Μαρία Φωκά: Όταν η «γιαγιά Όλγα» του «Ντόλτσε Βίτα» καταδικάστηκε ισόβια για κατασκοπία! Η συναρπαστική ζωή της

Υπήρξε μια γυναίκα που έζησε πολλές ζωές μέσα σε μία. Η Μαρία Φωκά, δεν ήταν μόνο μια αξιόλογη ηθοποιός που την χαρακτήριζε η μπάσα φωνή της και η έντονη σκηνική παρουσία της. Ήταν μια καλλιτέχνιδα που πέρασε μέσα από τις μεγάλες περιπέτειες του 20ού αιώνα, την Κατοχή, την Αντίσταση, τις πολιτικές διώξεις, τις μεγάλες θεατρικές σκηνές, τον ελληνικό κινηματογράφο και, στο τέλος της πορείας της, την τηλεοπτική αναγνώριση από τη νέα γενιά θεατών.

Για πολλούς παραμένει η αγαπημένη «γιαγιά Όλγα» από τη σειρά «Ντόλτσε Βίτα», όμως πίσω από αυτόν τον αξέχαστο τηλεοπτικό χαρακτήρα της σατανικής πεθεράς που κυνηγούσε με μανία τη νύφη της και την σιχαινόταν, κρυβόταν μια ηθοποιός με τεράστια διαδρομή και μια προσωπική ιστορία γεμάτη αντιθέσεις.

Μια τρελοκεφαλονίτισσα που αγαπούσε τα γράμματα

Η Μαρία Φωκά γεννήθηκε την 1η Οκτωβρίου 1916 στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς και καταγόταν από εύπορη οικογένεια. Ήταν κόρη του πλοιάρχου Νικολάου Φωκά και της Καικιλίας Κουντούρη. Από μικρή ηλικία έδειξε ενδιαφέρον για τα γράμματα και την τέχνη. Σε μια εποχή κατά την οποία η πορεία μιας γυναίκας προς το θέατρο δεν ήταν εύκολη επιλογή, η Μαρία Φωκά αποφάσισε να ακολουθήσει τον δρόμο της υποκριτικής. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν, ένα φυτώριο για το ελληνικό θέατρο. Εκεί γνώρισε τη μεγάλη σχολή της υποκριτικής, με έμφαση στην πειθαρχία, τη μελέτη και την ουσιαστική προσέγγιση του ρόλου.

Η Κεφαλονιά, που είναι ένας τόπος με έντονη πολιτιστική παράδοση, επίσης επηρέασε βαθιά την προσωπικότητά της. Η ευαισθησία, η δυναμικότητα και η ανεξαρτησία που τη χαρακτήρισαν σε όλη της τη ζωή είχαν τις ρίζες τους σε εκείνα τα πρώτα χρόνια.

Ο μεγάλος έρωτας και ο γάμος με τον Λυκούργο Καλλέργη

Η ίδια, παρά τη δημοσιότητα που είχε ως ηθοποιός, φρόντιζε πάντα να προστατεύει την προσωπική της ζωή και δεν επέτρεψε ποτέ η οικογένειά της να γίνει αντικείμενο δημόσιας προβολής. Σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή της υπήρξε ο γάμος της με τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Λυκούργο Καλλέργη, επίσης ένας διανοούμενος και σημαντικός άνθρωπος του ελληνικού θεάτρου. Οι δύο καλλιτέχνες γνωρίστηκαν μέσα από τον χώρο της υποκριτικής και μοιράστηκαν κοινές καλλιτεχνικές ανησυχίες. Από τον γάμο τους απέκτησαν μία κόρη, την Ισμήνη Καλλέργη.

Η σχέση τους, όπως πολλές σχέσεις ανθρώπων με έντονη προσωπικότητα και απαιτητικές καλλιτεχνικές διαδρομές, πέρασε δυσκολίες και τελικά οδηγήθηκε σε χωρισμό. Ο Λυκούργος Καλλέργης το 1972 παντρεύτηκε για δεύτερη φορά την ηθοποιό Τζένη Κολλάρου και απέκτησε ακόμα ένα γιο, τον Σταύρο, ωστόσο, παρά τον χωρισμό του με την Μαρία Φωκά, εκείνος παρέμεινε ένα σημαντικό πρόσωπο στη ζωή της και συνδέθηκε με μια ολόκληρη περίοδο της πορείας της.

Η Αντίσταση, η κατασκοπεία και η φυλακή

Η Μαρία Φωκά δεν υπήρξε μόνο καλλιτέχνιδα. Ήταν μια γυναίκα με έντονες πολιτικές πεποιθήσεις. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση και αργότερα εντάχθηκε στο ΚΚΕ. Οι επιλογές της αυτές επηρέασαν καθοριστικά τη ζωή της. Πάλεψε για τις ιδέες της και στα μεταπολεμικά χρόνια, κάθισε στο εδώλιο και καταδικάστηκε ως κατάσκοπος κατά της Ελλάδας! Το 1952 βρέθηκε συγκατηγορούμενη με την κατηγορία της κατασκοπείας στη δίκη του Μπελογιάννη και των υπολοίπων!Στην πολύκροτη εκείνη δίκη που κατέληξε σε εκτελέσεις, αναφέρεται στα πρακτικά ως Μαρία Καλλέργη, δηλαδή με το επώνυμο του τότε συζύγου της Λυκούργου Καλλέργη, επίσης ηθοποιού! Ήταν η εποχή του ψυχρού πολέμου και οι κομμουνιστές αντιμετωπίζονταν ως πράκτορες της Σοβιετικής Ένωσης… Την περίοδο της παρανομίας του ΚΚΕ, η Μαρία Φωκά ήρθε σε επαφή με αριστερούς στο Παρίσι, που της έδωσαν χρήματα, για να τα μεταφέρει στο κόμμα στην Αθήνα. Έλειπε, όμως, ο άνθρωπος, στον οποίο έπρεπε να παραδώσει τα χρήματα και του άφησε ένα σημείωμα.

Από τα πρακτικά της δίκης του Διαρκούς Στρατοδικείου Αθηνών, κατά τις συνεδριάσεις του Φεβρουαρίου και της 1ης Μαρτίου του 1952, εντοπίστηκε ένα απόσπασμα από την κατάθεση του μάρτυρα κατηγορίας Κωνσταντίνου Παπαθανασίου: “Μετά την λήξιν του συμμοριτισμού υπήρχον πληροφορίαι ότι ειργάζοντο παρανόμως δίκτυα πληροφοριοδοτών και κατασκόπων, κατωρθώθη δε να τεθώμεν επί τα ίχνη των. Το πρώτο εντοπίσθη ασύρματος εις Γλυφάδαν…». Και συνέχιζε: «Η Καλλέργη ήλθεν από το Παρίσι εκ μέρους του Δημητρακαρέα διά να δη αν έφθασαν αι αποσταλείσαι 1600 λίρες….Τα χρήματα αυτά προωρίζοντο για την χρηματοδότησιν του δικτύου…” Το στρατοδικείο την καταδίκασε αρχικά σε ισόβια κάθειρξη αλλά αργότερα η ποινή μειώθηκε σε 10 χρόνια!!! Η καταδίκη από το Στρατοδικείο ανάγκασε την ηθοποιό να αποχωριστεί το θέατρο για δέκα χρόνια. Επανήλθε στη σκηνή τη σεζόν 1958-59, σε περιοδεία του Λάμπρου Κωνσταντάρα….

Με μια διασκευή έργου του Γρηγορίου Ξενόπουλου πρωτοεμφανίστηκε και στον κινηματογράφο. Πρόκειται για τη «Φωτεινή Σάντρη», που μετέφερε στη μεγάλη οθόνη το 1949 ο Γρηγόρης Γρηγορίου με τον τίτλο «Ο Κόκκινος Βράχος».

Έως το 1979, που έκλεισε τον κύκλο της στον κινηματογράφο με την ταινία του Βασίλη Βαφέα «Ανατολική Περιφέρεια», έπαιξε σε πολλές ταινίες, κυρίως σε κωμωδίες «Οικογένεια Παπαδοπούλου», «Ένας ιππότης για τη Βασούλα», «Αγάπη μου παλιόγρια», «Δικτάτωρ καλεί Θανάση» κ.ά.. Δες σκηνή από την ταινία “Ένας ιππότης για την Βασούλα” στον ρόλο της εργοδότριας της Τζένη Καρέζη και τον Φαίδωνα Γεωργίτση:

Tην θυμόμαστε επίσης από το ρόλο της γηραιάς αρχόντισσας του νησιού στην ταινία “Γοργόνες και Μάγκες”. Δες σκηνή από την ταινία με την Μαίρη Χρονοπούλου και τον Λάκη Κομνηνό:

@jack_iordanidis 1968. Γοργόνες Και Μάγκες – Οι Ταινίες της Φίνος Φιλμ Η ταινία αποτελεί το τελευταίο καθαρόαιμο μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη, στην οποία ακούγονται τα περίφημα τραγούδια "Άνοιξε Πέτρα" από την υπέροχη Μαρινέλλα, "Θα πιω απόψε το Φεγγάρι" και "Καμαρούλα μια σταλιά" από τον Γιάννη Πουλόπουλο, που γίνονται μεγάλες επιτυχίες και παραμένουν διαχρονικά. Σε αυτή την ταινία τραγουδά για πρώτη φορά η Μάρθα Καραγιάννη. Τα γυρίσματα της ταινίας πραγματοποιήθηκαν στο νησί της Ύδρας. #finosfilm #greekfilm ♬ πρωτότυπος ήχος – Jack Iordanidis

Η μεγάλη θεατρική διαδρομή

Το θέατρο ήταν η μεγάλη της αγάπη. Εκεί όπου ένιωθε πραγματικά ελεύθερη. Η πρώτη της θεατρική εμφάνιση έγινε το 1944 στη «Στέλλα Βιολάντη» του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Στη συνέχεια συνεργάστηκε με σημαντικούς ανθρώπους του ελληνικού θεάτρου και συμμετείχε σε παραστάσεις υψηλών απαιτήσεων με τους θιάσους του Κώστα Μουσούρη, της Έλλης Λαμπέτη, της Αλίκης Βουγιουκλάκη, της Τζένης Καρέζη, του Μάνου Κατράκη, του Νίκου Σταυρίδη, του Κούλη Στολίγκα κ.ά. Ανάμεσα στα έργα στα οποία εμφανίστηκε περιλαμβάνονται: «Παντρολογήματα» του Νικολάι Γκόγκολ, «Αντιγόνη» του Ζαν Ανούιγ, «Ματωμένος Γάμος» του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, «Ήταν όλοι τους παιδιά μου» του Άρθουρ Μίλερ.

Η ερμηνευτική της δύναμη βασιζόταν στη λιτότητα, άλλωστε δεν χρειαζόταν υπερβολές για να επιβληθεί στη σκηνή. Ένα βλέμμα, μια κίνηση ή η ιδιαίτερη χροιά της φωνής της αρκούσαν για να δημιουργήσει έναν ολοκληρωμένο χαρακτήρα. Δες το αφιέρωμα της Φίνος Φιλμ στην Μαρία Φωκά:

Εμφανίστηκε ακόμα στο σήριαλ “Εκμέκ Παγωτό”, στις ταινίες “Αγάπησα μια πολυθρόνα”, “Αγάπη μου παλιόγρια” και “Η κόμισσα της Φάμπρικας”. Οι ρόλοι της είχαν συνήθως έντονη προσωπικότητα. Έδινε ζωή σε γυναίκες της καθημερινότητας, αυστηρές αλλά ανθρώπινες, με χιούμορ και συναίσθημα. Δες βίντεο από το σήριαλ του MEGA “Εκμέκ παγωτό” με τον Βασίλη Διαμαντόπουλο, τον Σπύρο Παπαδόπουλο, την Χρυσούλα Διαβάτη και άλλους…

Η “γιαγιά Όλγα” στο «Ντόλτσε Βίτα» που αγάπησαν οι νέοι!

Παρότι είχε ήδη μια σπουδαία πορεία, η τηλεόραση ήταν εκείνη που την έφερε κοντά σε ένα νέο κοινό και ειδικά το 1995, όταν εμφανίστηκε στην δημοφιλή σειρά του Mega «Ντόλτσε Βίτα», με τα υψηλά νούμερα τηλεθέασης, σε σενάριο του Αλέξανδρου Ρήγα και του Λευτέρη Παπαπέτρου, με την Άννα Παναγιωτοπούλου, την Κατιάνα Μπαλανίκα, την Μαρία Γκαβογιάννη, και φυσικά την Μαρία Φωκά που υποδύεται την Όλγα Μαρκάτου. Η «γιαγιά Όλγα» έγινε ένας από τους πιο αγαπημένους χαρακτήρες της ελληνικής τηλεόρασης. Με το αυστηρό της ύφος, τις ατάκες της και τη μοναδική ερμηνεία της Μαρίας Φωκά, ο ρόλος απέκτησε διαχρονική αξία. Δες βίντεο από το σήριαλ του MEGA:

Πολλοί τηλεθεατές γνώρισαν τότε για πρώτη φορά το μεγαλείο της, χωρίς να γνωρίζουν ότι πίσω από αυτή τη γλυκιά και χιουμοριστική φιγούρα υπήρχε μια ηθοποιός με δεκαετίες θεατρικής ιστορίας.

Τα τελευταία χρόνια και η κληρονομιά της

Η Μαρία Φωκά έζησε τους τελευταίους 15 μήνες της ζωής της στο Μπώρνμουθ της Αγγλίας, με την κόρη που είχε αποκτήσει με τον Λυκούργο Καλλέργη, Ισμήνη, τον γαμπρό της, τις τρείς εγγονές της και δύο δισέγγονα.

Έφυγε από τη ζωή στις 15 Ιουνίου 2001, σε ηλικία 84 ετών, στο νοσοκομείο Σεντ Τόμας του Λονδίνου, όπου είχε υποβληθεί σε εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς. Πήρε το ρίσκο να κάνει εγχείρηση καρδιάς εν γνώσει όλων των κινδύνων. Δυστυχώς, ενώ νοητικά παρέμεινε άθικτη τελικά η καρδιά δεν άντεξε και πέθανε από μετεγχειριτικές επιπλοκές στις 15 Ιουνίου 2001. Η κηδεία της έγινε στις 25 Ιουνίου στο Πόρτσμουθ. Aφησε πίσω της μια καριέρα που ξεπέρασε τα όρια της δημοσιότητας. Υπήρξε μια ηθοποιός με παιδεία, αγωνιστικότητα και αξιοπρέπεια, γνώρισε δυσκολίες, αλλά παρέμεινε πιστή στην τέχνη της. Η Μαρία Φωκά παραμένει στη μνήμη του κοινού ως μια από εκείνες τις παρουσίες που δεν χρειάζονταν πρωταγωνιστικούς τίτλους για να αφήσουν ανεξίτηλο σημάδι. Από τη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης μέχρι το σαλόνι της οικογένειας Μαρκάτου στο «Ντόλτσε Βίτα», υπήρξε πάντα αυθεντική και κατάφερε να αγαπηθεί από διαφορετικές γενιές θεατών και να παραμείνει ζωντανή μέσα από τους ρόλους της.