Το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους, μετά τη βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης, βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας για την πολύνεκρη σύγκρουση τρένων στην Ισπανία. Τουλάχιστον 68 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, όταν αμαξοστοιχία AVE της Renfe προσέκρουσε στο πίσω μέρος συρμού της Iryo, ο οποίος παρέμενε ακινητοποιημένος κοντά στην Ούρδα του Τολέδο. Οι πρώτες εκτιμήσεις στρέφουν την προσοχή στους χειρισμούς που ακολούθησαν την απώλεια της αυτόματης επιτήρησης της κυκλοφορίας.

Εξετάζεται εάν εργαζόμενος της Adif, του οργανισμού διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών, επέτρεψε στο AVE να συνεχίσει την πορεία του χωρίς τις αναγκαίες προειδοποιήσεις για το τρένο που βρισκόταν μπροστά του. Οι ακριβείς ευθύνες, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί. Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε «ανεξήγητη» την εντολή επανεκκίνησης. Όπως περιέγραψε, υπήρχε επαρκές χρονικό περιθώριο για να εντοπιστεί ο κίνδυνος και να αποτραπεί η σύγκρουση.

Ισπανία: Η βλάβη στις 08:30 και η επανεκκίνηση έξι λεπτά αργότερα

Η δυσλειτουργία εμφανίστηκε περίπου στις 08:30 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου, με αποτέλεσμα να σταματήσουν αυτόματα οι αμαξοστοιχίες που κινούνταν στο επηρεαζόμενο τμήμα. Στη συνέχεια, η διαχείριση της κυκλοφορίας πέρασε στις προβλεπόμενες εναλλακτικές διαδικασίες. Περίπου στις 08:36, δόθηκε στο AVE άδεια να κινηθεί ξανά. Ο συρμός διένυσε περίπου 25 χιλιόμετρα πριν προσκρούσει στο ακινητοποιημένο Iryo, λίγο πριν από τις 09:00. Η ακριβής ταχύτητα κατά την πρόσκρουση παραμένει υπό διερεύνηση.

Σύμφωνα με την περιγραφή του εν λόγω υπουργού, ο μηχανοδηγός δεν ενημερώθηκε ότι έπρεπε να προχωρήσει με πορεία εν όψει, δηλαδή με ταχύτητα που θα του επέτρεπε να αντιληφθεί εγκαίρως ένα εμπόδιο και να σταματήσει. Να σημειωθεί πως για τη συγκεκριμένη διαδικασία προβλέπεται ανώτατη ταχύτητα 40 χιλιομέτρων την ώρα. Εξετάζεται, επίσης, γιατί επιτράπηκε η συνέχιση της διαδρομής ενώ υπήρχε κόκκινο σήμα.

Στο «μικροσκόπιο» η λειτουργία της σηματοδότησης

Κρίσιμο στοιχείο για την έρευνα αποτελεί η βλάβη του LZB, του συστήματος που επιτηρεί συνεχώς την κίνηση των τρένων και μπορεί να παρέμβει αυτόματα όταν παραβιάζονται οι επιτρεπόμενες συνθήκες κυκλοφορίας. Μετά τη δυσλειτουργία ενεργοποιήθηκε εναλλακτικό καθεστώς, το οποίο βασίζεται στη σηματοδότηση κατά μήκος της γραμμής. Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργείται κάθε μηχανισμός προστασίας, αλλά αλλάζουν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να κινηθεί ένας συρμός.

Δύο δρομολόγια με προορισμό τη Σεβίλλη

Και τα δύο τρένα εκτελούσαν τη διαδρομή Μαδρίτη–Σεβίλλη και κινούνταν προς την ίδια κατεύθυνση. Η σύγκρουση σημειώθηκε στο 118ο χιλιόμετρο της γραμμής υψηλής ταχύτητας, στην επαρχία του Τολέδο. Στο AVE της Renfe επέβαιναν 397 επιβάτες, ενώ στο Iryo ταξίδευαν 147 άνθρωποι, ανάμεσά τους ένα βρέφος, σύμφωνα με τα πρώτα αναλυτικά στοιχεία για τους επιβαίνοντες. Η σφοδρή πρόσκρουση προκάλεσε εκτροχιασμό βαγονιών, με τμήματα των συρμών να καταλήγουν εκτός της σιδηροδρομικής γραμμής. Οι επιχειρήσεις διάσωσης συνεχίζονται, ενώ ο απολογισμός των τουλάχιστον 68 νεκρών επιβεβαιώνει το μέγεθος της καταστροφής. Οι τραυματίες μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία και τα σωστικά συνεργεία αναζητούν ανθρώπους στα συντρίμμια.

Ισπανία: Μεγάλη κινητοποίηση για τους τραυματίες και τις οικογένειες

Στην περιοχή βρέθηκαν πυροσβέστες, ασθενοφόρα, ελικόπτερα και δυνάμεις της Πολιτοφυλακής, ενώ δημιουργήθηκε σημείο περίθαλψης στην Ούρδα. Στην επιχείρηση συνδράμουν επίσης ειδικές μονάδες διαχείρισης μεγάλων καταστροφών. Η Renfe ενεργοποίησε το σχέδιο υποστήριξης θυμάτων και συγγενών, καθώς και τον μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων. Παράλληλα, διακόπηκε η σιδηροδρομική κυκλοφορία μεταξύ Μαδρίτης, Θιουδάδ Ρεάλ και Ανδαλουσίας. Το εμπλεκόμενο AVE είχε αναχωρήσει από τον σταθμό Ατότσα στις 08:00, με προγραμματισμένη άφιξη στη Σεβίλλη στις 10:39. Η Iryo έθεσε σε εφαρμογή τα δικά της πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης και ακύρωσε αναχωρήσεις από τη Μαδρίτη προς τον νότιο διάδρομο. Για τους επιβάτες που επηρεάζονται από τη διακοπή, προβλέφθηκαν δωρεάν αλλαγές και ακυρώσεις εισιτηρίων.

Δεν είναι το πρώτο δυστύχημα

Το σημερινό τραγικό δυστύχημα έρχεται μετά τη θανατηφόρα σύγκρουση του Ιανουαρίου στη νότια Ισπανία, στην οποία είχαν επίσης εμπλακεί τρένα των ίδιων δύο εταιρειών. Η νέα καταστροφή επαναφέρει στο προσκήνιο την ασφάλεια του δικτύου υψηλής ταχύτητας και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται όταν παρουσιάζονται τεχνικές βλάβες.

Ο Νικ Κίνγκσλεϊ, διευθυντής του Railway Gazette International, χαρακτήρισε τη σημερινή ημέρα «μια μαύρη μέρα για τον ισπανικό σιδηροδρομικό κλάδο». Υπογράμμισε ότι η αποτροπή συγκρούσεων αποτελεί θεμελιώδη αρχή στον σχεδιασμό των συστημάτων ασφαλείας, επισημαίνοντας παράλληλα πως είναι πρόωρη η εξαγωγή συμπερασμάτων. Το ζητούμενο για την έρευνα είναι πλέον να ανασυνθέσει ολόκληρη την αλληλουχία: από την αρχική βλάβη και τη διαχείριση των ακινητοποιημένων τρένων μέχρι την εντολή επανεκκίνησης και τις παρεμβάσεις που δεν έγιναν εγκαίρως.