Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία με τρεις Κρητικούς αγωνιστές, που κρατούν γερμανικά όπλα, χειροβομβίδες και κιάλια, κυκλοφορεί εδώ και χρόνια στο διαδίκτυο. Το εν λόγω στιγμιότυπο έχει τραβηχτεί στο Ανίδρι, κοντά στην Παλαιοχώρα Χανίων, και προσελκύει την προσοχή τόσο για την ιστορία των εικονιζόμενων όσο και για μια απρόσμενη ομοιότητα. Στην αριστερή πλευρά βρίσκεται ο Ιωάννης Βαρδουλάκης, τον οποίο πολλοί χρήστες των social media συγκρίνουν με τον Μπραντ Πιτ. Στο κέντρο στέκεται ο Ιωάννης Κοντεκάκης και δεξιά ο Μανώλης Βαρδουλάκης. Οι μορφές τους έχουν συνδεθεί με τον αγώνα των κατοίκων του νησιού απέναντι στους Γερμανούς το 1941.
Το βλέμμα και τα χαρακτηριστικά του πρώτου άνδρα έχουν προκαλέσει πλήθος σχολίων. Κάποιοι, μάλιστα, αντιμετωπίζουν με χιούμορ τη σύγκριση με τον σταρ του Χόλιγουντ, κάνοντας λόγο για ταξίδι στον χρόνο.Πίσω από τις διαδικτυακές αναρτήσεις, ωστόσο, βρίσκεται ένας άνθρωπος που συνδέεται με τη Μάχη της Κρήτης και μια φωτογραφία που διασώζει πρόσωπα της τοπικής ιστορίας.
Ποιοι είναι οι τρεις άνδρες της φωτογραφίας
Ο Ιωάννης και ο Μανώλης Βαρδουλάκης ήταν αδέλφια από το Ανίδρι Σελίνου, ενώ ο Ιωάννης Κοντεκάκης καταγόταν από τα Καμάρια Σελίνου. Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Αντώνη Εργαζάκη και είχε δημοσιευθεί σε αφιέρωμα για την παλιά Κρήτη, προτού αποκτήσει τη σημερινή αναγνωρισιμότητα. Η οικογένεια Βαρδουλάκη έχει ρίζες στα Σφακιά. Στην ιστορία της αναφέρεται ο Αναγνώστης Βαρδή Βαρδουλάκης, γνωστός και ως Δεληγιαννάκης, καπετάνιος του 1821. Ο ίδιος και ο αδελφός του Νικόλαος συνδέονται με την εγκατάσταση της οικογένειας στα Λιβανιανά Ανωπόλεως και στη συνέχεια στο Σέλινο. Η ομοιότητα με τον διάσημο ηθοποιό έκανε viral τη φωτογραφία. Η ιστορική της σημασία, όμως, παραμένει δεμένη με τους ανθρώπους που πήραν τα όπλα το 1941 και με όσους συνέχισαν να αντιστέκονται μετά την κατάληψη του νησιού.
Το αντιστασιακό κίνημα στην Κρήτη
Η γερμανική εισβολή στην Κρήτη ξεκίνησε στις 20 Μαΐου 1941, με αεραποβατικές επιχειρήσεις. Αλεξιπτωτιστές και στρατιώτες που μεταφέρονταν με ανεμόπτερα επιχείρησαν να καταλάβουν κρίσιμες θέσεις, αρχικά στην περιοχή του Μάλεμε και των Χανίων και στη συνέχεια στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.
Απέναντί τους βρέθηκαν ελληνικές, βρετανικές, αυστραλιανές και νεοζηλανδικές δυνάμεις, με τη συνδρομή Κρητικών πολιτών. Οι κάτοικοι συμμετείχαν στις συγκρούσεις με όσα μέσα είχαν διαθέσιμα, δίνοντας ιδιαίτερο χαρακτήρα στην άμυνα του νησιού. Η μάχη ολοκληρώθηκε στις αρχές Ιουνίου, μετά την αποχώρηση μεγάλου μέρους των συμμαχικών στρατευμάτων προς την Αίγυπτο. Χιλιάδες στρατιώτες έμειναν πίσω και αιχμαλωτίστηκαν, ενώ άλλοι κατέφυγαν στα βουνά. Με τη βοήθεια ντόπιων, ορισμένοι απέφυγαν τη σύλληψη και εντάχθηκαν αργότερα στην αντίσταση.
Η κατοχή δεν σταμάτησε την ένοπλη δράση. Από το καλοκαίρι του 1941 συγκροτήθηκαν οργανώσεις και αντάρτικες ομάδες, με διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες και τοπικά δίκτυα υποστήριξης.
Σημαντικός σταθμός υπήρξε η συνάντηση στον Άγιο Σύλλα Ηρακλείου, στις 2 Ιουνίου 1941, όπου αγωνιστές αποφάσισαν να συνεχίσουν την αντίσταση. Στην περιοχή οργανώθηκε το Παγκρήτιο Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΠΑΜ), με επικεφαλής τον Μανώλη Μπαντουβά και συμμετοχή βενιζελικών και κομμουνιστών.
Το αντιστασιακό κίνημα του νησιού περιλάμβανε περισσότερες από μία οργανώσεις. Ανάμεσά τους ήταν η Ανωτάτη Επιτροπή Αγώνος Κρήτης (ΑΕΑΚ), που αποτέλεσε προπομπό της Εθνικής Οργάνωσης Κρήτης (ΕΟΚ), καθώς και το ΠΑΜ, με το οποίο συνδέθηκε η συγκρότηση του ΕΑΜ στην Κρήτη.
Η δράση τους κάλυπτε τόσο τις ανάγκες του πληθυσμού όσο και τις επιχειρήσεις εναντίον των κατακτητών. Η ενημέρωση, η ενίσχυση του ηθικού και η εξασφάλιση τροφίμων συνόδευαν τη συλλογή πληροφοριών και τον σχεδιασμό δολιοφθορών. Οι επιτάξεις και οι στερήσεις δυσκόλευαν την καθημερινότητα, κάνοντας τη στήριξη των κατοίκων αναγκαίο μέρος του αγώνα.
Από τις πρώτες προτεραιότητες ήταν επίσης η προστασία και η φυγάδευση Συμμάχων στρατιωτών που είχαν εγκλωβιστεί στην Κρήτη. Παράλληλα, η βρετανική Ειδική Υπηρεσία Επιχειρήσεων (SOE) ανέπτυξε παρουσία στο νησί, στηριζόμενη στη συνεργασία με τοπικές ομάδες και κατοίκους. Η αντίσταση συνεχίστηκε κατά την κατοχική περίοδο, η οποία διήρκεσε έως τον Μάιο του 1945. Το τίμημα για τον άμαχο πληθυσμό ήταν βαρύ, καθώς οι δυνάμεις κατοχής απάντησαν με εκτελέσεις και καταστροφές χωριών.
Ο Πάτρικ Λι Φέρμορ και η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε
Ο Βρετανός αξιωματικός και συγγραφέας Πάτρικ Λι Φέρμορ υπήρξε ένα από τα πρόσωπα που συνδέθηκαν στενά με την κρητική αντίσταση. Στις αναφορές του για τη δράση στο νησί υπογράμμιζε την αποφασιστικότητα των κατοίκων και τη σημασία της υποστήριξής τους για τις επιχειρήσεις πίσω από τις εχθρικές γραμμές.
Η πιο γνωστή αποστολή στην οποία συμμετείχε ήταν η απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Χάινριχ Κράιπε, στις 26 Απριλίου 1944. Ο Φέρμορ και ο Βρετανός αξιωματικός Ουίλιαμ Στάνλεϊ Μος, μεταμφιεσμένοι σε Γερμανούς στρατονόμους, σταμάτησαν το αυτοκίνητό του στη διαδρομή από τις Αρχάνες προς τη Βίλα Αριάδνη.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν έντεκα Κρητικοί και δύο Βρετανοί αξιωματικοί. Ακολούθησε πολυήμερη μετακίνηση μέσα από ορεινές περιοχές, μέχρι την επιβίβαση της ομάδας και του αιχμάλωτου στρατηγού σε σκάφος για τη Μέση Ανατολή, στις 15 Μαΐου 1944. Η υπόθεση έγινε αργότερα γνωστή στο ευρύ κοινό μέσα από το βιβλίο και την κινηματογραφική μεταφορά του Ill Met by Moonlight, που αφηγούνται το εγχείρημα
">
">
">
">
">
">
">
">