάλωσε.

Ο Μιχάλης Κρόκος, ένας αντιήρωας μακριά από τα στερεότυπα

Σημαντικό μέρος του συγγραφικού κόσμου του Μαλαφέκα καταλαμβάνει ο Μιχάλης Κρόκος, ένας ήρωας που απέχει αρκετά από τον κλασικό, ατσαλάκωτο πρωταγωνιστή των αστυνομικών μυθιστορημάτων. Συγγραφέας και κάτοικος Εξαρχείων, λάτρης της μουσικής και της περιπλάνησης, έχει την τάση να μπλέκει σε καταστάσεις που ξεπερνούν τις δυνατότητές του και να κάνει εκτιμήσεις που συχνά αποδεικνύονται λανθασμένες.

Ο Κρόκος πρωτοεμφανίστηκε στο «Δε λες κουβέντα» το 2018, επέστρεψε στη «Μεσακτή» το 2020 και συνέχισε την πορεία του στο «Deepfake». Δεν είναι ο ντετέκτιβ που λύνει μεθοδικά κάθε υπόθεση ούτε ο ήρωας που καταφέρνει να βγαίνει αλώβητος από κάθε περιπέτεια. Είναι ένας αντιφατικός χαρακτήρας, με εμμονές, αδυναμίες και καχυποψία, που προσπαθεί να καταλάβει έναν κόσμο ο οποίος αλλάζει γρηγορότερα από όσο μπορεί να ακολουθήσει.

Μέσα από αυτόν, ο συγγραφέας σχολιάζει τη σύγχρονη πραγματικότητα, τις πολιτικές μετατοπίσεις και τις αλλαγές στην καθημερινή ζωή της Αθήνας. Ο Κρόκος μπορεί να θεωρηθεί ένα λογοτεχνικό alter ego του δημιουργού του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ιστορία του αποτελεί αυτοβιογραφική καταγραφή. Είναι, περισσότερο, ένα όχημα για να παρατηρεί τις αντιφάσεις της εποχής και να τις μετατρέπει σε μυθοπλασία.

Η σκοτεινή Αθήνα του «Deepfake»

Στο «Deepfake», ο Μιχάλης Κρόκος αναλαμβάνει να διεισδύσει σε μια ακροδεξιά οργάνωση ως κειμενογράφος. Αυτό που αρχικά μοιάζει με μια παράξενη επαγγελματική αποστολή εξελίσσεται σε μια επικίνδυνη υπόθεση, καθώς ο ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με έναν κόσμο όπου η πολιτική προπαγάνδα, η επικοινωνιακή στρατηγική και οι εγκληματικές πρακτικές διασταυρώνονται.

Το ενδιαφέρον του μυθιστορήματος δεν περιορίζεται στην αστυνομική πλοκή. Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο τρόπος με τον οποίο οι ακραίες ιδεολογίες προσαρμόζονται στη σύγχρονη εποχή, αξιοποιώντας τη γλώσσα της ποπ κουλτούρας, το χιούμορ και τους μηχανισμούς των κοινωνικών δικτύων. Η εικόνα που προβάλλεται προς τα έξω μπορεί να απέχει σημαντικά από όσα κρύβονται πίσω της – ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τον τίτλο του βιβλίου και τη σημασία της κατασκευασμένης πραγματικότητας.

Την ίδια στιγμή, η Αθήνα λειτουργεί σχεδόν ως ένας ακόμη πρωταγωνιστής. Τα παλιά στέκια αλλάζουν χαρακτήρα, οι κατοικίες μετατρέπονται σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης και τα ενοίκια δυσκολεύουν τη ζωή των μόνιμων κατοίκων. Ο εξευγενισμός των γειτονιών, γνωστός και ως gentrification, αλλάζει σταδιακά την κοινωνική φυσιογνωμία της πρωτεύουσας.

Η πόλη που περιγράφει ο Μαλαφέκας δεν είναι ούτε εξιδανικευμένη ούτε βυθισμένη στη νοσταλγία για ένα χαμένο παρελθόν. Είναι μια Αθήνα γεμάτη αντιφάσεις, όπου η τουριστική ανάπτυξη και η διεθνής προβολή συνυπάρχουν με την ανασφάλεια, την κοινωνική πίεση και την απομάκρυνση των κατοίκων από τις γειτονιές τους. Και ακριβώς επειδή αυτά τα φαινόμενα δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα, η ιστορία αποκτά ενδιαφέρον και για αναγνώστες άλλων ευρωπαϊκών πόλεων που αντιμετωπίζουν παρόμοιες αλλαγές.

Η Ντούα Λίπα και το ελληνικό νουάρ που ταξιδεύει στο εξωτερικό

Η επιλογή του «Deepfake» από το Service95 Book Club εντάσσει το μυθιστόρημα σε μια διεθνή συζήτηση γύρω από τη σύγχρονη λογοτεχνία και τις διαφορετικές αφηγηματικές φωνές της. Το βιβλίο συμπεριλήφθηκε στη θεματική λίστα Books to Read Performatively in An Airport, με προτάσεις ανάγνωσης που συνδέουν το βιβλίο με την προσωπική έκφραση και την κουλτούρα της δημόσιας εικόνας.

Η πρωτοβουλία της Ντούα Λίπα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αξιοποιεί τη διεθνή απήχησή της για να προσελκύσει αναγνώστες σε τίτλους και συγγραφείς που ενδέχεται να μην είχαν διαφορετικά ανακαλύψει. Η παρουσία ενός ελληνικού μυθιστορήματος σε αυτή την πλατφόρμα αποτελεί, επομένως, μια ευκαιρία να φτάσει σε κοινό πέρα από τα όρια της εγχώριας αγοράς.

Η διεθνής πορεία του βιβλίου έχει ήδη περάσει και από τις μεταφράσεις του στα Αγγλικά και τα Γαλλικά. Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιευτεί για την απήχησή του μετά την προβολή του από το Service95, η αγγλική έκδοση εξαντλήθηκε μέσα σε περίπου έναν μήνα. Η εξέλιξη αυτή δείχνει πώς μια αναγνωστική πρόταση μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανακάλυψη ενός έργου από νέους αναγνώστες.

Είναι και μια υπενθύμιση ότι οι ιστορίες μιας πόλης όπως η Αθήνα μπορούν να ξεπεράσουν τα σύνορά της, όταν αγγίζουν ζητήματα κοινά για ανθρώπους σε διαφορετικές χώρες. Και κάπως έτσι, ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με αφετηρία τα Εξάρχεια βρίσκει τον δρόμο του προς ένα διεθνές αναγνωστικό κοινό, με τη βοήθεια μιας από τις πιο αναγνωρίσιμες σταρ της σύγχρονης ποπ σκηνής.