Δασμός των 3 ευρώ σε TEMU και Shein: Τι άλλαξε για τους καταναλωτές

Έναν μήνα μετά την εφαρμογή του νέου δασμού των 3 ευρώ στα Temu και Shein, η πρώτη εικόνα από την ελληνική αγορά δεν δίνει ξεκάθαρο νικητή.

Το μέτρο αφορά συναλλαγές έως 150 ευρώ από πλατφόρμες που δραστηριοποιούνται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι να περιοριστεί η μαζική εισροή φθηνών μικροδεμάτων και να δημιουργηθούν πιο ισότιμοι όροι για το ευρωπαϊκό εμπόριο.

Τις πρώτες ημέρες καταγράφηκε αισθητή επιβράδυνση στη διακίνηση πακέτων. Η εξέλιξη αυτή θεωρήθηκε θετικό σημάδι από τους εκπροσώπους της αγοράς.

Η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας είχε επισημάνει ότι το μέτρο μπορεί να λειτουργήσει υπέρ του ελληνικού εμπορίου. Κυρίως επειδή οι εγχώριες επιχειρήσεις καλούνται να τηρούν πολύ αυστηρότερους κανόνες σε σχέση με αρκετές εξωχώριες πλατφόρμες.

Η πλήρης εικόνα, πάντως, δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί. Τα επίσημα στοιχεία των αρμόδιων αρχών αναμένονται το επόμενο διάστημα.

Ο νέος δασμός έχει μεταβατικό χαρακτήρα και θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 30 Ιουνίου 2028.

Ο δασμός των 3 ευρώ μεγάλωσε το καλάθι στο Temu & Shein

Η αρχική πτώση στις παραγγελίες δεν κράτησε για μεγάλο διάστημα. Οι καταναλωτές φαίνεται πως άλλαξαν γρήγορα τακτική.

Αντί να πραγματοποιούν πολλές μικρές αγορές, άρχισαν να προσθέτουν περισσότερα προϊόντα στην ίδια παραγγελία. Με αυτόν τον τρόπο, επιχείρησαν να περιορίσουν την επιβάρυνση από το νέο τέλος.

Ο Μιχάλης Σαββίδης, αντιπρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθήνας, περιέγραψε στον Οικονομικό Ταχυδρόμο την εικόνα που διαμορφώθηκε:

«Είδαμε παραγγελίες να αυξάνονται στο μέσο όρο, μεγαλώνοντας έτσι το τελικό καλάθι», εξήγησε στον ΟΤ ο Μιχάλης Σαββίδης, αντιπρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθήνας, τονίζοντας πως «τέτοια μέτρα και εξαγγελίες αποδεικνύονται δώρο άδωρον».

Στην πράξη, ένας καταναλωτής που παλαιότερα αγόραζε δύο προϊόντα, πλέον μπορεί να επιλέξει περισσότερα είδη στην ίδια παραγγελία. Έτσι, το τέλος των 3 ευρώ δεν λειτουργεί απαραίτητα αποτρεπτικά.

Αντίθετα, οδηγεί σε αύξηση της συνολικής αξίας του καλαθιού.

«Θα το χαρακτηρίζαμε ως μια τρύπα στο νερό, καθώς είχαμε προβλέψει και είχαμε πει και κατά τις αρχικές διαπραγματεύσεις, ότι θα είναι προσωρινή η ανακοπή των παραγγελιών από πλατφόρμες κυρίως από Κίνα».

Η πρώτη αποτίμηση δείχνει, λοιπόν, ότι το μέτρο προκάλεσε μια σύντομη αναστάτωση. Δεν φαίνεται, όμως, να άλλαξε ουσιαστικά τις αγοραστικές συνήθειες.

Το πρόβλημα στα τελωνεία

Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή του μέτρου παίζουν τα τελωνεία. Εκεί, όμως, εντοπίζονται ήδη σημαντικές δυσκολίες.

Ο τεράστιος αριθμός μικροδεμάτων απαιτεί προσωπικό, χώρο και ταχύτητα στους ελέγχους. Οι υπάρχουσες υποδομές δεν φαίνεται να μπορούν να διαχειριστούν εύκολα τόσο μεγάλο όγκο.

Όπως σημείωσε ο κ. Σαββίδης, «σημαντικός για την τελική εικόνα αποδείχθηκε ο χαμηλός βαθμός ανταπόκρισης των τελωνείων καθώς τα πολύ λίγα δέματα που έφτασαν στο ΔΑΑ για να εκτελωνιστούν, δεν πέρασαν ποτέ».

Παρόμοιο πρόβλημα καταγράφηκε και στη Ρουμανία. Οι αρχές ενημέρωσαν τις εταιρείες να μη στέλνουν δέματα προς εκτελωνισμό, καθώς τα τελωνεία δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στον αυξημένο φόρτο.

Η αδυναμία των ελεγκτικών μηχανισμών δημιουργεί ένα βασικό ερώτημα: μπορεί ο νέος δασμός να εφαρμοστεί στην πράξη ή θα παραμείνει ένα μέτρο με περιορισμένο αποτέλεσμα;

Μεταβατικό μέτρο έως το 2028

Ο δασμός των 3 ευρώ θα ισχύει μέχρι τις 30 Ιουνίου 2028. Η Ευρωπαϊκή Ένωση τον παρουσιάζει ως μια προσωρινή λύση, μέχρι να τεθεί σε εφαρμογή ένα συνολικότερο πλαίσιο.

Η βασική αρχή είναι ότι κάθε εταιρεία που πουλά προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά πρέπει να ακολουθεί τους ίδιους κανόνες.

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιβαρύνονται με φόρους, ελέγχους, κανόνες ασφάλειας και περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. Αντίθετα, πολλές πλατφόρμες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης αξιοποιούν ευνοϊκότερα καθεστώτα και χαμηλότερα λειτουργικά κόστη.

Ο Μιχάλης Σαββίδης εκτιμά ότι η μεταβατική περίοδος θα επιτρέψει στις μεγάλες πλατφόρμες να προσαρμοστούν.

«Τα δύο αυτά χρόνια φαίνεται όμως πως έχουν δοθεί για να προσαρμοστούν οι πλατφόρμες στο νέο καθεστώς, ώστε να μην υπάρχει διαταραχή στη σχέση της Ευρώπης με την Κίνα», εκτιμά ο κ. Σαββίδης.

Κατά την ίδια εκτίμηση, οι εταιρείες θα επιχειρήσουν να βρουν νέους τρόπους για να περιορίσουν την επιβάρυνση.

«Θα αναζητήσουν να βρουν παραθυράκια ώστε να συνεχίσουν τις συναλλαγές. Για παράδειγμα αντιπροσώπους στην Ελλάδα, όπως logistic centers ή μεταφορικές, που θα εισάγουν και θα κρατούν σε αποθήκες μεγάλες ποσότητες και θα παραδίδουν με μικρό κόστος».

Ένα πιθανό σενάριο είναι η δημιουργία περισσότερων αποθηκών εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με αυτόν τον τρόπο, τα προϊόντα θα εισάγονται μαζικά και στη συνέχεια θα αποστέλλονται στους καταναλωτές ως ευρωπαϊκές παραδόσεις.

Τέσσερα δισεκατομμύρια παραδόσεις μέσα στο 2025

Το μέγεθος της αγοράς δείχνει πόσο δύσκολο είναι να ανακοπεί η επέλαση των εξωχώριων πλατφορμών.

Μέσα στο 2025 πραγματοποιήθηκαν περίπου 4 δισεκατομμύρια παραδόσεις από εταιρείες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης προς Ευρωπαίους καταναλωτές.

Με τη μέση αξία κάθε παραγγελίας να υπολογίζεται στα 40 ευρώ, ο συνολικός τζίρος εκτιμάται ότι άγγιξε τα 160 δισεκατομμύρια ευρώ.

Το ποσό αντιστοιχεί σε ένα μικρό μέρος του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, το οποίο υπολογίζεται στα 23 τρισεκατομμύρια ευρώ. Η συνολική αγοραστική δύναμη στην Ευρώπη εκτιμάται περίπου στα 30 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Οι αριθμοί, ωστόσο, αποκαλύπτουν τη μεγάλη διείσδυση των συγκεκριμένων εφαρμογών στην καθημερινότητα των καταναλωτών.

Πώς αντέδρασε η TEMU

Η Temu αντέδρασε σχεδόν αμέσως στην εφαρμογή του νέου δασμού.

Η πλατφόρμα καθόρισε ελάχιστη αξία 10 ευρώ για την πρώτη παραγγελία και 20 ευρώ για τις επόμενες. Παράλληλα, ενημέρωσε τους χρήστες για τις νέες χρεώσεις εισαγωγής.

Στους όρους της αναφέρει: «Για παραγγελίες που αποστέλλονται από χώρες εκτός ΕΕ αξίας 150 ευρώ ή λιγότερο, η Temu θα χρεώνει τέλη εισαγωγής 3 ευρώ ανά διαφορετικό είδος της παραγγελίας, συν τον ισχύοντα ΦΠΑ. Για τον σκοπό αυτό, τα ίδια είδη θα υπολογίζονται μόνο μια φορά. Τα ισχύοντα τέλη εισαγωγής θα εμφανίζονται ξεχωριστά και θα χρεώνονται κατά την ολοκλήρωση της αγοράς. Εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά, τα τέλη που σχετίζονται με την εισαγωγή δεν θα περιλαμβάνονται στο ποσό που χρησιμοποιείται για να προσδιοριστεί εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη λήψη προωθητικών παροχών».

Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χρέωση δεν αφορά απλώς το σύνολο της παραγγελίας. Υπολογίζεται ανά διαφορετικό είδος, γεγονός που μπορεί να αυξήσει αισθητά το τελικό ποσό.

Οι αλλαγές της Shein

Αλλαγές έκανε και η Shein στην ελληνική έκδοση της εφαρμογής της.

Η εταιρεία άρχισε να προβάλλει περισσότερο την επιλογή «Αποθήκη ΕΕ». Παράλληλα, ενίσχυσε τα κουπόνια και τροποποίησε τους όρους δωρεάν αποστολής.

Για παραλαβή από θυρίδα ή κατάστημα, η χρέωση αποστολής για αγορές κάτω των 19 ευρώ είναι 4,90 ευρώ.

Το ίδιο ποσό ισχύει και για την κανονική παράδοση στη διεύθυνση του πελάτη, όταν η παραγγελία δεν ξεπερνά τα 19 ευρώ.

Και στις δύο περιπτώσεις, η αποστολή γίνεται δωρεάν για αγορές άνω των 19 ευρώ. Το προηγούμενο όριο ήταν 39 ευρώ.

Η μείωση του ορίου δωρεάν μεταφορικών λειτουργεί ως κίνητρο για μεγαλύτερες αγορές. Παράλληλα, περιορίζει την αρνητική εντύπωση που προκαλεί ο νέος δασμός.

Το πρώτο συμπέρασμα

Ο πρώτος μήνας εφαρμογής του μέτρου έφερε μια πρόσκαιρη μείωση στα μικροδέματα. Δεν κατάφερε, όμως, να περιορίσει σημαντικά τη δύναμη των μεγάλων πλατφορμών.

Οι καταναλωτές προσαρμόστηκαν. Οι παραγγελίες έγιναν λιγότερες, αλλά μεγαλύτερες. Την ίδια στιγμή, η Τέμου και η Σέιν άλλαξαν γρήγορα τους όρους τους.

Το πραγματικό αποτέλεσμα θα φανεί όταν δημοσιοποιηθούν τα επίσημα στοιχεία. Μέχρι τότε, ο δασμός των 3 ευρώ μοιάζει περισσότερο με ένα πρώτο τεστ παρά με αποφασιστικό χτύπημα στο μοντέλο των φθηνών εισαγωγών.