Σε κάθε ελληνικό σπίτι υπάρχει ένα συρτάρι ή ένα ντουλαπάκι πρώτων βοηθειών γεμάτο με φάρμακα για κάθε έκτακτη ανάγκη, ανάμεσά τους και ένα πολύ γνωστό παυσίπονο που όλοι παίρνουμε. Από έναν ξαφνικό πονοκέφαλο και έναν μυϊκό πόνο μέχρι τα πρώτα συμπτώματα του χειμωνιάτικου κρυολογήματος, η αντίδραση των περισσότερων από εμάς είναι σχεδόν μηχανική: ανοίγουμε το συρτάρι, παίρνουμε ένα δισκίο χωρίς δεύτερη σκέψη και συνεχίζουμε τη μέρα μας. Άλλωστε, πρόκειται για σκευάσματα που χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή και έχουμε συνηθίσει να τα θεωρούμε απολύτως αθώα.

Αυτή ακριβώς η ευκολία, ωστόσο, είναι που κρύβει μια ύπουλη παγίδα, για την οποία οι διεθνείς υγειονομικές αρχές εκπέμπουν πλέον ισχυρό «καμπανάκι» κινδύνου. Μια πολύ συνηθισμένη καθημερινή πρακτική, που οι περισσότεροι εφαρμόζουν από άγνοια όταν νιώθουν έντονη αδιαθεσία, μπορεί να μετατρέψει το πιο δημοφιλές και ευρέως διαδεδομένο παυσίπονο του πλανήτη σε σοβαρή απειλή για την υγεία, προκαλώντας ακόμη και οξεία ηπατική βλάβη.

Το παυσίπονο-παγίδα και πώς προκαλείται η ζημιά

Η παρακεταμόλη είναι μια δραστική ουσία που αποτελεί τη βάση των πιο γνωστών αναλγητικών και αντιπυρετικών σκευασμάτων παγκοσμίως. Σχεδόν κάθε παυσίπονο περιλαμβάνει την ουσία αυτή. Σύμφωνα με τις αυστηρές συστάσεις του αμερικανικού Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), η παρακεταμόλη είναι απολύτως ασφαλής και αποτελεσματική όταν λαμβάνεται στις σωστές δόσεις, όμως η υπέρβαση του ημερήσιου ορίου μπορεί να αποβεί τοξική για το συκώτι.

κοινό παυσίπονο παρακεταμόλη
Shutterstock

Το «μοιραίο» λάθος που κάνουν χιλιάδες άνθρωποι, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες, είναι η ακούσια υπερδοσολογία μέσω συνδυασμού φαρμάκων. Συγκεκριμένα, πολλοί ασθενείς παίρνουν ένα απλό παυσίπονο παρακεταμόλης για τον πυρετό ή τον πονοκέφαλο και, ταυτόχρονα, καταναλώνουν κάποιο πολυδύναμο σκεύασμα για το κρυολόγημα, τη γρίπη, τον βήχα ή τη ρινική συμφόρηση, αγνοώντας ότι και το δεύτερο φάρμακο περιέχει την ίδια ακριβώς δραστική ουσία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και ποια είναι τα ύπουλα συμπτώματα

Εκτός από την παράλληλη λήψη διαφορετικών σκευασμάτων χωρίς έλεγχο των συστατικών τους, οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή σε δύο ακόμη κρίσιμους παράγοντες κινδύνου:

Η κατανάλωση αλκοόλ: Όσοι καταναλώνουν τρία ή περισσότερα αλκοολούχα ποτά τη μέρα επιβαρύνουν ήδη τον μεταβολισμό του ήπατος, με αποτέλεσμα η λήψη παρακεταμόλης να πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο τοξικότητας.

Το ιατρικό ιστορικό: Άτομα με προϋπάρχουσες ηπατικές παθήσεις οφείλουν να συμβουλεύονται πάντοτε τον γιατρό τους πριν πάρουν ακόμη και μια απλή δόση.

κοινό παυσίπονο παρακεταμόλη
Shutterstock

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της υπερδοσολογίας από παρακεταμόλη είναι ότι τα πρώτα σημάδια συχνά μοιάζουν με απλή αδιαθεσία ή καθυστερούν μέρες να εμφανιστούν. Στα βασικά συμπτώματα περιλαμβάνονται η ναυτία, οι έμετοι, ο πόνος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, η νοητική σύγχυση και ο ίκτερος (κιτρίνισμα στο δέρμα και το λευκό των ματιών).

Για να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος, ο χρυσός κανόνας των ειδικών είναι απλός: διαβάζουμε πάντα προσεκτικά τα δραστικά συστατικά στις συσκευασίες πριν συνδυάσουμε δύο φάρμακα και δεν ξεπερνάμε ποτέ τη συνιστώμενη ημερήσια δοσολογία ακόμα και για ένα «απλό» παυσίπονο.