Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τη συντριπτική πλειοψηφία των ειδικών, ο ύπνος κατά μέσο όρο 8 ωρών τη νύχτα είναι από τις βασικές επιλογές για μια υγιή ζωή. Μια διάρκεια ύπνου 7 έως 9 ωρών υποστηρίζει διάφορες ζωτικές λειτουργίες: από την υγεία της καρδιάς έως το ανοσοποιητικό σύστημα, από τη λειτουργία του εγκεφάλου έως τη νευροβιολογική επαναφορά. Ο πολύ λίγος ύπνος, από την άλλη πλευρά, αυξάνει το άγχος και τα επίπεδα κορτιζόλης, ενώ επηρεάζει τον μεταβολισμό, ακόμα και τη διάθεση.
Εκτός από τις κλασικές και καθιερωμένες συστάσεις σχετικά με το πόσες ώρες πρέπει να κοιμόμαστε τη νύχτα, υπάρχει ένας άλλος τρόπος αντίληψης της ανάπαυσης, ο οποίος έχει τις ρίζες του στις αρχές του 20ού αιώνα: Ο πολυφασικός ύπνος, αλλιώς και «ύπνος της ιδιοφυΐας», είναι μια μέθοδος που έρχεται σε αντίθεση με τον κλασικό κιρκάδιο μονοφασικό ύπνο (δηλαδή, συνεχή νυχτερινό ύπνο) και διαιρεί την ανάπαυση της ημέρας σε μικροϋπνούς, δηλαδή, σύντομους και συχνούς υπνάκους τόσο κατά τη διάρκεια της μέρας όσο και τη νύχτα.
Ο πολυφασικός ύπνος ήταν η επιλογή του ιδιοφυούς Λεονάρντο ντα Βίντσι, του στρατιωτικού ηγέτη Ναπολέοντα Βοναπάρτη, των εφευρετών Τόμας Έντισον και Νίκολα Τέσλα και του Βρετανού ηγέτη Ουίνστον Τσόρτσιλ.
Μεταξύ των σημερινών διάσημων ανθρώπων, οι αθλητές ειδικότερα μιλούν για την χρήση του πολυφασικού ύπνου σε ορισμένες φάσεις της αθλητικής προετοιμασίας: μεταξύ αυτών είναι ο ποδοσφαιριστής Κριστιάν Ρονάλντο και ο ιστιοπλόος Τζιοβάνι Σολντίνι, που κάνουν στρατηγικούς ύπνους για να βελτιστοποιήσουν την αποκατάσταση των μυών.
Πώς λειτουργεί ο πολυφασικός ύπνος
Διακρίνοντας τον μονοφασικό ύπνο (την κλασική 8ωρη συνεχή νυχτερινή ανάπαυση) και τον διφασικό ύπνο (ο οποίος περιλαμβάνει νυχτερινή ανάπαυση και έναν απογευματινό υπνάκο), ο πολυφασικός ύπνος είναι ένα σύστημα ανάπαυσης που χωρίζεται σε ύπνους κατανεμημένους σε όλο το 24ωρο, τόσο τη μέρα όσο και τη νύχτα, και στοχεύει στην ταχεία είσοδο στη φάση REM (αυτή που ακολουθεί τον βαθύ ύπνο), βελτιστοποιώντας έτσι την ανάπαυση και την καλύτερη ξεκούραση σε λιγότερο χρόνο. Συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις διαφορετικές παραλλαγές του πολυφασικού ύπνου:
- Uberman – σχεδιάζει να κοιμάστε για μια περίοδο 15-20 λεπτών κάθε 4 ώρες.
- Everyman – Αυτή η παραλλαγή προτείνει να κοιμάστε για 3-4 ώρες συνεχόμενα και στη συνέχεια να κάνετε σύντομους 10λεπτους υπνάκους κάθε 4 ώρες
- Dymaxion – μπορεί να δομηθεί με έναν υπνάκο 30 λεπτών κάθε 6 ώρες
Πολυφασικός ύπνος: οφέλη
Αλλά γιατί κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν αυτή την εναλλακτική μέθοδο ύπνου; Και πάνω απ’ όλα, ποια είναι τα ευεργετικά αποτελέσματα που προσφέρει; Τα υποτιθέμενα οφέλη του πολυφασικού ύπνου πιστεύεται ότι περιλαμβάνουν τη βελτιστοποίηση της ισορροπίας μεταξύ ανάπαυσης και αφύπνισης. Μειώνοντας τον χρόνο που αφιερώνεται στον ύπνο και διαμορφώνοντάς τον με βελτιστοποιημένο τρόπο, μπορούν να επιτευχθούν τα ακόλουθα ευεργετικά αποτελέσματα:
- Μεγαλύτερες ημέρες: Μειώνοντας τις ώρες ύπνου σας, έχετε μια παρατεταμένη περίοδο αφύπνισης, σαν να έχετε μια μεγαλύτερη μέρα
- Αυξημένη παραγωγικότητα: οι μικροί ύπνοι φαίνεται να βελτιώνουν την απόδοση του εγκεφάλου, τη συγκέντρωση και την ζωτική ενέργεια
- Βελτιωμένη ανάπαυση: με την εξοικείωση με τους συχνούς υπνάκους, πιστεύεται ότι το σώμα είναι σε θέση να εισέλθει στη φάση REM πιο γρήγορα και ότι κάποιος μπορεί να έχει πιο ξεκούραστο ύπνο ακόμα κι αν κοιμάται λιγότερες ώρες.
Είναι επιβλαβής ο πολυφασικός ύπνος;
Η ισορροπία μεταξύ της βελτιστοποίησης της ανάπαυσης και της ενέργειας για μεγαλύτερη παραγωγικότητα καταλήγει στη στέρηση ύπνου. Εάν απαιτούνται 8 ώρες ύπνου, σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες, το να κοιμάστε σημαντικά λιγότερο θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την υγεία.
Ο πολυφασικός ύπνος δεν είναι επιστημονική μέθοδος και δεν υπάρχουν μελέτες που να επιβεβαιώνουν τα οφέλη του. Δεδομένου ότι δεν αποτελεί φυσική επιλογή για έναν ενήλικα, ο πολύ λίγος και πολύ συχνός ύπνος θα μπορούσε να προκαλέσει κόπωση, άγχος, ευερεθιστότητα και σωματικά και ψυχικά προβλήματα.
Το να ζείτε μια ζωή σε μια συνεχή κατάσταση υπερπαραγωγικότητας και κακής ανάπαυσης θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά την υγεία σας, ειδικά μακροπρόθεσμα. Επιπλέον, η διαχείριση αυτής της πρακτικής στην καθημερινή ζωή είναι δύσκολη.
Ασυμβατότητα με την «κανονική» ζωή
Ο «ύπνος ιδιοφυΐας» φαίνεται να είναι μια κατάλληλη επιλογή για όσους ζουν μια μη τυποποιημένη ζωή, με ανεξάρτητη εργασία και μια οικογενειακή κατάσταση που τους επιτρέπει να διαχειρίζονται τον ύπνο τους με ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, ακόμη και κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Ελεύθεροι επαγγελματίες, καλλιτέχνες, συγγραφείς, αθλητές –όποιος έχει πλήρη ελευθερία να διαχειρίζεται τον ελεύθερο χρόνο και την εργασία του– θα μπορούσε να ακολουθήσει τον πολυφασικό ύπνο. Για άλλους, είναι εντελώς ασύμβατος με την κανονική ζωή.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα; Πώς να κοιμηθείτε γρήγορα
Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι η διαχείριση της ακολουθίας του δυναμικού ύπνου που είναι τρομακτική, αλλά μάλλον η γρήγορη διαχείριση του ύπνου, ώστε να μην σπαταληθεί ούτε ένα λεπτό από τους διαθέσιμους μικροϋπνους.
Υπάρχουν αρκετές τεχνικές για να κοιμηθείτε γρήγορα αλλά και ορισμένες τεχνολογικές συσκευές βοηθούν επίσης σε αυτό. Πέρα από αυτές τις θεραπείες, ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο γρήγορος ύπνος είναι χαρακτηριστικό του πολυφασικού ύπνου: οι σύντομοι, συχνοί ύπνοι θα πρέπει να επιτρέπουν μια ταχύτερη και πιο άμεση είσοδο στη φάση REM, τη φάση ύπνου που ακολουθεί τον βαθύ ύπνο και παρέχει μέγιστη ξεκούραση.
">
">
">
">
">
">
">