Μνήμες από τη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών ξυπνούν οι αποκαλύψεις για το πολύνεκρο δυστύχημα στην Ισπανία. Ηχητικά ντοκουμέντα από το κέντρο ελέγχου του σταθμού Ατότσα, στη Μαδρίτη, φέρνουν στο φως τις κρίσιμες συνομιλίες που προηγήθηκαν της σύγκρουσης δύο αμαξοστοιχιών, αποτυπώνοντας μια αλληλουχία λανθασμένων χειρισμών, προβλημάτων στο σύστημα ασφαλείας και προειδοποιήσεων που δεν οδήγησαν στις απαραίτητες ενέργειες.
Σύμφωνα με όσα δημοσιεύει η ισπανική εφημερίδα El País, ο ελεγκτής κυκλοφορίας φέρεται να επέτρεψε σε δύο τρένα να συνεχίσουν την πορεία τους με κανονική ταχύτητα, παρά τη δυσλειτουργία του συστήματος ασφαλείας LZB. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το τρένο που ακολουθούσε δεν ενημερώθηκε εγκαίρως πως η προπορευόμενη αμαξοστοιχία παρέμενε ακινητοποιημένη στις ράγες. Οι συνομιλίες που έχουν δημοσιοποιηθεί καταγράφουν όσα συνέβησαν στα τελευταία κρίσιμα λεπτά πριν από τη σύγκρουση, η οποία, σύμφωνα με τον απολογισμό που μεταδίδεται, κόστισε τη ζωή σε τουλάχιστον 68 ανθρώπους, ενώ άλλοι 58 τραυματίστηκαν.
Η εντολή που αποδείχθηκε καθοριστική
Στο επίκεντρο των αποκαλύψεων βρίσκονται τρεις επικοινωνίες μεταξύ του κέντρου ελέγχου και των μηχανοδηγών των αμαξοστοιχιών Iryo και AVE. Όλα ξεκίνησαν όταν παρουσιάστηκε πρόβλημα στο σύστημα ασφαλείας LZB, με αποτέλεσμα τα τρένα να σταματήσουν αυτόματα. Το κέντρο ελέγχου της Ατότσα ανέλαβε τη διαχείριση της κυκλοφορίας, ωστόσο οι οδηγίες που ακολούθησαν δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα. Στις 08:36, ο ελεγκτής επικοινώνησε με τον μηχανοδηγό του AVE, δίνοντάς του εντολή να αποσυνδέσει και να επανασυνδέσει το σύστημα ασφαλείας και στη συνέχεια να συνεχίσει την πορεία του κανονικά. Ο διάλογος είναι χαρακτηριστικός:
- Ελεγκτής: «Μηχανοδηγέ της αμαξοστοιχίας 2080, αποσυνδέστε και επανασυνδέστε το LZB. Συνεχίστε την πορεία σας και στη συνέχεια κινηθείτε σύμφωνα με το BSL, με κανονική πορεία».
- Μηχανοδηγός: «Με κανονική πορεία;»
- Ελεγκτής: «Ναι».
Αυτή η σύντομη ανταλλαγή φράσεων βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο, καθώς, σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, η συγκεκριμένη οδηγία δεν ήταν σύμφωνη με το προβλεπόμενο πρωτόκολλο. Υπό αυτές τις συνθήκες, το AVE θα έπρεπε να κινηθεί με οπτική επιτήρηση της γραμμής και μέγιστη ταχύτητα 40 χιλιομέτρων την ώρα. Αντίθετα, του επετράπη να συνεχίσει κανονικά, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ότι το προπορευόμενο τρένο είχε απομακρυνθεί σε ασφαλή απόσταση.
«Εξακολουθώ να είμαι ακινητοποιημένη» – Η προειδοποίηση που δεν οδήγησε σε διακοπή της κυκλοφορίας
Λίγα λεπτά αργότερα, στις 08:41, η μηχανοδηγός του Iryo ενημέρωσε το κέντρο ελέγχου ότι αντιμετώπιζε πρόβλημα με το σύστημα και ότι η αμαξοστοιχία της είχε σταματήσει μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα. «Καλημέρα, Ατότσα. Είχα απώλεια μετάδοσης ενώ κινούμουν με το BZL. Δεν έχω ανακτήσει τη μετάδοση. Είμαι ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα», ακούγεται να αναφέρει. Παρά την ενημέρωση, ο ελεγκτής τής έδωσε οδηγίες να επιχειρήσει την επανεκκίνηση του συρμού, επίσης με κανονική ταχύτητα. Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο κρίσιμη στις 08:48, όταν η ίδια επικοινώνησε ξανά, εξηγώντας ότι το πρόβλημα δεν είχε αποκατασταθεί.
- Μηχανοδηγός: «Το τρένο δεν μου επιτρέπει να ελέγξω το σύστημα LZB. Γι’ αυτό εξακολουθώ να είμαι ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου».
- Ελεγκτής: «Εντάξει. Σύμφωνοι; Λοιπόν, μόλις μπορέσετε. Και αν αντιμετωπίσετε πρόβλημα, καλέστε μας ξανά».
Αυτή ήταν μία από τις τελευταίες καταγεγραμμένες επικοινωνίες πριν από την τραγωδία. Παρά τη σαφή ενημέρωση ότι το Iryo δεν μπορούσε να κινηθεί, δεν προκύπτει από τα δημοσιοποιημένα ηχητικά ότι δόθηκε άμεση εντολή στο AVE να σταματήσει ή να μειώσει ταχύτητα.
Σύγχυση στο κέντρο ελέγχου – Τα τελευταία λεπτά πριν από τη σύγκρουση
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί μια εσωτερική συνομιλία μεταξύ εργαζομένων του κέντρου ελέγχου, η οποία καταγράφηκε λίγο πριν από το δυστύχημα. Οι υπάλληλοι φαίνεται να προσπαθούν να ξεκαθαρίσουν ποιες οδηγίες είχαν δοθεί και ποια αμαξοστοιχία αντιμετώπιζε πρόβλημα. «Σοβαρά, φίλε. Αλήθεια. Το 6071 αντιμετωπίζει προβλήματα με τον εξοπλισμό. Συνεχίζει μέχρι να σταματήσει. Είχε ένα όριο 40 για να συνεχίσει στο BSL. Δεν έχουμε αλλάξει… Μια στιγμή», ακούγεται να λέει ένας εργαζόμενος. Περίπου πέντε λεπτά αργότερα, το AVE συγκρούστηκε με το ακινητοποιημένο Iryo.
Οι μνήμες από τα Τέμπη και τα ερωτήματα που επιστρέφουν
Για την Ελλάδα, οι αποκαλύψεις από την Ισπανία φέρνουν αναπόφευκτα στον νου τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023, όταν 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών. Και τότε, οι συνομιλίες που ήρθαν στο φως μετά το δυστύχημα αποτέλεσαν σημαντικό κομμάτι της διερεύνησης, ενώ στο επίκεντρο βρέθηκαν οι χειρισμοί των υπευθύνων κυκλοφορίας, τα συστήματα ασφαλείας και οι διαδικασίες που όφειλαν να προστατεύουν επιβάτες και εργαζομένους. Οι δύο τραγωδίες δεν μπορούν να εξισωθούν ως προς τα αίτια και τις ακριβείς συνθήκες τους. Ωστόσο, οι πληροφορίες για τις εντολές που δόθηκαν στην Ισπανία επαναφέρουν ένα κοινό, βασανιστικό ερώτημα: Τι συμβαίνει όταν ένα σιδηροδρομικό σύστημα αντιμετωπίζει πρόβλημα και οι ανθρώπινες αποφάσεις καλούνται να καλύψουν τα κενά ασφαλείας;
Τα ηχητικά ντοκουμέντα από τη Μαδρίτη αποτελούν πλέον κρίσιμο υλικό για τη διερεύνηση των ευθυνών. Για τις οικογένειες των θυμάτων, όμως, το μεγαλύτερο ερώτημα παραμένει αν η τραγωδία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
">
">
">
">
">
">
">
">